سورة الأنبياء · الآية ٤١
﴿وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِنْ قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِينَ سَخِرُوا مِنْهُمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ﴾
Wa laqadis tuhzi’a bi-rusulim min qablika fahaqa billazina sakhiru minhum ma kanu bihi yastahzi’un
“Dan sungguh, rasul-rasul sebelum engkau (Muhammad) pun telah diperolok-olokkan, maka turunlah (siksaan) kepada orang-orang yang mencemoohkan apa (rasul-rasul) yang selalu mereka perolok-olokkan”
Al-Anbiya 21:41 · Kementerian Agama RI
Tafsir
تيسير الكريم الرحمن (تفسير السعدي)
Hal ini termasuk tanda betapa kuatnya kekafiran mereka. Apabila orang-orang musyrik melihat Rasulullah ﷺ, mereka mengejeknya dan berkata: {Inikah orang yang menyebut-nyebut tuhan-tuhan kalian?} [Al-Anbiya: 36]. Maksudnya: inilah orang yang menurut sangkaan mereka hina, yang mencela tuhan-tuhan kalian, menghina dan menjelek-jelekkannya. Maka janganlah kalian menghiraukannya dan jangan pula memedulikannya. Demikianlah ejekan dan penghinaan mereka terhadapnya, padahal itu justru termasuk kesempurnaannya. Beliau adalah manusia yang paling sempurna dan paling utama, dan di antara keutamaan serta kemuliaan beliau adalah memurnikan ibadah kepada Allah, mencela dan merendahkan segala sesuatu yang disembah selain-Nya, serta menyebut kedudukan dan martabat beliau. Namun, yang pantas dihina dan diejek sebenarnya adalah orang-orang kafir ini, yang telah mengumpulkan setiap akhlak tercela. Cukup dengan kekafiran mereka kepada Tuhan dan pengingkaran mereka terhadap para rasul-Nya, mereka menjadi makhluk yang paling hina dan paling rendah. Meski demikian, sebutan mereka kepada Ar-Rahman, yang merupakan keadaan tertinggi mereka, justru mereka ingkari, karena mereka tidak menyebut-Nya dan tidak beriman kepada-Nya kecuali dalam keadaan musyrik. Maka sebutan mereka itu sendiri adalah kekafiran dan kesyirikan, lalu bagaimana pula keadaan mereka sesudah itu? Karena itulah Allah berfirman: {Padahal mereka kafir terhadap sebutan Ar-Rahman} [Al-Anbiya: 36]. Penyebutan nama-Nya {Ar-Rahman} di sini menjelaskan betapa buruknya keadaan mereka, dan bagaimana mereka justru membalas Ar-Rahman, Yang memberikan segala nikmat dan Yang menolak segala bencana, yang tidaklah ada nikmat pada hamba-hamba-Nya melainkan dari-Nya dan tidaklah kejelekan dapat ditolak kecuali oleh-Nya, dengan kekafiran dan kesyirikan. {Manusia diciptakan bersifat tergesa-gesa} [Al-Anbiya: 37], yakni diciptakan dalam keadaan suka tergesa-gesa; ia cepat menghendaki sesuatu dan meminta segera terjadinya. Maka orang-orang beriman ingin agar hukuman Allah segera menimpa orang-orang kafir, sementara orang-orang kafir menunda-nunda dan meminta azab disegerakan karena dusta dan keras kepala mereka, sambil berkata: {Kapankah janji itu, jika kalian orang-orang yang benar?} [Al-Anbiya: 38]. Padahal Allah Ta'ala memberi tenggang waktu, tidak melalaikan, dan bersabar, serta menetapkan bagi mereka ajal yang telah ditentukan: {Maka apabila datang ajal mereka, mereka tidak dapat mengundurkannya sesaat pun dan tidak dapat pula memajukannya} [Al-A'raf: 34]. Karena itu Allah berfirman: {Akan Aku perlihatkan kepada kalian tanda-tanda-Ku} [Al-Anbiya: 37], yakni pembalasan-Ku terhadap orang yang kafir kepada-Ku dan mendurhakai-Ku. {Maka janganlah kalian meminta disegerakan} [Al-Anbiya: 37]. Demikian pula orang-orang kafir berkata: {Kapankah janji itu, jika kalian orang-orang yang benar?