سورة الشعراء · الآية ١٣١
﴿فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ﴾
Fattakul lâha va atî’ûn
“Kardeşleri Hud, onlara: "Allah'a karşı gelmekten sakınmaz mısınız? Doğrusu ben size gönderilmiş güvenilir bir elçiyim; Allah'tan sakının ve bana itaat edin. Buna karşı sizden bir ücret istemiyorum; benim ecrim ancak Alemlerin Rabbine aittir. Siz her yüksek yere koca bir bina kurup, boş şeyle mi uğraşırsınız? Temelli kalacağınızı umarak sağlam yapılar mı edinirsiniz? Yakaladığınızı zorbaca mı yakalarsınız? Artık Allah'tan sakının ve bana itaat edin. Bildiğiniz şeyleri size verenden sakının; davarları, oğulları, bahçeleri ve akarsuları size O vermiştir. Doğrusu hakkınızda büyük günün azabından korkuyorum" dedi”
Ash-Shu'ara 26:131 · Diyanet İşleri Başkanlığı meali
Tefsir
تيسير الكريم الرحمن (تفسير السعدي)
{ كذبت عاد المرسلين } ... kıssanın sonuna kadar. Yani: Adı Âd olan kavim, peygamberleri Hûd'u yalanladı. Onların peygamberi yalanlaması, davetin birliği sebebiyle diğer peygamberleri yalanlamak demektir. { إذ قال لهم أخوهم } nesep bakımından kardeşleri { هود } nazik ve güzel bir hitapla onlara dedi ki: { ألا تتقون } Allah'tan sakınmaz mısınız; şirki ve O'ndan başkasına ibadeti terk etmez misiniz? { إني لكم رسول أمين } Yani: Allah beni size, size merhamet ve ilgisinden dolayı peygamber olarak gönderdi; ben de emin biriyim, bunu benden bilirsiniz. Bunun ardından şunu buyurdu: { فاتقوا الله وأطيعون } Yani: Allah'ın hakkını, yani takvayı yerine getirin ve benim hakkımı da size emrettiğim ve yasakladığım şeylerde bana itaat ederek ödeyin. Bu, bana uymanızı ve itaat etmenizi gerektirir; sizi imana engelleyen hiçbir mani de yoktur. Zira size tebliğim ve öğüdüm karşılığında bir ücret istemiyorum ki bu yükten bunalasınız. { إن أجري إلا على رب العالمين } Yani benim ücretim yalnızca, onları nimetleriyle terbiye eden, lütuf ve keremini üzerlerine yağdıran, özellikle de velilerini ve peygamberlerini terbiye ettiği şeylerle yetiştiren Rabbü'l-âlemin'edir. { أتبنون بكل ريع } Yani dağlar arasında geçit olan yüksek yerlere { آية } yani bir alamet { تعبثون } inşa edip oyun olsun diye, dinî veya dünyevî bir maslahata dönmeyen boş yere bunu yapıyor musunuz? { وتتخذون مصانع } yani su havuzları ve yaşam için su depoları { لعلكم تخلدون } oysa hiç kimse için ebediyet yolu yoktur. { وإذا بطشتم } insanlara { بطشتم جبارين } öldürerek ve dövüp mallarını alarak zorbaca saldırıyorsunuz. Allah onlara büyük bir güç vermişti; bu gücü Allah'a itaat yolunda kullanmaları gerekirdi. Ama böbürlenip kibirlendiler ve şöyle dediler: [Kur'an: "Bizden daha güçlü kim var?" (Fussilet, 15)] Güçlerini Allah'a isyanda, boş işlerde ve akılsızlıkta kullandılar. Bu yüzden peygamberleri onları bundan men etti. { فاتقوا الله } ve şirkinizi ve kibrinizi bırakın { وأطيعون } benim Allah'ın size gönderdiği, emin ve nasihatçi bir peygamber olduğumu bildiğiniz için bana itaat edin. { واتقوا الذي أمدكم } yani size verdiği { بما تعلمون } yani bilinen ve inkâr edilemeyen nimetlerle sizi destekleyen Allah'tan sakının: { أمدكم بأنعام } deve, sığır ve koyun { وبنين } yani çok nesil; malınızı ve çocuklarınızı, özellikle de iki cinsin üstünü olan erkekleri çoğalttı. Bu, onları nimetlerle hatırlatmaktır. Sonra Allah'ın azabının inmesini hatırlattı ve şöyle dedi: { إني أخاف عليكم عذاب يوم عظيم } Yani: Size olan şefkatim ve iyiliğim sebebiyle, küfür ve azgınlıkta direnirseniz üzerinize büyük bir günün azabının ineceğinden korkuyorum; inince de geri çevrilmez. Onlar ise hakka inat ederek ve peygamberlerini yalanlayarak dediler ki: { سوآء علينآ أوعظت أم لم تكن من الواعظين } Yani: Bizim için hepsi birdir; öğüt versen de vermesen de fark etmez. Bu, azgınlığın son noktasıdır. Öyle bir kavim ki, sağlam ve katı dağları eritecek, akıl sahiplerinin yüreklerini parçalayacak Allah'ın öğütleri onlar katında varlık ve yokluk bakımından eşit hâle gelmiş; zulümleri son bulmuş, bedbahtlıkları artmış ve hidayetleri umudu kesilmiş bir kavimdir. Bu yüzden şöyle dediler: { إن هذا إلا خلق الأولين } Yani: Bu hâller, bu nimetler ve benzerleri, öncekilerin âdetidir; kimi zaman zenginleşirler, kimi zaman yoksullaşırlar. Bunlar zamanın hâlleridir; Allah'ın kullarını sınadığı imtihan ve ihsanlar değildir. { وما نحن بمعذبين } Bu, onların diriltilmeyi inkâr etmesi ya da peygamberlerine alay edip onunla alaylı bir üslupla konuşması anlamına gelir: Varsayalım ki diriltildik, dünyada üzerimize nimetleri nasıl yağdırdıysa, diriltildiğimizde de öyle devam edecektir. { فكذبوه } Yani yalanlamak onların huyu ve tabiatı hâline geldi; hiçbir engelleyici onları bundan alıkoyamadı. { فأهلكناهم } [Kur'an: "Şiddetli, kükreyen bir rüzgârla; onları yedi gece ve sekiz gün kesintisiz, üzerlerine musallat etti. Sen o kavmi orada, içi boşalmış hurma kütükleri gibi yere serilmiş görürsün." (Hâkka, 6-7)] { إن في ذلك لآية } Hz. Hûd'un peygamberliğinin doğruluğuna ve getirdiklerinin sıhhatine, kavminin şirk ve zorbalığının batıllığına dair bir alamet vardır. { وما كان أكثرهim مؤمنين } İmanı gerektiren alametler mevcut olmasına rağmen. { وإن ربك لهو العزيز } Kuvvetiyle, kuvvetli ve zorba olmalarına rağmen Hûd kavmini helak eden Rabbin mutlak galiptir. { الرحيم } Peygamberi Hûd'a karşı merhametlidir; onu ve beraberindeki müminleri kurtarmıştır.
Arapça metin
{ كذبت عاد المرسلين } إلى آخر القصة. أي: كذبت القبيلة المسماة عادا، رسولهم هودا، وتكذيبهم له تكذيب لغيره، لاتفاق الدعوة. { إذ قال لهم أخوهم } في النسب { هود } بلطف وحسن خطاب: { ألا تتقون } الله، فتتركون الشرك وعبادة غيره، { إني لكم رسول أمين } أي: أرسلني الله إليكم، رحمة بكم، واعتناء بكم، وأنا أمين، تعرفون ذلك مني، رتب على ذلك قوله: { فاتقوا الله وأطيعون } أي: أدوا حق الله تعالى، وهو التقوى، وأدوا حقي، بطاعتي فيما آمركم به وأنهاكم عنه، فهذا موجب لأن تتبعوني وتطيعوني، وليس ثم مانع يمنعكم من الإيمان، فلست أسألكم على تبليغي إياكم ونصحي لكم أجرا، حتى تستثقلوا ذلك المغرم. { إن أجري إلا على رب العالمين } الذي رباهم بنعمه، وأدر عليهم فضله وكرمه، خصوصا ما ربى به أولياءه وأنبياءه. { أتبنون بكل ريع } أي: مدخل بين الجبال { آية } أي: علامة { تعبثون } أي: تفعلون ذلك عبثا لغير فائدة تعود بمصالح دينكم ودنياكم. { وتتخذون مصانع } أي: بركا ومجابي للحياة { لعلكم تخلدون } والحال