Yani: Kıyamet kurulduğunda, büyük dehşetten gözler kamaşır, bakışlar dikilip kalır, göz kırpmaz; nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "Onları ancak gözlerin dehşetle dikildiği bir güne kadar erteliyor. Başlarını kaldırmış, koşarak geliyorlar; gözleri kendilerine dönmez, kalpleri boştur." (İbrahim, 42-43)]. {Ay tutulduğunda} yani nuru ve ışığı gider. {Güneş ile ay bir araya getirildiğinde} ki bunlar, Allah'ın onları yarattığı günden beri hiç bir araya gelmemişlerdir; Allah kıyamet günü ikisini bir araya getirir, ay tutulur, güneş dürülür, sonra ikisi de ateşe atılır. Böylece kullar, bunların boyun eğdirilmiş kullar olduğunu görür; ve onlara tapanlar da yalancı olduklarını anlar. {İnsan, o gün kaçacak yer nerede der?} Yani bu sarsıcı korkuları gördüğünde insan, bizi bulan ve başımıza gelen şeyden kurtuluş ve kaçış nerededir, der. {Hayır! Sığınacak yer yoktur} yani Allah'tan başka kimseye sığınılacak bir yer yoktur. {O gün karar yeri ancak Rabbinin katıdır} bütün kullar için. Dolayısıyla hiç kimsenin gizlenmesi veya o yerden kaçması mümkün değildir; mutlaka durdurulup amelinin karşılığı verilecektir. Bu yüzden şöyle buyurdu: {O gün insan, öne ve arkaya ne göndermişse haber verilir} yani ilk ve son zamanında yaptığı bütün iyi ve kötü amelleri bildirilir; inkâr edemeyeceği bir haberle bildirilir. {Hayır, insan kendi aleyhine tanıktır} yani gözlemci ve hesaba çekilen olarak. {Mazeretlerini ileri sürse de} çünkü bunlar kabul edilmeyecek mazeretlerdir ve kulun ikrar ettirildiği şeylere karşılık olamaz; böylece ikrar eder. Nitekim Allah Teâlâ buyurmuştur: [Kur'an: "Kitabını oku! Bugün kendi nefsin, sana karşı hesap görücü olarak yeter." (İsrâ, 14)]. Kul inkâr etse veya yaptığı şeyden özür dilese de, inkârı ve özrü ona bir fayda sağlamaz; çünkü kulağı, gözü ve bütün uzuvları yaptığı şeye şahitlik eder. Ayrıca tövbe edip özür dileme imkânı da geçmiş ve faydası ortadan kalkmıştır: [Kur'an: "O gün zulmedenlere özürleri fayda vermez ve kendilerinden özür dilemeleri de istenmez." (Rûm, 57)].