{İncir} bilinen incirdir; {zeytin} de öyledir. Allah bu iki ağacın yemişlerinin ve faydalarının çokluğu sebebiyle, ayrıca bu ağaçların Şam diyarındaki hâkimiyeti sebebiyle, yani Meryem oğlu İsa aleyhisselamın peygamberlik mahalli olması nedeniyle yemin etmiştir. {Ve Sînâ dağı} Yani Musa aleyhisselamın peygamberlik mahalli olan Sînâ dağı; {bu güvenli şehir} ise Mekke-i Mükerreme'dir, Muhammed ﷺ'in peygamberlik mahallidir. Allah böylece, seçtiği ve en üstün, en şerefli peygamberlikleri gönderdiği bu mukaddes yerlere yemin etmiştir. Yemin edilen husus şudur: {Andolsun, insanı en güzel biçimde yarattık.} Yani yaratılışı tam, uzuvları orantılı, boyu dik yaratılmıştır; zahir ve batın olarak ihtiyaç duyduğu hiçbir şeyi eksik bırakmamıştır. Ancak bu büyük nimetlere rağmen, şükredilmesi gereken Yaratıcıya şükürden sapan çoğu insan, eğlence ve oyunla meşgul olmakta, kendileri için aşağı işlere ve düşük ahlaka razı olmaktadırlar. Bunun üzerine Allah onları {en aşağı derekelere} yani Rablerine isyan eden ve baş kaldıranların yeri olan cehennemin en dibine döndürmüştür. Ancak imanla, salih amelle ve yüce faziletli ahlakla Allah'ın lütfettiği kimseler bunun dışındadır. {Onlar için} bu sayede yüksek makamlar vardır ve {kesintiye uğramayan bir mükâfat} vardır; yani kesilmeyen, aksine bol lezzetler, sürekli sevinçler ve çoğalan nimetler vardır; hiç yok olmayan bir ebediyette, hiç değişmeyen bir nimet içindedirler; yemişi ve gölgesi daimîdir. {Artık bundan sonra seni din hakkında ne yalanlatabilir?} Yani ey insan, amellerin karşılığı olan gün hakkında seni ne yalanlatabilir? Oysa Allah'ın birçok ayetini görmüşsündür ki bunlarla sana yakîn hâsıl olmalıdır; ve O'nun, sana haber verdiği şeylerden hiçbirini inkâr etmeni gerektirecek kadar nimetleri de vardır. {Allah hâkimlerin en hakimi değil midir?} Yani O'nun hikmeti, yaratılmışları başıboş bırakmayı, kendilerine emir ve nehiy verilmeden, sevap ve ceza görmeden bırakmayı gerektirir mi? Yoksa insanı aşama aşama yaratan, onlara sayamayacakları kadar nimet, hayır ve iyilik ulaştıran, güzel bir terbiye ile yetiştirenin, onları kendilerinin yerleşeceği ve ulaşmak için yöneldikleri gayeleri olan bir yurda döndüreceği kesin değil midir? Bitti, hamd Allah'adır.