البيانAraMakalelerSözlüklerRavîlerKonular

سبيل الرشاد، هدي محمد ﷺ (سبيل الرشاد: ١/٦٦٢، ح ٦٢٨)

Abdullah b. Ebî Müleyke şöyle anlatır: İbn Ömer'in yanında oturuyordum; Osman'ın kızı Ümmü Ebân'ın cenazesini bekliyorduk. Yanında Amr b. Osman da vardı. Derken İbn Abbas geldi; onu bir kılavuz yönlendiriyordu. İbn Abbas, İbn Ömer'in yerini kendisine söyleyen birine sorup onun yanına geldi ve benim iki tarafımda oturdu; ben ikisinin arasında kalmıştım. Tam o sırada evden bir ses geldi. İbn Ömer (sanki Amr'a, kalkıp onları men etmesini ima edercesine) dedi ki: "Allah'ın Resûlü ﷺ'in şöyle buyurduğunu işittim: 'Ölü, ailesinin ağlamasından dolayı azap görür.'" Abdullah bu sözü mutlak olarak naklederek bıraktı. İbn Abbas şöyle dedi: "Emîrü'l-mü'minîn Ömer b. el-Hattâb ile birlikteydik. Beydâ'ya vardığımızda, bir ağacın altında inen bir adam gördü ve bana dedi ki: 'Git, şu adamın kim olduğunu bana haber ver.' Gidip baktım, o Suheyb'miş. Dönüp durumu ona bildirdim: 'Sen bana onun kim olduğunu öğrenmemi emretmiştin; o Suheyb.' Ömer dedi ki: 'Ona söyle, bize yetişsin.' Ben, 'Yanında ailesi var' dedim. Ömer, 'Ailesi de olsa' dedi (Eyyûb bazen şöyle nakletti: 'Ona söyle, bize yetişsin'). Medine'ye vardığımızda emîrü'l-mü'minîn yaralandı. Suheyb gelip 'Ey kardeşim! Ey dostum!' diyerek feryat etti. Ömer dedi ki: 'Bilmez misin, ya da işitmedin mi?' (Eyyûb dedi ki: 'Ya da şöyle dedi: Bilmiyor musun, ya da işitmedin mi?') Allah'ın Resûlü ﷺ'in şöyle buyurduğunu: 'Ölü, ailesinin ağlamasının bir kısmıyla azap görür.'" Râvi dedi ki: "Abdullah bunu mutlak olarak nakletti; Ömer ise 'bir kısmıyla' dedi." Ben kalkıp Âişe'nin yanına girdim ve ona İbn Ömer'in söylediklerini anlattım. Âişe dedi ki: "Hayır, Allah'a yemin olsun ki, Allah'ın Resûlü ﷺ hiçbir zaman 'Ölü, birinin ağlamasından dolayı azap görür' dememiştir. Ama şöyle buyurmuştur: 'Kâfirin azabını, ailesinin ağlaması artırır. Gerçekten Allah güldürür ve ağlatır; hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez.'" [Kur'an: "Hiçbir günah yüklenici, başkasının yükünü yüklenmez."] Eyyûb dedi ki: İbn Ebî Müleyke şöyle dedi: "Bana Kasım b. Muhammed anlattı: Ömer ile İbn Ömer'in sözleri Âişe'ye ulaşınca dedi ki: 'Siz bana, yalancı ya da yalanlanan kişiler olmadan (doğru) nakledip duruyorsunuz; ama işitme yanılabilir.'"

Derece: Sahih

أخرجه الحميدي، وأحمد، والبخاري، ومسلم، والنسائي.

Arapça metin, senedi, ravîler ve âlimlerin hükümleri aşağıdadır.