أنه لا سبيل إلى الخلود لأحد. { وإذا بطشتم } بالخلق { بطشتم جبارين } قتلا وضربا، وأخذ أموال. وكان الله تعالى قد أعطاهم قوة عظيمة، وكان الواجب عليهم أن يستعينوا بقوتهم على طاعة الله، ولكنهم فخروا واستكبروا، وقالوا: من أشد منا قوة [فصلت: 15] واستعملوا قوتهم في معاصي الله، وفي العبث والسفه، فلذلك نهاهم نبيهم عن ذلك. { فاتقوا الله } واتركوا شرككم وبطركم { وأطيعون } حيث علمتم أني رسول الله إليكم، أمين ناصح، { واتقوا الذي أمدكم } أي: أعطاكم { بما تعلمون } أي: أمدكم بما لا يجهل ولا ينكر من الإنعام، { أمدكم بأنعام } من إبل وبقر وغنم { وبنين } أي: وكثرة نسل، كثر أموالكم، وكثر أولادكم، خصوصا الذكور، أفضل القسمين. هذا تذكيرهم بالنعم، ثم ذكرهم حلول عذاب الله، فقال: { إني أخاف عليكم عذاب يوم عظيم } أي: إني - من شفقتي عليكم وبري بكم …
تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن كثير)
… لغده {إن في ذلك} أي: في ذلك كله {لآية لكم} أي: على صدقي فيما جئتكم به. {إن كنتم مؤمنين} {ومصدقا لما بين يدي من التوراة} أي: مقرر لهم ومثبت {ولأحل لكم بعض الذي حرم عليكم} فيه دلالة على أن عيسى، عليه السلام، نسخ بعض شريعة التوراة، وهو الصحيح من القولين، ومن العلماء من قال: لم ينسخ منها شيئا، وإنما أحل لهم بعض ما كانوا يتنازعون (3) فيه فأخطؤوا، فكشف (4) لهم عن المغطى في ذلك، كما قال في الآية الأخرى: {ولأبين لكم بعض الذي تختلفون فيه} [الزخرف: 63] والله أعلم. ثم قال: {وجئتكم بآية من ربكم} أي: بحجة ودلالة على صدقي فيما أقوله لكم. {فاتقوا الله وأطيعون. إن الله ربي وربكم فاعبدوه} أي: أنا وأنتم سواء في العبودية له والخضوع والاستكانة إليه {هذا صراط مستقيم} يقول تعالى: {فلما أحس عيسى} أي: استشعر منهم التصميم على الكفر والاستمرار على الضلال قال: {من أنصاري إلى الله} قال مجاهد: أي من يتبعني إلى الله؟ وقال سفيان الثوري وغيره: من أنصاري مع الله؟ وقول (1) مجاهد أقرب. والظاهر أنه أراد من أنصاري في الدعوة إلى الله؟ كما كان النبي صلى الله عليه وسلم يقول في مواسم الحج، قبل أن يهاجر: "من رجل يؤويني على [أن] (2) أبلغ كلام ربي، فإن قريشا قد منعوني أن أبلغ كلام
تفسير الطبري (جامع البيان)
التحرير والتنوير
وأصلها: لو أرجعنا إلى الدنيا لآمنا، لكنه إذا لم يقصد تعليق الامتناع على امتناع تمحضت (لو) للتمني لما بين الشيء الممتنع وبين كونه متمنى من المناسبة. والكرة: مرة من الكر وهو الرجوع. وانتصب فنكون في جواب التمني. [103، 104] 104] إن في ذلك لآية وما كان أكثرهم مؤمنين (103) وإن ربك لهو العزيز الرحيم (104) تكرير ثالث لهاته الجملة تعدادا على المشركين وتسجيلا لتصميمهم. واسم الإشارة إشارة إلى كلام إبراهيم عليه السلام فإن فيه دليلا بينا على الوحدانية لله تعالى وبطلان إلهية الأصنام، فكما لم يهتد بها قوم إبراهيم فما كان أكثر المشركين بمكة بمؤمنين بها بعد سماعها، ولكن التبليغ حق على الرسول صلى الله عليه وسلم. وقد تقدم الكلام على نظير هذه الآية. [105- 110] كذبت قوم نوح المرسلين (105) إذ قال لهم أخوهم نوح ألا تتقون (106) إني لكم رسول أمين (107) فاتقوا الله وأطيعون (108) وما أسئلكم عليه من أجر إن أجري إلا على رب العالمين (109) فاتقوا الله وأطيعون (110) استئناف لتسلية الرسول صلى الله عليه وسلم ناشىء عن قوله: وما كان أكثرهم مؤمنين [الشعراء: 103] أي لا تأس عليهم ولا يعظم عليك أنهم كذبوك فقد كذبت قوم نوح المرسلين وقد علم العرب رسالة نوح، وكذلك شأن أهل العقول الضالة أنهم يعرفون الأحوال وينسون أسبابها. وأنث الفعل المسند إلى قوم نوح لتأويل قوم بمعنى الأمة أو الجماعة كما