} [Al-Anbiya: 38]. Mereka mengucapkan perkataan itu karena terpedaya, padahal hukuman belum pasti menimpa mereka dan azab belum turun kepada mereka. Maka {seandainya orang-orang kafir itu mengetahui} keadaan mereka yang mengerikan, ketika mereka tidak dapat menahan api dari wajah dan punggung mereka, karena api telah meliputi mereka dari setiap arah dan menutupi mereka dari segala penjuru, {dan mereka tidak mendapat pertolongan} [Al-Anbiya: 39], yakni tidak ditolong oleh siapa pun selain mereka, sehingga mereka tidak dapat menolong maupun menolong diri mereka sendiri. {Bahkan api itu akan datang kepada mereka} [Al-Anbiya: 40] {secara tiba-tiba, lalu membuat mereka terkejut} karena kegelisahan, ketakutan, dan kengerian yang besar. {Mereka tidak sanggup menolaknya} [Al-Anbiya: 40], karena mereka jauh lebih hina dan lemah dari itu. {Dan mereka tidak diberi tangguh} [Al-Anbiya: 40], yakni tidak diberi kelonggaran sehingga azab ditunda dari mereka. Seandainya mereka mengetahui keadaan ini dengan sebenar-benarnya, tentu mereka tidak akan tergesa-gesa meminta azab, dan tentu mereka sangat takut kepadanya. Namun, ketika pengetahuan ini hilang dari mereka, mereka pun mengucapkan apa yang mereka ucapkan. Setelah disebutkan ejekan mereka terhadap Rasul-Nya dengan ucapan {Inikah orang yang menyebut-nyebut tuhan-tuhan kalian?} [Al-Anbiya: 36], Allah menghibur beliau bahwa inilah kebiasaan umat-umat terdahulu terhadap rasul-rasul mereka. Allah berfirman: {Sungguh, rasul-rasul sebelum engkau pun telah diejek, lalu azab menimpa orang-orang yang mengolok-olok mereka, yaitu azab yang dahulu mereka perolok-olokkan} [Al-Anbiya: 41]. Maka hendaklah orang-orang ini waspada agar tidak menimpa mereka apa yang telah menimpa umat-umat pendusta itu.
Teks Arab
وهذا من شدة كفرهم، فإن المشركين إذا رأوا رسول الله صلى الله عليه وسلم، استهزأوا به وقالوا: { أهذا الذي يذكر آلهتكم } [الأنبياء: 36] أي: هذا المحتقر بزعمهم، الذي يسب آلهتكم ويذمها ويقع فيها، أي: فلا تبالوا به، ولا تحتفلوا به. هذا استهزاؤهم واحتقارهم له، بما هو من كماله، فإنه الأكمل الأفضل، الذي من فضائله ومكارمه، إخلاص العبادة لله، وذم كل ما يعبد من دونه وتنقصه، وذكر محله ومكانته، ولكن محل الازدراء والاستهزاء، هؤلاء الكفار، الذين جمعوا كل خلق ذميم، ولو لم يكن إلا كفرهم بالرب وجحدهم لرسله، فصاروا بذلك من أخس الخلق وأرذلهم، ومع هذا فذكرهم للرحمن، الذي هو أعلى حالاتهم، كافرون بها، لأنهم لا يذكرونه، ولا يؤمنون به إلا وهم مشركون، فذكرهم كفر وشرك، فكيف بأحوالهم بعد ذلك؟ ولهذا قال: { وهم بذكر الرحمن هم كافرون } وفي ذكر اسمه { الرحمن } هنا، بيان لقباحة حالهم، وأنهم كيف قابلوا الرحمن - مسدي النعم كلها، ودافع النقم الذي ما بالعباد من نعمة إلا منه، ولا يدفع السوء إلا إياه - بالكفر والشرك. { خلق الإنسان من عجل } أي: خلق عجولا، يبادر الأشياء، ويستعجل بوقوعها، فالمؤمنون يستعجلون عقوبة الله للكافرين، ويتباطؤونها، والكافرون يتولون ويستعجلون بالعذاب، تكذيبا وعنادا، ويقولون: { متى هذا الوعد إن كنتم صادقين } والله تعالى، يمهل ولا يهمل ويحلم، ويجعل لهم أجلا مؤقتا فإذا جآء أجلهم لا يستأخرون ساعة ولا يستقدمون [الأعراف: 34] ولهذا قال: { سأوريكم آياتي } أي: في انتقامي ممن كفر بي وعصاني { فلا تستعجلون } ذلك، وكذلك الذين كفروا يقولون: { متى هذا الوعد إن كنتم صادقين } قالوا هذا القول، اغترارا، ولما يحق عليهم العقاب، وينزل بهم العذاب. ف { لو يعلم الذين كفروا } حالهم الشنيعة حين لا يكفون عن وجوههم النار ولا عن ظهورهم، إذ قد أحاط بهم من كل جانب، وغشيهم من كل مكان { ولا هم ينصرون } أي: لا ينصرهم غيرهم، …
تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن كثير)
رسلا منهم، ليدعو بعضهم بعضا، وليمكن بعضهم أن ينتفع ببعض في المخاطبة والسؤال، كما قال تعالى: {لقد من الله على المؤمنين إذ بعث فيهم رسولا من أنفسهم يتلو عليهم آياته ويزكيهم} الآية [آل عمران: 164] . قال الضحاك، عن ابن عباس في [قوله: {ولو جعلناه ملكا لجعلناه رجلا} ] (1) الآية. يقول: لو أتاهم ملك ما أتاهم إلا في صورة رجل؛ لأنهم لا يستطيعون النظر إلى الملائكة من النور {وللبسنا عليهم ما يلبسون} أي: ولخلطنا عليهم ما يخلطون. وقال الوالبي عنه: ولشبهنا عليهم. وقوله: {ولقد استهزئ برسل من قبلك فحاق بالذين سخروا منهم ما كانوا به يستهزئون} هذا تسلية لرسوله محمد صلى الله عليه وسلم في تكذيب من كذبه من قومه، ووعد له وللمؤمنين به بالنصرة والعاقبة الحسنة في الدنيا والآخرة. ثم قال: {قل سيروا في الأرض ثم انظروا كيف كان عاقبة المكذبين} أي: فكروا في أنفسكم، وانظروا ما أحل الله بالقرون الماضية الذين كذبوا رسله (2) وعاندوهم، من العذاب والنكال، والعقوبة في الدنيا، مع ما ادخر لهم من العذاب الأليم في الآخرة، وكيف نجى رسله وعباده المؤمنون. يخبر تعالى أنه مالك السموات والأرض ومن فيهن، وأنه قد كتب على نفسه المقدسة الرحمة، كما ثبت في الصحيحين، من طريق الأعمش، عن أبي صالح، عن أبي هريرة، رضي الله عنه، قال: قال النبي (3) صلى الله عليه وسلم "إن الله لما خلق الخلق كتب كتابا عنده فوق العرش، إن رحمتي تغلب غضبي" (4) وقوله: {ليجمعنكم إلى يوم القيامة لا ريب فيه} هذه اللام هي الموطئة للقسم، فأقسم بنفسه الكريمة ليجمعن عباده لميقات يوم معلوم [وهو يوم القيامة] (5) الذي لا ريب فيه ولا شك فيه عند عباده
تفسير الطبري (جامع البيان)
ما أنت لاق من هؤلاء المستهزئين بك المستخفين بحقك في وفي طاعتي، وامض لما أمرتك به من الدعاء إلى توحيدي والإقرار بي والإذعان لطاعتي فإنهم إن تمادوا في غيهم وأصروا على المقام على كفرهم، نسلك بهم سبيل أسلافهم من سائر الأمم غيرهم من تعجيل النقمة لهم وحلول المثلاث بهم، فقد استهزأت أمم من قبلك برسل أرسلتهم إليهم بمثل الذي أرسلتك به إلى قومك، وفعلوا مثل فعل قومك بك، {فحاق بالذين سخروا منهم ما كانوا به يستهزئون} . يعني بقوله: {فحاق} [الأنعام: 10] فنزل وأحاط بالذين هزئوا برسلهم و {ما كانوا به يستهزئون} [الشعراء: 6] يقول: العذاب الذي كانوا يهزأون به وينكرون أن يكون واقعا
التحرير والتنوير
41] ولقد استهزئ برسل من قبلك فحاق بالذين سخروا منهم ما كانوا به يستهزؤن (41) عطف على جملة سأريكم آياتي [الأنبياء: 37] تطمين للنبيء صلى الله عليه وسلم وتسلية له. ومناسبة عطفها على جملة لو يعلم الذين كفروا حين لا يكفون عن وجوههم النار [الأنبياء: 39] إلى آخرها ظاهرة. وقد تقدم نظير هذه الآية في أوائل سورة الأنعام. [42- 44] قل من يكلؤكم بالليل والنهار من الرحمن بل هم عن ذكر ربهم معرضون (42) أم لهم آلهة تمنعهم من دوننا لا يستطيعون نصر أنفسهم ولا هم منا يصحبون (43) بل متعنا هؤلاء وآباءهم حتى طال عليهم العمر أفلا يرون أنا نأتي الأرض ننقصها من أطرافها أفهم الغالبون (44) قل من يكلؤكم بالليل والنهار من الرحمن بل هم عن ذكر ربهم معرضون (42) أم لهم آلهة تمنعهم من دوننا لا يستطيعون نصر أنفسهم ولا هم منا يصحبون (43) بل متعنا هؤلاء وآباءهم حتى طال عليهم العمر بعد أن سلي الرسول صلى الله عليه وسلم على استهزائهم بالوعيد أمر أن يذكرهم بأن غرورهم بالإمهال من قبل الله رحمة منه بهم كشأنه في الرحمة بمخلوقاته بأنهم إذا نزل بهم عذابه لا يجدون حافظا لهم من العذاب غيره ولا تمنعهم منه آلهتهم. والاستفهام إنكار وتقريع، أي لا يكلؤهم منه أحد فكيف تجهلون ذلك، تنبيها لهم إذا نسوا نعمه. وذكر الليل والنهار لاستيعاب الأزمنة كأنه قيل: من يكلؤكم في جميع الأوقات.