Allah Teâlâ, mahlukatı ilk defa yaratmada tek olduğunu, sonra onları yeniden diriltip, yeniden dirilmelerinden sonra yalnız kendisine döndürüleceklerini haber vermektedir; amellerinin karşılığını vermek için. Bu sebeple önce şer ehlinin karşılığını, sonra hayır ehlinin karşılığını zikretmiştir. { Kıyametin koptuğu gün } Yani: İnsanlar âlemlerin Rabbi huzurunda kalkacak ve kıyameti gözleriyle görecekler. { O gün suçlular ümitsiz kalırlar } Yani: Her hayırdan ümidi keserler. Çünkü onlar o gün için suçtan, yani küfür, şirk ve günahlardan başka bir şey önceden göndermemişlerdir. Azap sebeplerini öne sürüp bunlara sevap sebeplerinden hiçbir şey katmadıklarında, ümitsizliğe düşerler, şaşkınlığa uğrarlar ve iflas ederler. Dünyada uydurdukları, ortaklarının kendilerine fayda vereceği ve onlar için şefaat edeceği iddiası da onlardan kaybolur. Bu yüzden şöyle buyurmuştur: { Ortaklarından onlar için şefaatçi olmayacak ve ortaklarını inkâr edeceklerdir } Allah'a ortak koştukları kimselerle beraber tapınılan ilahlar. Müşrikler kendilerine ortak koşulanlardan uzaklaşır, tapılan varlıklar da onlardan beri olduklarını söylerler ve şöyle derler: [Kasas: 63'e göre] "Biz sana karşı temize çıkarız; onlar bize tapmıyorlardı." Böylece onlardan uzaklaşır ve ayrılırlar. O gün hayır ehli ile şer ehli birbirinden ayrılır; tıpkı dünyada amelleri ayrıldığı gibi. { İman edip salih amel işleyenlere gelince } Kalpleriyle iman etmişler ve bunu salih amellerle doğrulamışlardır. { Onlar bir bahçede sevinç içinde olacaklar } İçinde her türlü bitki ve arzu edilen çeşitler bulunan bir bahçede; { sevinip nimetlenecekler } Yani: Lezzetli yiyeceklerle, içeceklerle, güzel gözlü hurilerle, hizmetçilerle, ebedi gençlerle, neşelendiren seslerle, hoş melodilerle, şaşırtıcı manzaralarla, güzel kokularla, sevinç ve mutlulukla, lezzet ve neşeyle nimetlenirler; bunu hiç kimse tarif edemez. { Küfredip nimetini inkâr edenlere ve ayetlerimizi yalanlayanlara gelince } Peygamberlerimizin getirdiği ayetleri yalanlayanlar: { İşte onlar azapta hazır bulunacaklar } Cehennem onları her yönden kuşatmış, elem veren azap yüreklerine kadar ulaşmış, kaynar su yüzlerini kavurmuş ve bağırsaklarını kesmiştir. Öyleyse iki grup arasındaki fark nerede, nimet verilenlerle azaba uğratılanlar arasındaki denklik nerede?!