El-Enfâl, Allah'ın bu ümmete müşriklerin mallarından ganimet olarak lütfettiği şeylerdir. Bu surenin bu âyetleri, Müslümanların elde ettiği ilk büyük ganimet olan Bedir kıssasında inmiştir. Müslümanlar arasında bu ganimet konusunda çekişme çıkmış, bunun üzerine Allah'ın Resûlü ﷺ'e bu hususta soru sormuşlardır. Bunun üzerine Allah şu âyeti indirmiştir: [Kur'an: "Sana ganimetleri soruyorlar."] Yani bunların nasıl ve kimler arasında taksim edileceğini soruyorlar. [Kur'an: "De ki"] Onlara de ki: Ganimetler Allah'ın ve Resûlü'nündür; ikisi de onları dilediği yere koyar. Dolayısıyla Allah'ın ve Resûlü'nün hükmüne itirazınız olamaz. Bilakis Allah ve Resûlü hükmettiğinde, onların hükmüne razı olmanız ve işi onlara teslim etmeniz gerekir. Bu, [Kur'an: "Allah'tan sakının"] ifadesinin kapsamına girer; yani emirlerini yerine getirerek ve yasaklarından kaçınarak. [Kur'an: "Aranızı düzeltin"] Yani aranızdaki kin, küslük ve birbirinden yüz çevirmeyi sevgi, dostluk ve yakınlıkla düzeltin. Böylece sözünüz birleşir, küskünlük sebebiyle ortaya çıkan çekişme, kavga ve anlaşmazlık ortadan kalkar. Aranın düzeltilmesine, onlara güzel ahlakla davranmak ve onlardan kötülük yapanları affetmek de girer; zira bunlarla kalplerdeki birçok düşmanlık ve soğukluk ortadan kalkar. Bütün bunları kapsayan emir ise şudur: [Kur'an: "Eğer mü'min iseniz, Allah'a ve Resûlü'ne itaat edin."] Çünkü iman, Allah'a ve Resûlü'ne itaati gerektirir; nitekim Allah'a ve Resûlü'ne itaat etmeyen kimse mü'min değildir. Allah'a ve Resûlü'ne itaati eksik olan kimsenin bu eksikliği imanının eksikliğindendir. İman iki kısımdır: Övgü ve sena gerektiren, tam kurtuluşa erdiren kâmil iman ve bundan aşağı iman. Bu sebeple kâmil imanı zikrederek şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "Mü'minler ancak..."] Buradaki elif-lâm, imanın bütün şeriatlarını kapsamak içindir. [Kur'an: "Onlar ki, Allah anıldığında kalpleri titrer."] Yani korkar ve çekinirler; Allah korkusu onlara haramlardan sakınmayı gerektirir. Zira Allah korkusunun en büyük alameti, sahibini günahlardan alıkoymasıdır. [Kur'an: "Onlara âyetleri okunduğunda, imanlarını artırır."] Bunun sebebi, onların okunanları dinlemeleri ve kalplerini onun tedebbürüne (düşünüp anlamasına) hazır kılmalarıdır. Bu durumda imanları artar; çünkü tedebbür kalbin amellerindendir. Ayrıca okunan âyetler, onların bilmediği bir manayı açıklar, unuttukları bir şeyi hatırlatır, kalplerinde hayra karşı bir istek ve Rablerinin ikramına karşı bir özlem doğurur, ya da azaplardan korkutup günahlardan uzaklaştırır. Bütün bunlar imanı artıran şeylerdir. [Kur'an: "Ve yalnız Rablerine tevekkül ederler."] Yani ortağı olmayan Rablerine kalpleriyle dayanırlar; dünya ve din bakımından maslahatlarını celp etmek, zararlarını def etmek için Rablerine güvenirler ve Allah'ın bunu yapacağına inanırlar. Tevekkül, bütün amelleri harekete geçiren temeldir; onsuz hiçbir amel var olmaz ve tamamlanmaz. [Kur'an: "Onlar ki, namazı dosdoğru kılarlar."] Farz ve nafile namazları, zâhirî ve bâtınî amelleriyle, namazda kalbin hazır olması gibi, ki bu namazın ruhu ve özüdür, eda ederler. [Kur'an: "Ve kendilerine rızık olarak verdiklerimizden infak ederler."] Zekât, keffaretler, eşlerin ve yakınların nafakası, sahip oldukları kimselerin nafakası gibi vacip infakları yaparlar; her hayır yolunda sadaka vermek gibi müstehap olan infakları da yaparlar. [Kur'an: "İşte onlar"] Bu vasıfları taşıyanlar [Kur'an: "Gerçekten mü'min olanlardır."] Çünkü onlar İslam ile imanı, bâtınî amelleri ile zâhirî amelleri, ilim ile ameli, Allah'ın haklarını ve kulların haklarını bir arada yerine getirmişlerdir. Yüce Allah, kalp amellerini önce zikretmiştir; çünkü bunlar uzuv amellerinin kaynağı ve onlardan üstündür. Bunda imanın arttığına ve eksildiğine dair bir delil vardır: İtaatle artar, ona zıt olan şeylerle eksilir. Kulun imanını gözetip geliştirmesi gerekir; bunu sağlamanın en önemli yolu da Allah'ın Kitabı'nı tedebbür etmek ve manalarını düşünmektir. Sonra hakkıyla mü'minlerin sevabını şöyle zikretmiştir: [Kur'an: "Onlar için Rableri katında dereceler vardır."] Yani amellerinin yüceliğine göre yüksek dereceler. [Kur'an: "Bir bağışlanma"] Günahlarının affı. [Kur'an: "Ve kerim bir rızık."] Bu da Allah'ın ikram yurdunda onlara hazırladığı nimetlerdir; ki bunları ne bir göz görmüş, ne bir kulak işitmiş, ne de hiçbir insanın kalbinden geçmiştir. Bu, imanda onların derecesine ulaşmayan kimsenin, cennete girse bile, onların elde ettiği Allah'ın tam ikramına eremeyeceğini göstermektedir.