Allah Teâlâ, insanlara dünyevî şehvetlerin sevgisini süslü gösterdiğini haber veriyor. Burada zikredilen bu şeyleri özellikle seçmesinin sebebi, bunların dünya şehvetlerinin en büyükleri olması ve diğerlerinin bunlara tabi olmasıdır. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "Şüphesiz yeryüzündeki her şeyi, onun için bir süs kıldık."] [Kehf: 7]. Bu zikredilen şeyler, içlerindeki tahrik edici sebeplerle süslendiğinde, nefisler onlara bağlanmış ve kalpler onlara meyletmiştir. İnsanlar gerçekte iki gruba ayrılmıştır: Birinci grup: Bunları maksat edinmiş, düşünceleri, duyguları ve zahiri ile batini amelleri onlara yönelmiştir. Bu şeyler onları, yaratılış gayelerinden alıkoymuştur. Otlayan hayvanların sohbeti gibi bunlarla birlikte olmuşlar, lezzetlerinden faydalanmış ve şehvetlerini tatmin etmişlerdir. Bunları hangi yoldan elde ettiklerine ve nerede harcadıklarına aldırmamışlardır. İşte bunlar için bu şeyler, şekavet, yorgunluk ve azap yurduna giden bir azık olmuştur. İkinci grup: Bunların asıl gayesini bilmişler; Allah'ın bunları kullarına bir imtihan ve sınav kıldığını, kimin itaatini ve rızasını nefsinin lezzet ve şehvetlerine tercih edeceğini bilmek için yarattığını anlamışlardır. Bu yüzden bunları bir vasıta edinmişler, ahiretleri için azık toplamak ve Allah'ın rızasına yardımcı olmak niyetiyle bunlardan faydalanmışlardır. Bedenleriyle bunlarla birlikte olmuşlar, kalpleriyle onlardan ayrılmışlardır. Allah'ın onlar hakkında buyurduğu gibi, bunların "dünya hayatının geçici metaı" olduğunu bilmişlerdir: [Kur'an: "İşte bu, dünya hayatının geçici metaıdır."]. Bu yüzden dünyayı ahiret yurduna geçit ve değerli kazançlar umdukları bir ticaret yeri kılmışlardır. Bu kimseler için dünya, Rableri'ne giden bir azık olmuştur. Bu ayette, bu şehvetlere gücü yetmeyen fakirler için bir teselli, bunlara aldanan kimseler için bir uyarı ve akıllı kimseler için dünyadan zühde bir teşvik vardır. Bunun tamamı şudur: Allah Teâlâ bundan sonra karar yurdunu ve muttakî iyilerin akıbetini haber vermiş; bu yurdun, zikredilen şeylerden daha hayırlı olduğunu bildirmiştir. O yurt, güzel meskenli, yüksek köşkli, çeşitli meyveli ağaçlı, dilediklerine göre akan nehirli, her türlü pislik, kirlilik ve zahirî ile batınî ayıplardan arınmış eşli yüksek cennetlerdir. Bunlara tam nimet olan sürekli ebedîlik ve en büyük nimet olan Allah'ın rızası eklenmiştir. Öyleyse bu yüce yurdu o aşağılık yurtla kıyaslayın, sonra kendiniz için ikisinden en güzelini seçin ve kalbinize bunların arasındaki tercihi sunun. {Allah kullarını görendir} yani, onlarda bulunan güzel ve çirkin sıfatları bilen, hallerine uygun olanı bilendir; dilediğini muvaffak kılar, dilediğini de hor bırakır. Allah'ın sıfatını ve niteliğini en mükemmel biçimde anlattığı cennet, ona layık olanların da sıfatını bildirmiştir. Bunlar, Allah'a karşı gelmekten sakınanlar, emrettiğini yapan ve yasakladığını terk edenlerdir. Onların duasında şöyle denmiştir: [Kur'an: "Rabbimiz! Şüphesiz biz iman ettik, bizim günahlarımızı bağışla ve bizi ateş azabından koru."]. Allah'ın kendilerine iman nasip etmesi nimetine dayanarak, günahlarını bağışlamasını ve bunların sonuçlarının kötülüğü olan ateş azabından korumasını dilemişlerdir. Sonra takvanın sıfatlarını ayrıntılı olarak açıklamıştır: {Sabredenler}: Nefislerini Allah'ın sevdiği itaate, O'nun yasaklarından uzaklaşmaya ve acı veren takdirlerine karşı sabra alıştıranlar. {Doğru olanlar}: İmanlarında, sözlerinde ve hallerinde doğru olanlar. {Infak edenler}: Allah'ın kendilerine verdiği rızıktan, yakınlar ve başkalarından olan muhtaçlara çeşitli biçimlerde harcayanlar. {Seherlerde bağışlanma dileyenler}: Bu ayet, onların övülen vasıflarını açıkladıktan sonra, kendilerini küçümsediklerini ve kendileri için bir hal ya da makam görmediklerini belirtmiştir. Aksine kendilerini günahkâr ve kusurlu görüp Rableri'nden bağışlanma dilerler ve duanın kabul olacağı vakitleri, yani seher vaktini beklerler. Hasan-ı Basri şöyle demiştir: "Namazı seher vaktine kadar uzatır, sonra oturup Rableri'nden bağışlanma dilerlerdi." Bu ayetler, insanların dünyadaki halini, geçip gidecek bir metaa benzetmiş; sonra cenneti ve içindeki nimetleri anlatıp ikisini karşılaştırmıştır. Ahiretin dünyaya üstünlüğü, ahireti tercih etmenin ve onun için çalışmanın gerekliliğine dikkat çekmek içindir. Cennetliklerin vasfı ise muttakî olanlardır ve sonra takvanın hasletleri ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Kul, bu hasletlerle kendini tartabilir; acaba cennet ehlinden midir, değil midir?