Allah Teâlâ, Resûlü ﷺ ve onunla birlikte bulunan Muhâcir ve Ensâr'ın en kâmil vasıflara ve en yüce hâllere sahip olduklarını haber veriyor. Onlar {kâfirlere karşı serttirler} yani kâfirlerle düşmanlık etmekte gayretli ve çalışkandırlar; bu uğurda bütün güçleriyle çabalarlar. Bu yüzden kâfirlerden yalnızca sertlik ve şiddet görürler. Bundan dolayı düşmanları onlar karşısında zelil olur, kırılır ve Müslümanlar onları yenilgiye uğratır. {Kendi aralarında merhametlidirler} yani birbirlerini severler, birbirlerine merhamet ve şefkat gösterirler; tek bir beden gibidirler. Her biri kardeşi için kendisi için istediğini ister. Bu, onların yaratılmışlarla olan muamelesidir. Yaratan ile olan muamelelerine gelince, sen onları {rükû eden, secde eden} olarak görürsün; yani onların vasfı, en önemli rükünleri rükû ve secde olan çokça namaz kılmalarıdır. {Bu ibadetle} Allah'tan {bir lütuf ve rıza} ararlar; yani asıl maksatları Rablerinin rızasına ulaşmak ve sevabına erişmektir. {Yüzlerindeki alamet secde izinden ibarettir.} Yani ibadet, çokluğu ve güzelliği sebebiyle yüzlerinde iz bırakmıştır; öyle ki iç dünyaları namazla aydınlandığından, dış görünüşleri de [celâlle] parlamıştır. {Bu} zikredilen vasıf {Tevrat'taki misalleridir.} Yani Allah'ın onları vasıflandırdığı bu vasıf, Tevrat'ta böyle zikredilmiştir. İncil'deki misallerine gelince, onlar başka bir vasıfla anılırlar; kemalleri ve birbirlerine yardımları bakımından {filizini çıkaran, onu güçlendiren ve kalınlaşıp gövdesi üzerinde doğrulan ekin gibidirler, ekinciyi hayrete düşürür} hâle gelirler. Yani filizini çıkarmış, filizleri kendisini destekler hâle gelmiş ve gençlik ile düzgünlükte birbirine uymuştur. {Böylece o ekin kalınlaşır}, yani güçlenir ve kalınlaşır, {gövdesi üzerinde doğrulur} (sâk kelimesinin çoğulu olan sûk'a göre), {ekinciyi} kemali, düzgünlüğü, güzelliği ve dengesi ile {hayrete düşürür.} Sahâbe de aynen böyledir: insanlara faydaları ve insanların onlara olan ihtiyacı bakımından ekin gibidirler. Imanlarının ve amellerinin kuvveti, ekinin köklerinin ve gövdesinin kuvvetine benzer. Küçük olan ve sonradan Müslüman olan, öncekine yetişip onu destekler ve üzerinde bulunduğu hâlde, Allah'ın dinini ayakta tutmak ve ona davet etmek konusunda ona yardımcı olursa, bu, filizini çıkarıp desteklenerek kalınlaşan ekin gibidir. Bundan dolayı şöyle buyurmuştur: {Bu sayede kâfirleri öfkelendirmek için.} Onların bir araya gelişlerini ve dinleri konusundaki sertliklerini gördükleri zaman, ve savaş meydanlarında ve kılıçların çarpıştığı harplerde birbirleriyle karşılaştıklarında kâfirler öfkelenirler. {Allah, aralarından iman edip salih amel işleyenlere bağışlanma ve büyük bir mükâfat vadetmiştir.