Allah Teâlâ şöyle buyurur: {Başkaları da} Medine'de ve çevresinde, hatta bütün İslam ülkelerinde bulunanlardan {günahlarını itiraf ettiler}, yani bunları kabul ettiler, pişman oldular ve onlardan tövbe edip arınmak için çaba gösterdiler. {Salih bir amelle kötü bir ameli karıştırdılar}. Amel, kişide küfür ve şirkten çıkaran asıl tevhid ve iman bulunmadıkça salih olmaz; bu, her salih amelin şartıdır. Bunlar, bazı haramlara cüret etmek ve bazı farzları eksik yerine getirmek gibi kötü amelleri, salih amellerine karıştırmışlardır; ancak bunu itiraf ediyorlar ve Allah'ın kendilerini bağışlayacağını umuyorlar. İşte bunlar hakkında {Allah'ın tövbelerini kabul etmesi umulur}. Allah'ın kulunun tövbesi iki türlüdür: Birincisi, tövbeye muvaffak kılması; ikincisi, tövbe edildikten sonra onu kabul etmesidir. {Şüphesiz Allah çok bağışlayan, çok merhametlidir}, yani O'nun sıfatı, hiçbir yaratığın dışında kalmadığı bağışlama ve merhamettir. Yukarıda ve aşağıda olan âlemin bakası da bunlarla mümkündür; Allah insanları zulümleri yüzünden hemen cezalandırsaydı, yeryüzünde tek bir canlı bırakmazdı. [Kur'an: "Allah, gökleri ve yeri yerinden oynamasın diye tutar. Eğer yerinden oynarlarsa, O'ndan sonra onları kimse tutamaz. Şüphesiz O, çok halim, çok bağışlayıcıdır." (Fâtır, 41)]. Bağışlamasının bir yönü şudur: Ömürlerini kötü amellerle tüketen, kendilerine aşırı giden kimseler, ölümlerine az bir zaman kala bile olsa tövbe edip Allah'a yönelirlerse, O onları affeder ve kötülüklerini bağışlar. Bu ayet, itiraf eden ve pişman olan, ama nasûh tövbe etmemiş karışık amel sahibinin korku ile umut arasında olduğunu ve selamete daha yakın bulunduğunu göstermektedir. Geçmişte işlediği günahlardan itiraf etmeyen, pişmanlık duymayan ve günah işlemekte ısrar eden kimse ise çok büyük bir korkuya tabidir. Allah Teâlâ peygamberine ve onun makamında bulunan kimseye, mü'minleri arındıracak ve imanlarını tamamlayacak şeyi emrederek şöyle buyurdu: {Onların mallarından bir sadaka al}; bu farz kılınmış zekâttır. {Bununla onları temizler ve arıtırsın}, yani onları günahlardan ve kötü huylardan arındırırsın. {Ve onları yüceltirsin}, yani onları geliştirir, güzel ahlaklarını ve salih amellerini artırır, dünyevi ve uhrevi sevaplarını çoğaltır ve mallarını bereketlendirirsin. {Onlara dua et}, yani mü'minler için genel olarak dua et; özellikle de mallarının zekâtını sana getirdiklerinde dua et. {Senin duan onlar için bir huzurdur}, yani kalpleri için bir sükûn ve sevinç kaynağıdır. {Allah işitendir}, duanı kabul edip karşılık verecek şekilde işitir. {Bilendir}, kulların hallerini ve niyetlerini bilir; her amel sahibini amelinin ve niyetinin miktarınca karşılıklandırır. Nebi ﷺ Allah'ın emrine uyar, insanları sadakaya teşvik eder, zekâtı toplamak için memurlarını gönderirdi. Biri sadakasını getirdiğinde ona dua eder ve bereket dilerdi. Bu ayet, bütün mallarda zekâtın vacip olduğuna delildir. Bu hüküm, ticaret malları için açıkça geçerlidir; çünkü bunlar çoğalan ve onunla kazanç sağlanan mallardır; dolayısıyla adalet gereği, Allah'ın bunda farz kıldığı zekâtı vererek fakirlere yardım edilmelidir. Ticaret malları dışında ise, mal çoğalan türdense, örneğin tahıllar, meyveler ve süt ve nesil için beslenen hayvanlar gibi, bunlarda zekât vaciptir; çoğalmayan türdense, zekât vacip olmaz. Çünkü bunlar kullanım (kişisel ihtiyaç) için tutuluyorsa, insanın adet olarak mal edinip mali amaçlarla kullandığı mallar gibi değildir; kullanım ve benzeri sebeplerle malilik vasfından uzaklaşmışlardır. Bu ayette ayrıca şu hükümler vardır: Kul, malının zekâtını çıkarmadıkça arınamaz ve zekâtını temizleyemez; zekâtın yerine getirilmesinden başka hiçbir şey onu kefaret edemez, çünkü zekât ve arınma, onun çıkarılmasına bağlıdır. Bunda ayrıca, zekâtını ödeyen kimse için imamın veya onun naibinin bereket duası etmesinin müstehap olduğu, bu duanın da sadaka verenin duyacağı şekilde açıkça yapılmasının uygun olduğu; böylece onun kalbinin sükûn bulacağı anlaşılır. Anlamdan şu da çıkar: Mü'mine yumuşak sözlerle sevinç vermek, onun için dua etmek ve bunun gibi, kalbinde huzur ve sükûn oluşturacak davranışlarda bulunmak gerekir. Ayrıca harcama yapan ve salih bir amel işleyen kimseyi dua ve övgü ile teşvik etmek de uygundur.