Yani: Bu büyük olaylar gerçekleştiğinde, insanlar birbirinden ayrılır ve herkes âhiret için neyi önden gönderdiğini, bu dönemde hangi hayır ve şerri getirdiğini bilir. Bu, kıyamet günü olduğunda gerçekleşecektir: Güneş "tekvir" olunur, yani toplanıp dürülür; ay tutulur ve ikisi de ateşe atılır. {Yıldızlar dökülüp saçıldığında} yani değişip yörüngelerinden düşüp saçıldıklarında. {Dağlar yürütüldüğünde} yani kum yığınına dönerler, sonra yünü atılmış yün gibi olurlar, sonra değişip dağılan toz haline gelirler ve yerlerinden yürütülürler. {Doğurgan develer terk edildiğinde} yani insanlar o zaman değerli mallarını, her zaman önem verip gözettikleri şeyleri bırakırlar; onları bundan alıkoyacak bir şey gelmiştir. Burada, yavrusu peşinden giden dişi develer örnek verilmiştir; çünkü o dönemde Araplar'ın en değerli malları bunlardı. Bunun gibi her değerli şey de bu kapsama girer. {Vahşi hayvanlar toplandığında} yani kıyamet gününe toplanırlar; Allah, bazılarından bazılarına kısas yapar ve kulları Onun tam adaletini görür. Hatta boynuzsuz hayvana boynuzlu hayvandan kısas alınır, sonra ona "Toprak ol!" denir. {Denizler alevlendirildiğinde} yani tutuşturulup, büyüklüklerine rağmen alev alev yanan ateşe dönerler. {Ruhlar eşleştirildiğinde} yani her amel sahibi benzeriyle birleştirilir; iyiler iyilerle, günahkârlar günahkârlarla bir araya getirilir. Müminler huri gözlülerle, kâfirler şeytanlarla eşleştirilir. Bu, Allah Teâlâ'nın şu buyruğu gibidir: Küfredenler, gruplar halinde cehenneme sürülür. [Kur'an: "Küfredenler gruplar halinde cehenneme sürülür." (Zümer, 71)] Takvalı olanlar da, gruplar halinde Rableri tarafından cennete götürülür. [Kur'an: "Rablerine karşı gelmekten sakınanlar da gruplar halinde cennete götürülür." (Zümer, 73)] Zulmedenleri ve onların eşlerini toplayın. [Kur'an: "Zulmedenleri, onların eşlerini bir araya toplayın." (Saffât, 22)] {Diri diri gömülen kıza sorulduğunda} Bu, Cahiliye'nin cahilce yaptığı, kız çocuklarını herhangi bir sebep olmaksızın, yalnızca fakirlik korkusuyla diri diri gömmesi uygulamasıdır. Bu kıza: {Hangi suç yüzünden öldürüldün?} diye sorulur. Bilindiği gibi bu kızın hiçbir suçu yoktur. Bu soru, onu öldürenleri azarlayıp kınamak içindir. {Amel defterleri açıldığında} yani insanların yaptıkları hayır ve şerleri içeren sayfalar açılıp ehline dağıtıldığında, kitabını sağ eline alan olur, kitabını sol eline ya da arkasından alan da olur. {Gök yarıldığında} yani kaldırıldığında. Allah Teâlâ şöyle buyurur: Gökyüzünün bulutlarla yarılacağı gün. [Kur'an: "Gökyüzünün bulutlarla yarılacağı gün." (Furkân, 25)] Gökyüzünü, kitaplar için dürülen sayfa gibi dürdüğümüz gün. [Kur'an: "Gökyüzünü, kitap sayfalarını dürer gibi dürdüğümüz gün." (Enbiyâ, 104)] Kıyamet günü yeryüzünün tamamı O'nun avucundadır, gökler de sağ eliyle dürülmüş olacaktır. [Kur'an: "Kıyamet günü yer tümüyle O'nun avucunda, gökler de O'nun sağ elinde dürülmüş olacaktır." (Zümer, 67)] {Cehennem alevlendirildiğinde} yani üzerine ateş yakılıp şiddetle tutuşturulur; daha önce hiç olmadığı kadar büyük bir alevle yanar. {Cennet yaklaştırıldığında} yani takvalılara yakınlaştırılır. {Her nefis bildi} yani her nefis, şart cümlesinde geldiği için bilir. {Ne getirdiğini} yani önünde hazır bulunan amelleri [önden gönderdiklerini] bilir. Allah Teâlâ şöyle buyurur: Yaptıkları her şeyi karşılarında hazır bulurlar. [Kur'an: "Yaptıklarını hazır bulurlar." (Kehf, 49)] Allah'ın kıyamet gününe ait olarak zikrettiği bu vasıflar, kalpleri titreten, sıkıntıları şiddetleştiren, bedenleri titretip korkuyu her yana yayan vasıflardır. Akıl sahiplerini o güne hazırlanmaya teşvik eder ve kınanmayı gerektiren her şeyden alıkoyar. Bu yüzden selef âlimlerinden bazıları şöyle demiştir: "Kıyamet gününü gözle görür gibi görmek isteyen kimse, 'İzzeş-şemsü küvviret' suresini düşünsün."