Allah Teâlâ, zikrini ve ibadetini içeren, Onun celaline boyun eğmeyi ve azametine teslim olmayı kapsayan bir tesbihi emretmektedir. Bu tesbih, Allah Teâlâ'nın azametine yakışır biçimde olmalıdır: Yüce ve güzel isimleri, her birini kendi güzel ve büyük anlamıyla anarak zikredilmelidir. Ayrıca O'nun, yaratıkları yaratıp onları düzgün kılması, yani onları en mükemmel biçimde yaratması gibi fiilleri de anılmalıdır. [Kur'an: "O ki, takdir etmiş ve sonra hidayet vermiştir."] Yani O, her şeyi bir ölçüye göre takdir etmiş, bütün takdirler de bu ölçüye tabi olmuştur ve bütün yaratıklara hidayet vermiştir. Bu genel hidayet, her yaratığı kendi maslahatına yönlendirmesi anlamını taşır ve içinde Allah'ın dünyevi nimetleri de zikredilir. Bunun için şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "O ki, otlağı çıkarmıştır."] Yani gökten su indirmiş, onunla çeşitli bitkileri ve bol otları bitirmiştir; insanlar, hayvanlar ve bütün canlılar bunlarda otlamaktadırlar. Sonra, kendisine takdir edilen gençlik çağını tamamlayınca bitkisi sararmış, otu kuruyup solmuştur. [Kur'an: "Sonunda onu kararmış bir çöpe çevirir."] Yani onu kararmış, kuru ve çürümüş bir ota çevirir. Burada Allah'ın dinî nimetleri de zikredilir. Bu sebeple Allah, bu nimetlerin kaynağı ve kökü olan Kur'an'la minnet etmiştir. [Kur'an: "Sana okutacağız, artık unutmayacaksın."] Yani, sana vahyettiğimiz kitabı sana okutup kalbine yerleştireceğiz, böylece ondan hiçbir şeyi unutmayacaksın. Bu, Allah'ın kulu ve elçisi Muhammed ﷺ'e büyük bir müjdesidir: Allah ona unutmayacağı bir ilim öğretecektir. [Kur'an: "Yalnız Allah'ın dilediği kadar hariç."] Yani, derin bir maslahat gereği hikmetinin unutturmayı gerektirdiği şeyler hariç. [Kur'an: "Şüphesiz O, açığı da gizliyi de bilir."] Bunların arasında kullarının maslahatını da bilir; dolayısıyla dilediğini meşru kılar, dilediğine hükmeder. [Kur'an: "Seni kolaylığa ulaştıracağız."] Bu da büyük bir müjdedir: Allah, elçisi ﷺ'i bütün işlerinde kolaylığa ulaştırır ve şeriatını ve dinini kolaylık kılar. [Kur'an: "Öğüt ver, öğüt fayda verdiği sürece."] Yani, Allah'ın şeriatı ve ayetleriyle öğüt ver; hatırlatma kabul edildiği ve nasihat dinlendiği sürece öğüt ver, hatırlatmadan bütün maksat elde edilse de, bir kısmı elde edilse de. Ayetin mefhumuna göre, öğüt fayda vermezse, yani hatırlatma kötülüğü artırıyor ya da hayrı eksiltiyorsa, öğüt emredilmiş değil, bilakis yasaklanmıştır. İnsanlar öğütten faydalananlar ve faydalanmayanlar olmak üzere ikiye ayrılır. Faydalananlara gelince, Allah onları şöyle anmıştır: [Kur'an: "Allah'tan korkan öğüt alır."] Çünkü Allah korkusu ve Allah'ın amellerinin karşılığını vereceğini bilmek, kulun günahlardan sakınmasını ve hayırlara koşmasını gerektirir. Faydalanmayanlara gelince, onları şöyle anmıştır: [Kur'an: "En bedbaht olan ise ondan uzak durur. O, büyük ateşe girer."] Bu ateş, yakıcı ateştir ki kalplere kadar yükselir. [Kur'an: "Sonra orada ne ölür ne de yaşar."] Yani acı bir azapla azap edilirler, ne rahatlık ne de dinlenme bulurlar; öyle ki ölümü dilerler, fakat ölüm onlara gelmez. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "Üzerlerine ölüm hükmedilmez ki ölsünler; azapları da hafifletilmez."] [Fâtır: 36]. [Kur'an: "Şüphesiz kendini arındıran kurtuluşa ermiştir."] Yani nefsini temizleyip şirkten, zulümden ve kötü ahlaktan arındıran kişi kazanıp kurtulmuştur. [Kur'an: "Rabbinin adını anıp namaz kılan."] Yani Allah'ı zikretmekle nitelenmiş, kalbi bununla boyanmış, bu sebeple Allah'ın rızasına uygun davranışları, özellikle imanın ölçüsü olan namazı yerine getirmiştir. Ayetin anlamı budur. Fakat "tezekkkür" kelimesini fitre zekâtı vermek, "Rabbinin adını anıp namaz kılmak"ı da bayram namazı diye açıklayanlar, bu ifadenin lafzına ve bazı parçalarına girse de, tek başına maksat bu değildir. [Kur'an: "Bilakis siz dünya hayatını tercih ediyorsunuz."] Yani onu ahirete tercih ediyor, bozucu, bulandırıcı ve geçici olan dünya nimetlerini ahiret nimetine yeğliyorsunuz. [Kur'an: "Oysa ahiret daha hayırlı ve daha kalıcıdır."] Ahiret, her arzu edilen vasıfta dünyadan daha hayırlıdır; ebedilik, baki kalma ve safiyet yurdu olduğu için daha kalıcıdır. Dünya ise fani bir yurttur. Akıllı mümin, daha kötüyü daha iyiye tercih etmez, bir saatlik lezzeti sonsuz bir şekavetle satmaz. Dolayısıyla dünyayı sevmek ve onu ahirete tercih etmek her günahın başıdır. [Kur'an: "Şüphesiz bu, muhakkak ki bu sûrede size zikredilen"] Bu sûrede size bildirilen güzel emirler ve hoş haberler [Kur'an: "önceki sahifelerde vardır. İbrahim'in ve Musa'nın sahifelerinde."] Bunlar, Peygamber Muhammed ﷺ'den başka, peygamberlerin en şereflileri olan İbrahim ve Musa'nın sahifeleridir. Bu emirler her şeriatta vardır, çünkü iki dünyanın maslahatına dönüktür ve bu maslahatlar her zaman ve her mekânda geçerlidir.