} Dolayısıyla iman ile salih amelleri bir araya getiren sahâbe radıyallahu anhüm için Allah, dünya ve âhiretin şerlerinden korunmayı da gerektiren bağışlanmayı ve hem dünyada hem âhirette büyük mükâfatı bir arada toplamıştır. Hudeybiye kıssasını, İmam Şemseddin İbnu'l-Kayyim'in "el-Hedyu'n-Nebevî" adlı eserinde nakledildiği şekliyle uzun uzadıya aktaralım; çünkü bu kıssada bu sûreyi anlamaya yardımcı olacak bilgiler vardır ve sûrenin manalarına ve sırlarına değinilmiştir. Rahimehullah şöyle demiştir: Hudeybiye kıssası hakkında bir fasıl. Nâfi' şöyle dedi: Bu olay hicretin altıncı yılında, Zilkade ayında olmuştur. Doğru olan görüş budur; Zührî, Katâde, Mûsâ b. Ukbe ve Muhammed b. İshak ve başkalarının görüşü de budur. Hişâm b. Urve babasından şöyle rivayet etti: Resûlullah ﷺ Hudeybiye'ye Ramazan ayında çıktı; halbuki bu olay Şevval ayında olmuştur. Bu bir vehimdir; zira Fetih gazvesi Ramazan ayında olmuştur. Ebû'l-Esved, Urve'den şöyle dedi: Doğru olan, bu olayın Zilkade ayında olduğudur. Buhârî ve Müslim'de Enes'ten rivayet edilmiştir ki Nebi ﷺ dört umre yapmıştır ve hepsi Zilkade ayında olmuştur; bunlardan Hudeybiye umresini de saymıştır. Yanında bin beş yüz kişi vardı; bu, Buhârî ve Müslim'de Câbir'den de böyle rivayet edilmiştir. Yine Câbir'den bu iki kitapta, onların bin dört yüz kişi olduğu da rivayet edilmiştir. Bu iki kitapta, Abdullah b. Ebî Evfâ'dan da şöyle rivayet edilmiştir: Biz bin üç yüz kişiydik. Katâde şöyle dedi: Said b. el-Müseyyeb'e sordum: Rıdvan biatine katılan topluluk kaç kişiydi? Dedi ki: On beş yüz. Dedim ki: Câbir b. Abdullah ise on dört yüz olduklarını söylemiştir. Dedi ki: Allah ona rahmet etsin, vehim etmiş; bana o, onların on beş yüz olduğunu anlatmıştır. Ben de dedim ki: Câbir'den iki görüş de sahih olarak rivayet edilmiştir. Yine ondan sahih olarak rivayet edilmiştir ki, Hudeybiye yılında yetmiş deve kesmişler; her deve yedi kişi adınaymış. Kendisine "Siz kaç kişiydiniz?" diye sorulunca, "Bin dört yüz kişi; atlımız ve yayamız" demiştir. Yani atlıları ve yayaları kastedilmiştir. Kalbim bu görüşe daha yatkındır. Bu, Bera b. Âzib, Ma'kil b. Yesâr ve Seleme b. el-Ekva'nın iki rivayetten sahih olanına göre görüşüdür; ayrıca el-Müseyyeb b. Hazn'ın görüşüdür. Şu'be, Katâde'den, o da Said b. el-Müseyyeb'den, o da babasından şöyle nakletti: "Biz Resûlullah ﷺ ile ağacın altında bin dört yüz kişiydik." Yedi yüz kişi olduklarını söyleyen kişi açıkça yanılmıştır. Onun mazereti, o gün yetmiş deve kesilmiş olması ve devenin yediden veya ondan karşılık olduğunun bilinmesidir; ancak bu, onun söylediği şeyi göstermez. Zira o, bu gazvede devenin yediden karşılık olduğunu açıkça belirtmiştir. Eğer yetmiş deve hepsi adına olsaydı, dört yüz doksan adam olurlardı. Hadisin tamamını nakleden kişi ise onların bin dört yüz kişi olduğunu söylemiştir. Fasıl: Zülhuleyfe'ye vardıklarında, قلّد Resûlullah ﷺ kurbanlık hayvanı, boynuna işaret koyarak işaretledi ve umre için ihrama girdi. Önden