Allah Teâlâ, bu büyük âyetlerle, nefsi arındıran kişinin kurtuluşa erdiğine ve nefsini kirleten kişinin de başarısızlığa uğradığına yemin etmiştir. Şöyle buyurmuştur: {Güneşe ve onun parlaklığına, Aya onu izlediğinde, Gündüze onu açığa çıkardığında, Geceye onu örttüğünde yemin olsun ki...} Yani: Güneşe, onun nuruna ve ondan çıkan faydaya; {Aya, onu izlediğinde} yani manzil ve nur bakımından güneşi takip ettiğinde; {Gündüze, onu açığa çıkardığında} yani yeryüzünde olanları ortaya çıkarıp aydınlattığında; {Geceye, onu örttüğünde} yani yeryüzünün yüzünü örttüğünde, böylece üzerindekiler karanlık olur. Karanlık ile aydınlığın, güneş ile ay'ın bu âlem üzerinde düzenli ve kusursuz bir biçimde birbirini izlemesi, kulların maslahatlarını gözetmesi, Allah'ın her şeyi bilen ve her şeye gücü yeten olduğuna, yalnızca O'nun ibadete layık olduğuna, O'ndan başka her ilahın batıl olduğuna en büyük delildir. {Göğe ve onu bina edene yemin olsun} ifadesindeki "mâ" kelimesi ism-i mevsul olabilir; bu durumda yemin, göğe ve onu bina eden Allah'a yapılmış olur. Mastar olması da mümkündür; bu durumda yemin, göğün yapısına yapılmış olur ki bu, ulaşılabilecek en yüksek sağlamlık, kusursuzluk ve güzellik derecesidir. Buna benzer olarak Allah'ın şu sözü de vardır: {Yere ve onu yayana yemin olsun} yani onu düzleyip genişletene; böylece yaratıklar onu her yönüyle yararlanabilir hale gelmiştir. {Nefse ve onu düzenleyene yemin olsun} ifadesinde, hayvanî bütün yaratıkların nefsinin kastedilmiş olması muhtemeldir; nitekim bu genellik bunu destekler. Ayrıca mükellef insan nefsinin kastedilmiş olması da mümkündür; bunu ardından gelen ifade gösterir. Her hâlükârda nefis, yemin edilmeye layık Allah'ın büyük âyetlerinden biridir. Zira nefis son derece latif ve hafiftir; düşünce, irade, niyet, sevgi ve nefret gibi ruhi hal ve tepkilerle hızla değişir, hareket eder ve etkilenir. Eğer nefis olmasaydı beden, hiçbir faydası olmayan bir heykel olurdu. Nefsin bu biçimde düzenlenmiş olması Allah'ın büyük âyetlerindendir. {Onu arındıran kişi kurtuluşa ermiştir} ifadesi ise, nefsini günahlardan temizleyen, kusurlardan arındıran, Allah'a itaatle yücelten ve faydalı ilim ile salih amelle yüceltendir. {Onu kirleten kişi de hüsrana uğramıştır} yani değeri olan nefsini, rezillerle kirlenmek, kusurlara yaklaşmak, günahları işlemek, onu tamamlayıp geliştirecek şeyleri terk etmek ve onu kötüleyip alçaltacak şeyleri kullanmak suretiyle gizleyip örten kişidir. {Semûd kavmi azgınlıkları yüzünden yalanladı} yani hakka karşı kibirlenip büyüklenmeleri ve Allah'ın peygamberlerine karşı azgınlık etmeleri sebebiyle. {O zaman onların en bedbahtı harekete geçtiğinde} yani kabilenin en bedbahtı; bu kişi Sâlif oğlu Kıdâr'dır. Onlar deveyi kesmek üzerinde anlaşınca ona emir verdiler, o da onlar için bunu yaptı. {Resûlullah} Salih aleyhisselam, onları uyararak onlara dedi ki: {Allah'ın devesine ve onun su içme hakkına dikkat edin.} Yani Allah'ın size büyük bir ayet olarak verdiği deveyi kesmekten sakının; Allah'ın size verdiği nimete, onun sütünü içmekle karşılık verip onu kesmeyin. Fakat onlar peygamberleri Salih'i yalanladılar. {Onu kesip öldürdüler; bunun üzerine Rableri günahları sebebiyle onların üzerine helâk etti} yani onları cezasıyla yok edip kökünden kazıdı; üstlerine yukarıdan bir çığlık, altlarından bir sarsıntı gönderdi. Böylece dizleri üzerine çöküp ölü olarak sabahladılar; artık onlardan ne çağıran kalmış ne de cevap veren. {Onları cezayla bir hizaya getirdi} yani aralarında cezada fark gözetmedi. {Ve onun sonucundan korkmaz} yani akıbetinden. Kahir sıfatı olan, hiçbir mahlûkun kudretinden ve tasarrufundan çıkamadığı, her hükmünde ve şeriatında hikmet sahibi olan Allah nasıl korkulmasın? Bitti, hamd Allah'a mahsustur.