البيانAraMakalelerSözlüklerRavîlerKonular

سبيل الرشاد، هدي محمد ﷺ (سبيل الرشاد: ١/١٣٥٤، ح ١٢٦٣)

Nâfi', Abdullah bin Ömer'den şöyle rivayet etti: "Ömer, Hayber'de bir arazi elde etti. Dedi ki: 'Ey Allah'ın Resûlü, Hayber'de öyle bir mal elde ettim ki, bundan daha değerli bir mal hiç elde etmedim. Bana ne emredersin?' Buyurdu ki: 'İstersen aslını alıkoy, gelirini sadaka olarak ver.' Bunun üzerine Ömer, aslının satılmayacağını, hibe edilmeyeceğini ve miras bırakılmayacağını şart koşarak malı sadaka etti. Gelirini fakirlere, akrabaya, köleleri kurtarmaya, Allah yolunda, yolda kalmışa ve misafire harcanmasını şart koştu. Bu arazinin velisi olan kimseye, iyi bir şekilde yemesinde veya dostunu yedirmesinde bir sakınca yoktur; ancak malını büyütmek amacıyla kullanmaması gerekir." Râvi dedi ki: Bunu Muhammed bin Sîrîn'e anlattım, o da "malını birikim olarak kullanmadan" dedi. İbn Avn dedi ki: Bana başka bir adam anlattı; o, bunu kırmızı bir deri parçası üzerinde okumuş ve orada "malını birikim olarak kullanmadan" yazılı olduğunu söylemiş. İsmâil dedi ki: Ben de bunu Ubeydullah bin Ömer'in yanında okudum; orada da "malını birikim olarak kullanmadan" yazıyordu. - Başka bir rivayette: "Ömer, Allah'ın Resûlü ﷺ zamanında, Sumğ denilen bir malını sadaka etti. Bu mal hurmalıktı. Ömer dedi ki: 'Ey Allah'ın Resûlü, bir mal elde ettim ve bu benim nezdimde çok değerlidir. Onu sadaka etmek istiyorum.' Peygamber ﷺ buyurdu ki: 'Aslını sadaka et; satılmasın, hibe edilmesin, miras bırakılmasın. Ancak meyvesi harcansın.' Ömer de öyle sadaka etti. Sadakası Allah yolunda, köleleri kurtarmada, yoksullara, misafire, yolda kalmışa ve akrabaya yapılmıştır. Bu arazinin velisi olan kimseye, iyi bir şekilde yemesinde bir sakınca yoktur; dostuna yedirmesinde de bir sakınca yoktur, yeter ki malını birikim yapmak için kullanmasın."

Derece: Sahih

أخرجه الحميدي، وابن أبي شيبة، وأحمد، والبخاري، ومسلم، وأبو داود، وابن ماجة، والترمذي، والبزار، والنسائي، وابن خزيمة، والدارقطني، والبيهقي.

Arapça metin, senedi, ravîler ve âlimlerin hükümleri aşağıdadır.

سبيل الرشاد، هدي محمد ﷺ (سبيل الرشاد: ١/١٣٥٤، ح ١٢٦٣)

عن نافع، عن عبد الله بن عمر، قال:

"أصاب عمر أرضا بخيبر، فقال: يا رسول الله، أصبت مالا بخيبر، لم أصب مالا قط أنفس عندي منه، فما تأمرني؟ قال: إن شئت حبست أصلها، وتصدقت بها. فتصدق بها عمر أنها لا يباع أصلها، ولا يوهب، ولا يورث، تصدق بها في الفقراء، والقربى، والرقاب، وفي سبيل الله، وابن السبيل، والضيف، لا جناح على من وليها أن يأكل منها بالمعروف، أو يطعم صديقا، غير متمول فيه". قال(1): فذكرته لمحمد بن سيرين، فقال: "غير متأثل مالا". قال ابن عون: فحدثني به رجل آخر، أنه قرأها في قطعة أديم أحمر: "غير متأثل مالا". قال إسماعيل(2): وأنا قرأتها عند ابن عبيد الله بن عمر، فكان فيه غير متأثل مالا. - وفي رواية: "أن عمر تصدق بمال له، على عهد رسول الله صلى الله عليه وسلم ، وكان يقال له: ثمغ، وكان نخلا، فقال عمر: يا رسول الله، إني استفدت مالا، وهو عندي نفيس: فأردت أن أتصدق به، فقال النبي صلى الله عليه وسلم : تصدق بأصله، لا يباع، ولا يوهب، ولا يورث، ولكن ينفق ثمره، فتصدق به عمر، فصدقته ذلك في سبيل الله، وفي الرقاب، والمساكين، والضيف، وابن السبيل، ولذي القربى، ولا جناح على من وليه، أن يأكل منه بالمعروف، أو يوكل صديقه، غير متمول به".

درجة الحديث

صحيحمن «سبيل الرشاد»، وقد جمع فيه مؤلفه الأحاديث الصحيحة، وخرّجها في الحاشية.

الحديث الصحيح: ما اتصل سنده بنقل الراوي العدل الضابط عن مثله إلى منتهاه، من غير شذوذ ولا علّة.

التخريج

التخريج: ذكر الكتب التي روت الحديث بأسانيدها.

أخرجه الحميدي، وابن أبي شيبة، وأحمد، والبخاري، ومسلم، وأبو داود، وابن ماجة، والترمذي، والبزار، والنسائي، وابن خزيمة، والدارقطني، والبيهقي.

في كتب الحديث الأخرى

جامع الترمذي (الترمذي، ت ٢٧٩هـ: ٣/٦٥١، ح ١٣٧٥)
اقرأه في موضعه من «سبيل الرشاد، هدي محمد ﷺ» ↗