Huzâa'dan bir casus göndererek Kureyş'in durumunu haber almasını istedi. Casus, Usfân'a yakın bir yere gelindiğinde geri dönüp şöyle dedi: "Kâbe bin Lüey'i geride bıraktım. Sana karşı Ahâbîş'i topladılar, birçok kalabalık da topladılar. Onlar seninle savaşacaklar ve seni Beyt'ten (Kâbe'den) alıkoymak isteyecekler." Nebi ﷺ ashabına danıştı: "Bize göre, bu yardımcı oldukları kişilerin çocuklarına mı yönelelim, onları esir alalım; yoksa Beyt'e mi yönelelim, bizi ona engelleyenlerle savaşalım? Görüşünüz nedir?" Ebû Bekir şöyle dedi: "Allah ve Resulü en iyisini bilir. Biz umre yapmak için geldik, kimseyle savaşmak için gelmedik. Ancak kim Beyt'e gitmemize engel olursa onunla savaşırız." Nebi ﷺ buyurdu ki: "O hâlde yola devam edin." Yola devam ettiler. Yolun bir kısmına geldiklerinde Nebi ﷺ buyurdu ki: "Halid bin Velid, Kureyş'in atlılarıyla birlikte Gamîm'dedir. Sağ tarafa sapın." Vallahi Halid onları fark etmedi; tozu gördüğünde Kureyş'e haber vermek için koşarak gitti. Nebi ﷺ yoluna devam etti. Onların üzerine ineceği Senniyye'ye geldiğinde devesi çöktü. İnsanlar "Hol, hol!" diye bağırdılar, deve ayağa kalkmak için ısrar etti. Halk "Kasvâ dizlerini büktü (inat etti)" dedi. Nebi ﷺ buyurdu ki: "Kasvâ inat etmedi; bu onun huyu da değildir, fakat onu Fil'i durduran durdurdu." Sonra buyurdu ki: "Canım elinde olan Allah'a yemin olsun, Allah'ın haramlarını yüceltecekleri bir anlaşma teklif ederlerse, mutlaka kabul ederim." Sonra deveyi sürdü, deve kalktı; Nebi ﷺ yön değiştirerek Hudeybiye'nin en uç kısmına, az suyu olan bir kuyuya indi. İnsanlar ondan ancak damla damla su alabiliyorlardı; hemen tükendi. Sahabe, susuzluktan Resulullah ﷺ'a şikâyet etti. Nebi ﷺ tegasından bir ok çıkardı ve onlara kuyuya atmalarını emretti. Ravi şöyle dedi: "Vallahi, su kaynayıp bolca akmaya devam etti; sonunda hepsi oradan ayrılıncaya kadar su tükenmedi." Kureyş, Nebi ﷺ'nin onların yakınına inmesinden korktu. Nebi ﷺ içlerinden bir adamı elçi olarak göndermek istedi. Ömer bin Hattâb'ı çağırdı ve onu göndermek istedi. Ömer şöyle dedi: "Ya Resulallah, Mekke'de bana ait bir zarar gördüğümde öfkelenip beni koruyacak Benî Ka'b'dan kimse yok. Osman bin Affân'ı gönder; çünkü onun kabilesi orada vardır ve o istediğini iletecektir." Nebi ﷺ Osman bin Affân'ı çağırdı ve onu Kureyş'e gönderdi. Ona şunu buyurdu: "Onlara bildir ki biz savaş için gelmedik; sadece umre için geldik. Onları İslam'a davet et." Ayrıca Mekke'de bulunan mümin erkeklere ve mümin kadınlara uğrayıp onlara girmesini, onları fetih konusunda müjdelemesini, Allah'ın dinini Mekke'de yücelteceğini ve orada imanı gizlemek zorunda kalmayacaklarını haber vermesini emretti. Osman yola çıktı. Belda'da Kureyş'in yanından geçerken onlar sordu: "Nereye gidiyorsun?" Osman dedi ki: "Beni Resulullah ﷺ sizi Allah'a ve İslam'a davet etmem, savaş