سبيل الرشاد، هدي محمد ﷺ (سبيل الرشاد: ١/٦٦٢، ح ٦٢٨)

عن عبد الله بن أبي مليكة، قال: كنت جالسا إلى جنب ابن عمر، ونحن ننتظر جنازة أم أبان بنت عثمان، وعنده عمرو بن عثمان، فجاء ابن عباس يقوده قائد، فأراه أخبره بمكان ابن عمر، فجاء حتى جلس إلى جنبي، فكنت بينهما، فإذا صوت من الدار، فقال ابن عمر (كأنه يعرض على عمرو أن يقوم فينهاهم): سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: إن الميت ليعذب ببكاء أهله، قال: فأرسلها عبد الله مرسلة(1). فقال ابن عباس: كنا مع أمير المؤمنين عمر بن الخطاب، حتى إذا كنا بالبيداء(2)، إذا هو برجل نازل في شجرة، فقال لي: اذهب فاعلم لي من ذاك الرجل، فذهبت فإذا هو صهيب، فرجعت إليه، فقلت: إنك أمرتني أن أعلم لك من ذاك، وإنه صهيب، قال: مره فليلحق بنا، فقلت: إن معه أهله، قال: وإن كان معه أهله (وربما قال أيوب: مره فليلحق بنا) فلما قدمنا لم يلبث أمير المؤمنين أن أصيب، فجاء صهيب يقول: واأخاه، واصاحباه، فقال عمر: ألم تعلم، أو لم تسمع (قال أيوب: أو قال: أو لم تعلم أو لم تسمع) أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: إن الميت ليعذب ببعض بكاء أهله. قال: فأما عبد الله فأرسلها مرسلة، وأما عمر فقال: ببعض. فقمت فدخلت على عائشة، فحدثتها بما قال ابن عمر، فقالت: لا، والله ما قال رسول الله صلى الله عليه وسلم قط: إن الميت يعذب ببكاء أحد، ولكنه قال: إن الكافر يزيده الله ببكاء أهله عذابا، وإن الله لهو أضحك وأبكى، ولا تزر وازرة وزر أخرى. قال أيوب: قال ابن أبي مليكة: حدثني القاسم بن محمد، قال: لما بلغ عائشة قول عمر وابن عمر قالت: إنكم لتحدثوني عن غير كاذبين ولا مكذبين، ولكن السمع يخطئ.

سنده كاملًا في «صحيح مسلم»(اضغط على اسم الراوي لتعرف حاله)

حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كُنْتُ جَالِسًا إِلَى جَنْبِ ابْنِ عُمَرَ وَنَحْنُ نَنْتَظِرُ جَنَازَةَ أُمِّ أَبَانٍ بِنْتِ عُثْمَانَ وَعِنْدَهُ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ فَجَاءَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُودُهُ قَائِدٌ فَأُرَاهُ أَخْبَرَهُ بِمَكَانِ ابْنِ عُمَرَ، فَجَاءَ حَتَّى جَلَسَ إِلَى جَنْبِي فَكُنْتُ بَيْنَهُمَا فَإِذَا صَوْتٌ مِنَ الدَّارِ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ - كَأَنَّهُ يَعْرِضُ عَلَى عَمْرٍو أَنْ يَقُومَ فَيَنْهَاهُمْ - سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏

صحيح مسلم (مسلم، ت ٢٦١هـ: ٢/٦٤١) ↗

درجة الحديث

صحيحمن «سبيل الرشاد»، وقد جمع فيه مؤلفه الأحاديث الصحيحة، وخرّجها في الحاشية.

الحديث الصحيح: ما اتصل سنده بنقل الراوي العدل الضابط عن مثله إلى منتهاه، من غير شذوذ ولا علّة.

التخريج

التخريج: ذكر الكتب التي روت الحديث بأسانيدها.

أخرجه الحميدي، وأحمد، والبخاري، ومسلم، والنسائي.

في كتب الحديث الأخرى

صحيح مسلم (مسلم، ت ٢٦١هـ: ٢/٦٤١)
اقرأه في موضعه من «سبيل الرشاد، هدي محمد ﷺ» ↗