Allah Teâlâ, Kıyamet gününün hâllerini ve orada bulunan dehşetli büyük felaketleri anlatmaktadır. Bu felaket, bütün yaratıkları kapsayacak, onlar amellerine göre karşılık göreceklerdir ve iki gruba ayrılacaklardır: Bir grup Cennet'te, bir grup da alevli ateşte olacaktır. Allah, iki grubun da vasfını bildirmiştir. Cehennemliklerin vasfında şöyle buyurmuştur: {Yüzler o gün} yani Kıyamet günü {zillet, rezillik ve utanç içinde boyun eğmiş olacak}tır. {Çalışmış, yorulmuş olacak}tır; yani azap içinde yorgun düşecek, yüzleri üzerine sürüklenecek ve yüzlerini ateş kaplayacaktır. {O gün yüzler boyun eğmiş, yorgun ve yorulmuş olacak} ayetinin, dünyadaki hâlleri kastettiği de muhtemeldir; çünkü onlar dünyada ibadet ve amel sahibi kimselerdi, fakat şartı olan imandan yoksun olduklarından Kıyamet günü dağılmış toz gibi olacaklardır. Bu ihtimal anlam bakımından doğru olsa da, kelamın siyakı bunu göstermez. Kesin doğru olan birinci ihtimaldir; çünkü ayet onu Kıyamet gününe zarf olarak bağlamıştır, ayrıca buradaki maksat cehennemliklerin vasfını genel olarak bildirmektir, bu ihtimal ise cehennemliklerin ancak küçük bir kısmına aittir. Ayrıca söz, Gâşiye geldiğinde insanların hâlini anlatmaktadır, dünyadaki hâllerine dair bir ifade yoktur. {Kızgın bir ateşe girecekler} yani harareti çok şiddetli olan ateş, her yerden onları kuşatacaktır. {Kaynar bir pınardan içirilecekler}, yani çok sıcak, kaynar su içirilecekler. [Kur'an: "Eğer yardım isterlerse, yüzleri kavuran erimiş maden gibi bir suyla yardım görürler."] (Kehf, 29) İşte içecekleri budur. Yiyecekleri ise {Onların yiyeceği, zehirli dikenli bitkiden başka bir şey değildir. Ne besler ne de açlığı giderir.} Çünkü yemekten maksat iki şeyden biridir: Ya yiyenin açlığını giderip acısını dindirmek, ya da zayıflıktan kurtarıp bedeni semirtmektir. Bu yiyecekte bu iki şeyden hiçbiri yoktur; aksine son derece acı, pis kokulu ve iğrenç bir yiyecektir. Allah'tan afiyet dileriz. Hayır ehline gelince, Kıyamet gününde yüzleri {nurlu}, yani nimetin parlaklığı üzerlerine çökmüş, bedenleri ferahlamış, yüzleri aydınlanmış ve son derece sevinç duyan olacaklardır. {Çalışmalarından razı olmuş}, yani dünyada gönderdikleri salih amellerden ve Allah'ın kullarına yaptıkları iyiliklerden dolayı, sevaplarını kat kat biriktirilmiş olarak bulup sonuçlarından memnun olacaklar ve dilediklerinin tamamına kavuşacaklardır. Çünkü onlar, bütün nimet çeşitlerini bir araya toplayan {yüce bir cennettedir}; mekânı ve dereceleri yüksek olan, en yüce Illiyyin'de bulunan, yüksek köşkleri ve odaları olan, üstündeki odaların da üstünde Allah'ın kendilerine hazırladığı ikramları gözetleyebilecekleri bina edilmiş odalar bulunan bir cennettir. {Meyveleri yakın olan} [Hâkka, 23] yani bol miktarda lezzetli meyvesi olan, güzel ürünler veren, kolayca erişilebilen; hangi hâlde olurlarsa olsunlar elde edebilecekleri, ağaca tırmanmaya ihtiyaç duymayacakları ve bir meyvesi bile kendilerine zor gelmeyecek cennettir. {Orada boş ve yersiz bir söz işitmezler}, yani Cennet'te bir boş ve batıl söz duymazlar; haram sözler bir yana, onların konuşmaları güzel ve faydalıdır; Allah'ın zikrini, üzerlerindeki sürekli nimetlerini ve birlikte yaşayanların arasında hoş karşılanan, gönülleri ferahlatan ve göğüsleri açan edep kurallarını içerir. {Orada akan pınarlar vardır}; bu isim cins isimdir, yani onların dilediği gibi akıtıp yönlendirdikleri akan pınarlar vardır. {Orada yükseltilmiş tahtlar vardır}; "sürer", "sirr" kelimesinin çoğuludur ve kendi yapısı yüksek, üzerinde yumuşak ve alçak döşemeler bulunan oturma yerleri demektir. {Konulmuş testiler vardır}, yani çeşit çeşit lezzetli içeceklerle dolu kaplar onların önüne konmuş, onlar için hazırlanmış ve emirlerine ve istekleri doğrultusunda hazır tutulmuştur; ölümsüz genç hizmetçiler bunları onlara dolaştırırlar. {Sıralanmış yastıklar vardır}, yani ipek, istebrak ve Allah'tan başka kimsenin bilmediği başka şeylerden yapılmış yastıklar, oturup yaslanmak için sıra sıra dizilmiştir; onları kendilerinin koyup düzenlemesine de gerek bırakılmamıştır. {Yayılmış halılar vardır}; "zerâbî" güzel halılardır, "mebsûte" yani oturma yerlerinin her tarafına yayılmış, dört bir yanı onlarla dolu demektir.