için gelmediğimizi, sadece umre için geldiğimizi size bildirmem için gönderdi." Onlar dediler: "Dediğini işittik. Git, işini yap." Ebân bin Saîd bin el-Âs ona karşı kalkıp hoş geldin dedi, atını eğerledi, Osman'ı ata bindirdi ve onu korudu; Ebân da arkasına alarak Mekke'ye kadar getirdi. Osman dönmeden önce Müslümanlar şöyle dediler: "Osman bizden önce Beyt'e ulaştı ve onun etrafında tavaf etti." Nebi ﷺ buyurdu ki: "Biz kuşatılmışken onun Beyt'in etrafında tavaf ettiğini sanmıyorum." Dediler: "Ya Resulallah, ulaşmışken onu ne engeller?" Buyurdu ki: "Bu, onun hakkındaki zannımdır; biz onunla tavaf etmedikçe o Kâbe'yi tavaf etmez." Barış görüşmeleri sırasında Müslümanlarla müşrikler birbirine karıştı. Taraflardan biri, diğer taraftan bir adama ok attı; çatışma çıktı. Taraflar birbirine ok ve taş attı, iki taraf da bağırdı. Her iki taraf da kendi adamlarını rehin aldı. Resulullah ﷺ'a Osman'ın öldürüldüğü haberi ulaştı. Bunun üzerine biat çağrısı yaptı. Müslümanlar Resulullah ﷺ'ın yanına, ağaç altında iken koştular ve kaçmamak üzere ona biat ettiler. Resulullah ﷺ kendi eliyle diğer eli tutarak buyurdu: "Bu, Osman'a karşılık olsun." Biat tamamlanınca Osman döndü. Müslümanlar ona dediler: "Ey Ebû Abdullah, Beyt'in etrafında tavaf etmekle gönlünü aldın mı?" Dedi ki: "Bana karşı ne kötü zanda bulundunuz! Canım elinde olan Allah'a yemin olsun, orada bir yıl kalsam ve Resulullah ﷺ Hudeybiye'de iken onun tavafını yapmadan tavaf etmem. Kureyş bana Beyt'in etrafında tavaf etmemi teklif etti, ben reddettim." Müslümanlar dediler: "Resulullah ﷺ bizim Allah'ı en iyi bilenimiz ve en güzel zanda bulunanımızdır." Ömer, biat için ağaç altında Resulullah ﷺ'ın elini tutmuştu. Müslümanların hepsi biat etti; yalnızca Cedd bin Kays etmedi. Ma'kıl bin Yesâr, ağacın dalını Resulullah ﷺ'dan uzağa kaldırıyordu. Biat edenlerin ilki Ebû Sinân el-Esedî idi. Selemetü bin el-Ekva' ise insanların başında, ortasında ve sonunda olmak üzere üç kez biat etti. Bu hâl sürerken Huzâa'dan Büdeyl bin Verkâ' el-Huzâî, Huzâa'dan bir grup ile geldi. Onlar Tihâme halkından Resulullah ﷺ'a samimi nasihat eden kimselerdi. Dedi ki: "Kâb bin Lüey ve Âmir bin Lüey'i geride bıraktım; Hudeybiye'nin su kaynakları civarına konmuşlar, yanlarında emzikli develer var. Sana karşı savaşacaklar ve seni Beyt'ten alıkoyacaklar." Resulullah ﷺ buyurdu ki: "Biz kimseyle savaşmak için gelmedik; umre için geldik. Kureyş savaşla yıpranmış ve zarar görmüştür. Dilerlerse onlarla bir süre ara verip beni insanlarla baş başa bırakmaları için anlaşabiliriz. İsterlerse insanların girdiği şeye onlar da girebilirler. Yoksa savaştan başka bir şey istemiyorlarsa, canım elinde olan Allah'a yemin olsun ki, bu emrim için boynum kopuncaya ya da Allah emrini gerçekleştirinceye kadar onlarla savaşırım." Büdeyl dedi: "Dediğini onlara ileteceğim." Gitti