Allah, lütfu ve ihsanı gereği haber veriyor ki: {Allah, Peygamber'in} Muhammed ﷺ'in {ve Muhacirler ile Ensar'ın tevbesini kabul etti}. Böylece onların hatalarını bağışladı, iyiliklerini çoğalttı ve onları en yüksek derecelere yükseltti. Bunun sebebi, zor ve meşakkatli işleri yerine getirmeleriydi. Nitekim şöyle buyurdu: {Zor bir anda, O'na uyanlar} yani Tebûk savaşında düşmanla savaşmak için onunla birlikte çıktılar. Bu sefer şiddetli sıcak, azık ve binek sıkıntısı, düşman çokluğu gibi geri kalmayı gerektirecek durumlar vardı. Ama Allah'tan yardım dilediler ve bu işi yerine getirdiler. {Ondan bir grubun kalplerinin neredeyse sapacağı bir anda} yani kalpleri değişecek, rahatlık ve durgunluğa meyledeceklerdi. Fakat Allah onları sabit kıldı, destekledi ve güçlendirdi. Kalbin sapması, dosdoğru yoldan ayrılmasıdır. Sapma dinin temelinde olursa küfür olur; şeriatın hükümlerinde olursa, o şeriatın hükmüne göre değişir: ya o ameli yapmakta kusur etmek ya da ameli şer'i usule aykırı yapmak gibi. {Sonra onların tevbesini kabul etti} yani tevbelerini kabul etti. {Muhakkak ki O, onlara karşı çok şefkatli, çok merhametlidir.} Onun şefkat ve merhametinden biri, onlara tevbe nimetini bağışlaması, bu tevbeyi kabul etmesi ve onları bu tevbede sabit kılmasıdır. {Ve} aynı şekilde Allah, o savaşa Müslümanlarla birlikte çıkmaktan geri kalan {üç kişinin tevbesini de kabul etti}. Bunlar Ka'b bin Mâlik ve iki arkadaşıdır. Kıssaları sahih ve sünen kitaplarında meşhur ve bilinendir. {Nihayet} büyük bir üzüntüye düştüler ve {genişliğine rağmen yeryüzü onlara dar gelmeye başladı}, {kendi canları da onlara dar gelmeye başladı}. Canları ise onlara her şeyden daha sevgiliydi. Geniş alan onlara dar geldi; alışılmış olarak daralmaması gereken sevgili şeyler de dar geldi. Bu ancak tarifi mümkün olmayan şiddet ve meşakkate ulaşan sarsıcı bir durumdan kaynaklanır. Çünkü onlar Allah'ın ve Resûlü'nün rızasını her şeyin önüne koymuşlardı. {Allah'tan başka sığınak olmadığını anladılar} yani hallerinden dolayı yakinen bildiler ki, bu sıkıntılardan kurtaracak ve sığınılacak yegâne varlık, ortağı olmayan Allah'tır. Böylece yaratılmışlara olan bağlılıkları kesildi, Rableri Allah'a yöneldiler ve O'na sığındılar. Bu sıkıntı içinde yaklaşık elli gece kaldılar. {Sonra onların tevbesini kabul etti} yani onların tevbe etmelerine izin verdi ve bunu onlara nasip etti. {Tevbe etsinler diye} yani bu tevbe onlardan gerçekleşsin, böylece Allah da onların tevbesini kabul etsin. {Muhakkak ki Allah tevbeleri kabul edendir} yani tevbeyi, hataları ve isyanları bağışlamayı çok yapandır. {Rahîm'dir} yani her an ve her lahzada kullarının dinî ve dünyevî işlerini düzenleyen, bitmeyen büyük rahmet sahibidir. Bu ayetlerde, Allah'ın kulunu tevbeye muvaffak kılmasının en yüce gaye ve en üstün sonuç olduğuna delil vardır. Çünkü Allah, bunu seçkin kullarının sonu kılmış ve sevdiği, razı olduğu işleri yaptıklarında onlara bu nimeti ihsan etmiştir. Bunlardan biri, Allah'ın onlara lütfu ve zor anlarda imanlarını sabit kılmasıdır. Bir diğeri, nefse ağır gelen ibadetin, başkasında olmayan bir fazileti ve üstünlüğü bulunması, meşakkat arttıkça ecrin de artmasıdır. Bir diğeri: Allah'ın kuluna tevbesi, onun pişmanlığı ve üzüntüsünün şiddetine göre olur. Günaha aldırış etmeyen ve işlediğinde utanmayan kimsenin tevbesi bozuktur; kabul edildiğini iddia etse de durum böyledir. Bir diğeri: Kalp, Allah'a tam olarak bağlanıp yaratılmışlardan kopduğunda, hayrın ve sıkıntının kalkmasının alameti oluşur. Bir diğeri: Allah'ın üç kişiye lütfu, onları üzerlerinde utanç olmayan bir damgayla damgalamasıdır; nitekim {geri bırakıldılar} buyurdu. Bu, müminlerin onları geride bıraktığına işarettir; ayrıca onların geri kalmaları hayırdan yüz çevirmeleri değildi. Bu yüzden "geri kaldılar" denmedi. Bir diğeri: Allah onlara doğruluk nimetini bağışlamıştır. Bu yüzden onlara uymayı emretmiş ve şöyle buyurmuştur: {Ey iman edenler! Allah'tan korkun ve doğrularla beraber olun.}