Allah, bu surenin başında, Peygamberine gecenin yarısında, üçte birinde veya üçte ikisinde kalkıp namaz kılmasını emrettiğini bildirmiştir. Esas olan, ümmetin hükümler bakımından ona örnek olmasıdır. Bu yerde ise Peygamberin ve onunla birlikte bulunan bir grup mü'minin bu emre uyduğunu zikretmiştir. Emredilen vaktin tam olarak belirlenmesi insanlara zor geldiği için, Allah bunu onlar için son derece kolaylaştırdığını bildirmiş ve şöyle buyurmuştur: {Allah geceyi ve gündüzü ölçüp takdir eder.} Yani, ikisinin miktarlarını, geçenini ve kalanını bilir. {Onu tam olarak hesap edemeyeceğinizi bilmiştir.} Yani, miktarını fazla ya da eksik olmaksızın bilemeyeceksiniz; çünkü bunu tam olarak hesap etmek, ekstra bir uyanıklık ve çaba gerektirir. Bunun üzerine sizden hafifletmiş ve size kolay gelecek olanı emretmiştir; ister takdir edilenden fazla olsun ister eksik. {Öyleyse Kur'an'dan kolayınıza gelen kadarını okuyun.} Yani, bildiğiniz ve size zor gelmeyen kadarını. Bu yüzden geceleyin namaz kılan kişi, enerjik olduğu sürece namaza memur edilmiştir; yorulur, üşenir veya uykusu gelirse dinlensin, böylece namazını huzur ve rahatlıkla kılsın. Sonra hafifletmeye uygun bazı sebepleri zikretmiştir: {Sizden hastaların bulunacağını bildi.} Gecenin üçte ikisinde, yarısında veya üçte birinde namaz kılmak onlara zor gelir. Hasta olan, kendisine kolay gelen kadar namaz kılsın; zorluk olduğunda ayakta namaz kılmakla da yükümlü tutulmaz. Hatta nafile namaz kendisine zor gelirse terk edebilir [ve sağlıklıyken yaptığı ameller için sevap alır]. {Bir kısmınız da Allah'ın lütfundan (rızık) aramak için yeryüzünde dolaşacaktır.} Yani, Allah bilmiştir ki sizden bazıları ticaret için yolculuk yapacak, insanlardan müstağni olmak ve onlardan dilenmemek için yola çıkacaktır. Yolcunun hâli hafifletmeyi gerektirdiği için farz namazda ona ruhsat verilmiş; iki namazı tek vakitte birleştirmesine ve dört rekâtlı namazı kısaltmasına izin verilmiştir. Aynı şekilde: {Bir kısmınız da Allah yolunda savaşacaktır. Öyleyse Kur'an'dan kolayınıza gelen kadarını okuyun.} Böylece Allah iki hafifletme zikretmiştir: Birincisi, mukim ve sağlıklı kişi için, onun enerjisini gözeterek, vakti tam olarak belirlemeye zorlamadan; faziletli namazı, yani gecenin ilk yarısından sonraki üçte birini gözetmesi. İkincisi, hasta veya yolcu için; yolculuğu ticaret için olsun, ibadet için olsun, savaş ve cihad için olsun, hac veya umre için olsun ve benzeri bir şey için olsun. Onun da kendisini zorlamayacak olanı gözetilmiştir. Hamd ve övgü, dinde ümmetin üzerine bir zorluk koymayan, şeriatını kolaylaştıran, kullarının hâllerini ve dinlerinin, bedenlerinin ve dünyalarının maslahatlarını gözeten Allah'a aittir. Sonra kullarına iki ibadeti emretmiştir ki bunlar ibadetlerin anası ve direğidir: Dinin ancak onunla doğru olduğu namazı kılmak ve imanın delili olan, yoksullara ve miskinlere yardımın onunla sağlandığı zekâtı vermek. Bu yüzden şöyle buyurmuştur: {Namazı dosdoğru kılın.} Yani rükünleri, şartları ve tamamlayıcılarıyla. {Allah'a güzel bir borç verin.} Yani yalnızca Allah'ın rızası için, samimi bir niyetle, nefsi sağlam tutarak ve temiz bir maldan. Buna farz ve nafile sadaka da girer. Sonra genel olarak hayrı ve hayırlı amelleri teşvik ederek buyurmuştur: {Kendiniz için önceden yaptığınız her iyiliği Allah katında daha hayırlı ve daha büyük sevap olarak bulacaksınız.} İyilik, on katından yediyüz katına, hatta çok daha fazla katlanarak karşılığını bulur. Bilinmelidir ki bu dünyada bir zerre kadar hayır, nimet yurdunda, ebedi yaşayışta, lezzet ve şehvetler bakımından dünyanın ve üzerindekilerin kat kat fazlasına karşılık gelir. Bu dünyadaki iyilik ve hayır, kalıcı yurttaki iyilik ve hayrın kaynağı, tohumu, aslı ve temelidir. Ah, geçen zamanlar gafletle geçti! Ne yazık ki salih amellerden başka şeylerle geçen zamanlar için hasret! Yaratanın öğüdünün etkilemediği, kendisinden daha merhametli olanın teşvikinin fayda vermediği kalpler için de nerede yardım! Allah'ım, hamd sanadır, şikâyet sanadır, yardım sendendir; güç ve kuvvet ancak sanadır. {Allah'tan bağışlanma dileyin. Şüphesiz Allah çok bağışlayan ve çok merhamet edendir.} Taata ve hayra teşvikten sonra istiğfarı emretmesinde büyük bir fayda vardır: Kul, emrolunduğu şeyde ya hiç yapmaktan geri kalır ya da eksik yapar. Bu yüzden bunu istiğfarla tamir etmesi emredilmiştir. Çünkü kul gece ve gündüz günah işler; Allah onu rahmeti ve mağfireti ile kuşatmadıkça helak olur.