ve Kureyş'e vardı: "Sizin yanınızdan bu adamın yanından geldim; bir söz işittim, isterseniz size arz edeyim." Kureyş'in aptalları dedi: "Ondan bize hiçbir şey anlatmana ihtiyacımız yok." Akıl sahibi olanlar dedi: "Söyle, ne işittin?" Büdeyl dedi: "Şöyle şöyle dediğini işittim." Bunun üzerine Urve bin Mes'ûd es-Sekafî dedi: "Bu, size doğru bir yol teklif etti; bunu kabul edin. Bırakın, ben onun yanına gideyim." Dediler: "Git." Urve gidip konuşmaya başladı. Nebi ﷺ ona Büdeyl'e söylediğine benzer şeyler söyledi. Bunun üzerine Urve dedi ki: "Ey Muhammed! Kavmini kökünden yok etsen, senden önce Arapların kendi halkını yok eden birini duydun mu? Ama işler öteki yönde giderse, vallahi ben yüzler görüyorum ve insanlardan bir kısım serseri görüyorum; bunların senin yanından kaçıp seni bırakmaları muhtemel." Ebû Bekir ona dedi ki: "Lât'ın kılçığını em! Biz mi ondan kaçıp onu bırakacağız?" Urve sordu: "Bu kim?" Dediler: "Ebû Bekir." Urve dedi ki: "Canım elinde olan Allah'a yemin olsun, senin bana bir iyiliğin olmasaydı, buna karşılık verirdim, sana cevap verirdim." Urve, Nebi ﷺ ile konuşmaya devam etti. Konuştukça sakalını tutuyordu. Mugîre bin Şu'be, Nebi ﷺ'ın başucunda kılıçla ve miğferle duruyordu. Urve her sakalı Nebi ﷺ'ın sakalına uzattığında, Mugîre kılıç kabzasıyla elini vuruyor ve "Elini Resulullah ﷺ'ın sakalından uzak tut!" diyordu. Urve başını kaldırıp "Bu kim?" diye sordu. "Mugîre bin Şu'be" dediler. Urve dedi ki: "Ey hain! Senin ihanetinin peşinde koşmuyor muydum?" Mugîre, Cahiliye döneminde bir topluluğa arkadaşlık etmiş, onları öldürüp mallarını almıştı; sonra gelip Müslüman olmuştu. Nebi ﷺ buyurdu ki: "İslam'ı kabul ettim, ama malların (aldıkların) konusunda sana bir sorumluluk yoktur." Urve sonra Resulullah ﷺ'ın ashabına bakmaya başladı. Vallahi Nebi ﷺ balgam çıkardığında, onun bir adamın avucuna düşmemesi yoktu; adam onu derisine ve yüzüne sürüyordu. Nebi ﷺ onlara bir emir verdiğinde hemen emrine koşuyorlardı. Abdest aldığında, abdest suyu için neredeyse birbirleriyle dövüşecekler gibiydiler. Konuştuğunda seslerini ona karşı alçaltıyorlar; ona saygıdan gözlerini dikip bakmıyorlardı. Urve arkadaşlarına döndü ve dedi ki: "Ey kavim! Vallahi ben krallara elçi olarak gittim: Kisra'ya, Kayser'e ve Necâşî'ye. Vallahi hiçbir kralın, ashabının Muhammed'i yücelttiği kadar yüceltildiğini görmedim. Vallahi balgam çıkardığında avuçlardan birine düşmüyor; adam onu yüzüne ve derisine sürüyor. Emir verdiğinde emrine koşuyorlar. Abdest aldığında abdest suyu için neredeyse birbirleriyle dövüşecekler. Konuştuğunda seslerini alçaltıyorlar ve ona saygıdan gözlerini dikip bakmıyorlar. Size doğru bir yol teklif etti; onu kabul edin." Benî Kinâne'den bir adam dedi: "Bırakın, ben onun yanına gideyim." Dediler: "Git." Adam, Nebi ﷺ'a yaklaşıp görünce… Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: "Bu, falancadır; kendisi kurban develerini büyüten bir topluluktandır. Develeri ona gönderin." Develer gönderildi. Kureyşliler (ya da o topluluk) karşılamak için çıkıp telbiye getirdiler. Bunu görünce (elçi) şöyle dedi: "Sübhânallah! Bunların Beyt'ten alıkonulmaları yakışmaz." Sonra arkadaşlarının yanına dönüp şöyle dedi: "Develerin gerdanlıklarının takıldığını ve işaretlendiğini gördüm. Bunların Beyt'ten engellenmelerinin doğru olduğunu düşünmüyorum." Bunun üzerine Mikraz bin Hafs ayağa kalktı ve "Bırakın, ben ona gideyim" dedi. Ona "Git" dediler. Mikraz, onlara yaklaşınca Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: "Bu Mikraz bin Hafs'tır; o fâcir bir adamdır." Mikraz Resûlullah ﷺ ile konuşmaya başladı. Tam konuşurken Süheyl bin Amr geldi. Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: "Artık işiniz kolaylaştı." Süheyl, "Söyle, aramızda bir yazılı anlaşma yapalım" dedi. Peygamber ﷺ kâtibi çağırıp, "Yaz: Bismillâhirrahmânirrahîm" buyurdu. Süheyl şöyle dedi: "Rahmân konusunda, vallahi onun ne olduğunu bilmiyoruz; ama sen eskiden yazdığın gibi, 'Bismike Allâhumme' yaz." Müslümanlar, "Vallahi onu ancak Bismillâhirrahmânirrahîm diye yazarız" dediler. Peygamber ﷺ, "Bismike Allâhumme diye yaz" buyurdu. Sonra şöyle buyurdu: "Yaz: Bu, Muhammed Allah'ın Resûlünün üzerinde anlaştığı şeydir." Süheyl dedi ki: "Vallahi senin Allah'ın Resûlü olduğunu bilseydik, seni Beyt'ten alıkoymaz ve seninle savaşmazdık. Ama yaz: Muhammed bin Abdullah." Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: "Ben Allah'ın Resûlüyüm, siz beni yalanlasanız da. Yaz: Muhammed bin Abdullah." Sonra şöyle buyurdu: "Bizi ve Beyt'i aranızdan çekip bırakmanız, biz de onun etrafında tavaf edelim (şartıyla)." Süheyl dedi ki: "Vallahi Araplar, bizin baskı altında kaldığımızı konuşmasın. Ama bunu gelecek yıl sana veririz." Yazıldı. Süheyl şöyle dedi: "Bizden sana gelen hiçbir adam, dinin üzerinde olsa bile, sana iade edilmelidir." Müslümanlar, "Sübhânallah! Müslüman olarak gelen birisi müşriklere nasıl geri verilir?" dediler. Tam bu sırada Ebû Cendel bin Süheyl, ayaklarındaki zincirlerle sürüne sürüne Mekke'nin aşağısından çıkıp geldi ve Müslümanların ortasına kendini attı. Süheyl dedi ki: "Ey Muhammed! Seninle üzerinde anlaştığımız ilk şey, bunun bana geri verilmesidir." Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: "Biz henüz yazıyı tamamlamadık." Süheyl dedi ki: "Vallahi o hâlde sana hiçbir konuda asla barış yapmam." Peygamber ﷺ, "Öyleyse bunu benim için kabul et" buyurdu. Süheyl, "Ben onu kabul etmem" dedi. Peygamber ﷺ, "Hayır, yap" buyurdu. Süheyl, "Ben yapmam" dedi. Mikraz, "Biz onu kabul ettik" dedi. Ebû Cendel şöyle seslendi: "Ey Müslümanlar topluluğu! Müslüman olarak geldim, beni müşriklere geri mi göndereceksiniz? Ne çektiğimi görmüyor