Allah Teâlâ, geride kalan münafıkların, cihada çıkmayı hiç niyet etmediklerini gösteren emarelerin ortaya çıktığını ve ileri sürdükleri özürlerin batıl olduğunu beyan buyuruyor. Zira özür, kul elinden geleni yapıp çıkmak için sebeplere başvurduktan sonra, şer'î bir engelin kendisini alıkoyduğu durumdur; ancak böyle olan kimse mazur sayılır. { Ve } bu münafıklara gelince: { Eğer çıkmak isteselerdi, bunun için bir hazırlık yaparlardı } yani, hazırlanır ve imkânları dahilindeki sebepleri gerçekleştirirlerdi. Fakat bunun için hiçbir hazırlık yapmadıklarına göre, çıkmak istemedikleri anlaşılmaktadır. { Ancak Allah, onların sizinle birlikte savaşa çıkmasını hoş görmedi } ve { onları alıkoydu } takdir ve kader gereği; halbuki Allah onlara çıkmalarını emretmiş, teşvik etmiş ve bunu yapmaya güç yetirebilecek durumda kılmıştı. Fakat hikmeti gereği onlara yardım etmek istemedi; aksine onları yarı yolda bırakarak alıkoydu. { Ve: "Kadınlar ve özürlülerle birlikte oturun" denildi. } Sonra bunun hikmetini zikrederek şöyle buyurdu: { Eğer aranıza katılmış olsalardı, size ancak bozgunculuktan başka bir şey eklemezlerdi. } yani, eksiklik ve zarardan başka bir şey artırmazlardı. { Ve sizin aranızda fitne çıkarmak için koşuşturur, birliğinizi bozmaya çalışırlardı. } yani, sizin aranızda fitne ve şer yaymaya, toplu olan cemaatinizi parçalamaya çalışırlardı. { Sizi fitneye düşürmek isterler. } yani, sizi saptırmaya ve aranıza düşmanlık sokmaya hırsla çalışırlar. { Aranızda onları dinleyen kimseler de var. } yani, akılları zayıf olan ve onların davetine uyan, onlara aldanan kimseler vardır. Onlar sizi yardımdan alıkoymaya, aranıza şer sokmaya ve düşmanlarınızla savaşmaktan geri durdurmaya hırsla çalışırken, aranızda da onların sözlerini kabul edip onlardan öğüt isteyenler bulunuyorken, onların mü'minlerle birlikte çıkmalarından doğacak büyük şerri ve çok fazla zararı bir düşün! Allah'ın hikmeti tamamdır; onları alıkoyup mü'min kullarıyla birlikte çıkmalarını engellemesi, onlara merhametinden ve kendilerine fayda vermeyip zarar verecek şeylerin onlara ulaşmasını önlemesindendir. { Allah zalimleri çok iyi bilir. } Yani, kullarına onlardan nasıl sakınacaklarını öğretir ve onlarla karışmaktan doğan mefsedetleri açıklar. Sonra onların şer konusunda geçmişte de işledikleri suçlar olduğunu bildirerek şöyle buyurdu: { Andolsun, daha önce de fitne çıkarmak istemişlerdi. } yani, siz Medine'ye hicret ettiğiniz zaman, çaba gösterdiler. { Sana karşı işleri altüst etmeye çalışmışlardı. } yani, fikirlerini çevirdiler, davanızı boşa çıkarmak ve dininizi zayıflatmak için hileler kurdular ve bu konuda hiçbir gayretten geri durmadılar. { Sonunda hak geldi, Allah'ın emri ortaya çıktı, onlar ise hoşlanmasalar da. } Böylece onların hileleri boşa çıktı, batılları yok oldu. Bu sebeple, Allah'ın mü'min kullarını bu gibi kimselerden sakındırması ve mü'minlerin onların geri kalmasını önemsememesi gerekir.