Müzzemmil: Elbisesine bürünen, tıpkı Müddessir gibi. Bu nitelik, Allah'ın kendisini risaletiyle şereflendirdiği ve vahyini Cebrail'i göndermek suretiyle indirmeye başladığı zaman Resûlullah ﷺ'de görülmüştür. Peygamber ﷺ, daha önce hiç görmediği bir durumla karşılaşmıştır ki bu duruma ancak peygamberler dayanabilir. Bu yüzden Cebrail aleyhisselamı görünce ilk anda büyük bir sarsıntı geçirmiş, ailesinin yanına gelerek şöyle demiştir: "Beni örtün, beni örtün!" Titreyen bedeniyle... Sonra Cebrail ona gelip "Oku!" dedi. O ise, "Ben okuyucu değilim" dedi. Cebrail onu sıkıca kavradı, öyle ki büyük bir zorlukla karşılaştı; okuması için kendisini zorluyordu. Nihayet Resûlullah ﷺ okudu. Ardından Allah onun kalbine sebat verdi, vahiy art arda gelmeye başladı ve öyle bir dereceye ulaştı ki hiçbir peygamber oraya ulaşamamıştır. Allah'ı tenzih ederim! Nübüvvetinin başlangıcı ile sonu arasındaki fark ne kadar büyüktür. İşte bu yüzden Allah, ona ilk başta görülen bu nitelikle hitap etmiştir. Sonra ona, kendisiyle ilgili ibadetleri emretmiş, ardından düşmanlarının eziyetine sabretmesini emretmiş, sonra da emrini açıkça ilan edip insanları Allah'a davet etmesini emretmiştir. Burada ona en şerefli ibadet olan namazı ve en önemli, en faziletli vakit olan gece namazını (kıyamu'l-leyl) emretmiştir. Allah'ın rahmetindendir ki, gecenin tamamında kıyam etmesini emretmemiş, "Gecenin az bir kısmı hariç kalk ve namaz kıl" demiştir: {Gecenin az bir kısmı hariç kalk.} Sonra bu miktarı belirleyerek şöyle buyurmuştur: {Yarısı veya ondan biraz eksiltmek; yani yarısından az, mesela üçte bir gibi, ya da ona biraz ekle; yani yarısına ekleyerek üçte iki gibi.} {Kur'an'ı tertil ile, ağır ağır oku.} Çünkü Kur'an'ı tertil ile okumakla tefekkür ve düşünme, kalplerin ona yönelmesi, onunla ibadet etme ve tamamen hazırlanma sağlanır. Nitekim şöyle buyurmuştur: {Şüphesiz biz sana ağır bir söz indireceğiz.} Yani bu Kur'an'ı sana vahyedeceğiz; anlamları büyük, nitelikleri yüce olan bu Kur'an'ı. Bu nitelikte olan şey, kendisine hazırlanmayı, ağır ağır okumayı ve içerdiği şeyler üzerinde düşünmeyi gerektirir. Sonra gece namazını emretmesinin hikmetini şöyle açıklamıştır: {Gecenin ilk saatlerinde (uykudan sonra) kalkıp kılınan namaz, daha sağlam bir kılış ve daha dosdoğru bir söz içindir.} Yani Kur'an'ın maksadını elde etmeye daha yakındır; kalp ile dil Kur'an'da uyum sağlar, meşgaleler azalır, söylenenler anlaşılır ve işi düzgün yürür. Bunun aksine gündüz bu maksat elde edilemez. Bu yüzden şöyle buyurmuştur: {Gerçekten senin gündüz uzun bir meşgalen var.} Yani ihtiyaçların ve geçimin için sürekli koşuşturmak, kalbin meşgul olmasını ve tam anlamıyla boşalamamasını gerektirir. {Rabbinin adını an} ifadesi, her türlü zikri kapsar. {Ona tamamen yönel} yani Allah'a yönel ve bağlan. Allah'a bağlanmak ve O'na yönelmek, kalbin yaratıklardan ayrılması, Allah sevgisi ile nitelenmesi ve O'nun rızasına yaklaştıran her şeyi yapmasıdır. {Doğunun ve batının Rabbi.} Bu, cins isimdir ve bütün doğuları ve batıları kapsar. Allah, doğuların ve batıların Rabbidir; içlerindeki nurların ve alemin üst ve alt kısmındaki maslahatların da Rabbidir. O her şeyin Rabbi, yaratıcısı ve yöneticisidir. {Ondan başka ilah yoktur.} Yani O'ndan başka hiçbir ibadet edilecek varlık yoktur; sevgiye, tazime, yüceltmeye ve ikrama yalnızca O'nun layık olduğu yüce zatı vardır. Bu yüzden şöyle buyurmuştur: {Onu vekil edin.} Yani bütün işlerinin koruyucusu ve yöneticisi olarak O'nu kabul et. Allah ona özellikle namazı, genel olarak zikri emrettiği için, kulda ağır yükleri taşıma ve zor amelleri yapma konusunda güçlü bir melekenin oluşması gerekir. Bu yüzden Allah ona, inatçıların kendisi hakkında söyledikleri şeylere, onu ve getirdiği şeyleri sövmelerine sabretmesini, Allah'ın emri üzerinde yürümesini; hiçbir engelleyicinin onu bundan alıkoyamayacağını, hiçbir engelleyicinin onu geri çeviremeyeceğini emretmiştir. Maslahatın gerektirdiği durumda, onlara güzel bir terk ile terk etmesini, yani onlara eziyet verilmeyecek biçimde onlardan ve eziyet veren sözlerinden yüz çevirmesini emretmiştir. Ayrıca onlarla en güzel şekilde mücadele etmesini emretmiştir. {Beni ve yalanlayanları bırak.} Yani onları bana bırak; onlardan intikam alacağım. Onlara süre versem de onları ihmal etmem. {Nimet sahipleri} yani zenginlik ve servet sahipleri; Allah onlara rızkını genişlettiğinde, fazlından onları desteklediğinde azgınlaşanlar. Nitekim Allah şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "Hayır! Şüphesiz insan, kendini zengin gördüğünde azgınlaşır."] [Alak: 6-7]. Sonra onları, yanında bulunan azapla tehdit etmiştir: {Şüphesiz bizim katımızda bağlar (ağır zincirler) vardır...}.