musunuz?" Çünkü o, Allah yolunda ağır işkencelere uğramıştı. Ömer bin Hattab dedi ki: "Vallahi Müslüman olduğumdan beri o güne kadar hiç şüphe etmedim. Peygamber ﷺ'in yanına gidip dedim ki: 'Ey Allah'ın Resûlü, sen Allah'ın peygamberi değil misin?' Buyurdu: 'Evet.' Dedim ki: 'Biz hak üzere değil miyiz, düşmanlarımız batıl üzerinde değil mi?' Buyurdu: 'Evet.' Dedim ki: 'O hâlde dinimizde neden bu aşağılığı kabul edip geri dönüyoruz, Allah bizimle düşmanlarımız arasında henüz hükmetmemişken?' Buyurdu: 'Ben Allah'ın Resûlüyüm, O bana yardım eder, ben de O'na asla isyan etmem.' Dedim ki: 'Bize, Beyt'e gelip onun etrafında tavaf edeceğimizi söylemiyor muydun?' Buyurdu: 'Evet, ama sana bu yıl oraya gideceğini söyledim mi?' Dedim: 'Hayır.' Buyurdu: 'Sen oraya gidecek ve onun etrafında tavaf edeceksin.'" Ömer dedi ki: "Sonra Ebû Bekir'in yanına gidip ona da Resûlullah'a söylediğimi söyledim. Ebû Bekir de Resûlullah'a verdiği cevabın aynısını verdi; ayrıca şunu ekledi: 'Ölünceye kadar onun eyerine sıkıca sarıl, çünkü o gerçekten hak üzeredir.'" Ömer dedi ki: "Bunun için birçok amel işledim." Anlaşma yazısı bittiğinde Resûlullah ﷺ buyurdu: "Kalkın, kurbanlarınızı kesin, sonra saçlarınızı tıraş edin." Vallahi, bu emir üç kez tekrarlanana kadar onlardan hiç kimse kalkmadı. Hiçbiri kalkmayınca Peygamber ﷺ kalkıp Ümmü Seleme'nin yanına girdi ve ona insanlardan gördüğü muamelesini anlattı. Ümmü Seleme dedi ki: "Ey Allah'ın Resûlü, bunu sen mi istiyorsun? Dışarı çık, kimseye tek kelime bile söyleme; kurbanını kesip berberini çağırıp saçını tıraş ettirinceye kadar." Peygamber ﷺ çıktı, kimseyle konuşmadan bunu yaptı; kurbanını kesti, berberini çağırıp tıraş oldu. İnsanlar bunu görünce kalkıp kurbanlarını kestiler, birbirlerinin saçını tıraş etmeye başladılar; öyle ki bazıları üzüntüden neredeyse birbirini öldürecekti. Sonra iman eden kadınlar geldi; Allah azze ve celle şu âyeti indirdi: {Ey iman edenler! Mü'min kadınlar hicret ederek size geldiğinde...} [Kur'an: "Ey iman edenler! Mü'min kadınlar hicret ederek size geldiklerinde..."], {kâfirlere bağlı olan kadınlar} [Kur'an: "kâfirlerin nikâhı altında kalmayın"] ifadesine kadar. [Mümtehine: 10] O gün Ömer, müşrikken kendisinin olan iki kadını boşadı; birini Muâviye, diğerini Safvân bin Ümeyye nikâhladı. Sonra Medine'ye döndü. Dönüşünde Allah ona şu âyeti indirdi: {Şüphesiz sana apaçık bir fetih verdik} [Kur'an: "Şüphesiz sana apaçık bir fetih verdik"] [Fetih: 1] sonuna kadar. Ömer, "Ey Allah'ın Resûlü, bu bir fetih mi?" dedi. Buyurdu: "Evet." Sahabiler, "Sana hayırlı olsun ey Allah'ın Resûlü, peki bizim için ne var?" dediler. Bunun üzerine Allah azze ve celle şu âyeti indirdi: {O, mü'minlerin kalplerine sekîneti indiren Allah'tır} [Kur'an: "O, mü'minlerin kalplerine huzur ve güveni indiren O'dur"] [Fetih: 4]. Âyetin devamı. Bitti.