{Ve Semûd'a kardeşleri Sâlih'i} ... kıssalarının sonuna kadar. Yani: {Ve} Semûd kabilesine gönderdik. Bilinen bu kabile, Hicaz ve Arap Yarımadası topraklarında, Hicr ve çevresinde yaşıyordu. Allah onlara, kardeşleri olan {Sâlih}'i peygamber olarak gönderdi; onları imana ve tevhide çağırıyor, şirk ve eş koşmaktan men ediyordu. {Dedi ki: Ey kavmim, Allah'a kulluk edin. Sizin O'ndan başka hiçbir ilahınız yoktur} (A'râf 73). Onun, selam üzerine olsun, daveti, kardeşi peygamberlerin davetiyle aynı türdendi: Allah'a kulluk etmeye çağırmak ve kulların O'ndan başka ilahlarının olmadığını açıklamak. {Size Rabbinizden açık bir delil geldi} yani âdetin dışında, yalnızca göklerden gelen ve insanların güç yetiremeyeceği türden olağanüstü bir mucize. Sonra bunu şu sözüyle açıkladı: {Bu, Allah'ın size bir mucize olarak verdiği dişi devedir}. Yani bu, Allah'a izafe edildiği için şerefli ve faziletli bir devedir ve sizin için büyük bir ayettir. Ayetin yönünü de şu sözüyle belirtmiştir: "Onun bir içme payı var, sizin de belli bir gün için içme payınız var" (Şuarâ 155). Onların yanında büyük bir kuyu vardı; bu, "devenin kuyusu" diye bilinirdi. Onlar ve deve bu kuyuyu sırayla kullanırlardı: Devenin su içtiği gün, onlar da onun memesinden süt içerlerdi; onların da su alacağı bir günleri vardı ve deve o gün onlardan ayrılırdı. Peygamberleri Sâlih, selam üzerine olsun, onlara şöyle dedi: {Bırakın, Allah'ın arzında otlasın} (A'râf 73); onun yiyeceği konusunda size bir yük yoktur. {Ona kötülükle dokunmayın} yani kesmek veya başka bir şekilde zarar vermekle, {yoksa sizi acıklı bir azap yakalar}. {Hatırlayın ki sizi Âd'ın ardından halifeler kıldı} (A'râf 74); yeryüzünde yararlanıp isteklerinize ulaştınız. Allah'ın helak ettiği Âd'ın ardından sizi halife kıldı. {Ve sizi yeryüzünde yerleştirdi}; yani size orada imkân verdi ve istediğinize ulaştıran sebepleri kolaylaştırdı. {Ovalarında saraylar edinirsiniz} yani dağlık olmayan düz arazilerde yüksek saraylar ve sağlam binalar inşa edersiniz; {dağları oyup evler yapıyorsunuz} (A'râf 74). Bu, dağlarda yaptıkları ve bugüne kadar görülen evler, oymalar ve benzeri eserlerdir; dağlar durdukça bunlar da durur. {Öyleyse Allah'ın nimetlerini anın} yani lütfunu, size verdiği rızkı ve gücü; {yeryüzünde fesat çıkararak bozgunculuk etmeyin} yani günahlarla ve isyanla yeryüzünü harap etmeyin. Çünkü günahlar, mamur yurtları virane bırakır; nitekim onların yurtları onlardan boşaldı ve evleri onlardan sonra ürkütücü kaldı. {Kavminden kibirlenen ileri gelenler, zayıf görülenlere} dediler. Zayıf görülenlerin hepsi mümin değildi; bu yüzden {onlardan iman edenlere dediler ki: Sâlih'in Rabbinden gönderilmiş olduğunu biliyor musunuz?} yani o doğru mu, yalan mı söylüyor? Zayıf görülenler şöyle cevap verdi: {Biz, onunla gönderilen şeye, yani Allah'ın tevhidine ve O'nun hakkındaki haberlere, emir ve yasaklarına iman edenleriz.} {Kibirlenenler dedi ki: Sizin iman ettiğiniz şeyi biz inkâr ediyoruz.} Kibir, zayıfların boyun eğdiği hakka boyun eğmelerine engel oldu. {Onlar da, kendilerini kötülükle dokunmayın diye uyardığı deveyi kestiler} ki onlara acıklı bir azap ulaşacaktı. {Ve Rablerinin emrinden çıktılar} yani O'nun emrine karşı kibirlendiler; emrinden çıkana Allah şiddetli azabı tattırır. Bu yüzden Allah onlara, başkalarına indirmediği cezayı indirdi. {Bu fiillerine rağmen, Allah'a meydan okuyarak, O'nu aciz bırakmaya kalkışarak, yaptıklarına aldırmadan, hatta onlarla övünerek dediler ki: Ey Sâlih, eğer doğrulardan isen, bizi tehdit ettiğin azabı getir!} Bunun üzerine şöyle dedi: {Yurdunuzda üç gün daha yaşayın. Bu, yalanlanamayacak bir vaaddir} (Hûd 65). {Bunun üzerine sarsıntı onları yakaladı ve sabah olunca evlerinde diz üstü çöküp yığılmış halde kaldılar} (A'râf 78); Allah onları yok etti ve kökünü kesti. {Allah onlara azabı indirdiğinde Sâlih onlardan yüz çevirdi} ve Allah onları helak ettikten sonra onları azarlayarak ve kınayarak şöyle dedi: {Ey kavmim! Ben size Rabbimin risaletini tebliğ ettim ve size öğüt verdim} yani Allah'ın bana gönderdiği her şeyi size bildirdim, sizi hidayete ulaştırmaya çalıştım ve dosdoğru yolda ve sağlam dinde yürümeniz için gayret ettim. {Ancak siz öğüt verenleri sevmediniz} (A'râf 79); aksine öğüt verenlerin sözünü reddettiniz ve her kovulmuş şeytana itaat ettiniz. Bilmek gerekir ki birçok müfessir bu kıssada şunları anlatır: Deve, kendilerinin Sâlih'ten istediği kaya taşından, pürüzsüz ve sert bir kayadan çıktı; hamile kadın gibi sancılandı ve onlar bakarken deve çıktı. Onu kestiklerinde yavrusu vardı ve üç kere bağırdı; dağ onun için yarıldı ve içine girdi. Sâlih onlara şöyle demişti: Size azabın ineceğinin alameti şudur: Üç günün ilkinde yüzleriniz sararacak, ikincisinde kızaracak, üçüncüsünde kararacak. Dediği gibi de oldu. Bütün bunlar, Kur'ân'ın tefsirinde nakledilmemesi gereken İsrailiyat'tandır. Kur'ân'da bunlardan hiçbirini gösteren bir şey yoktur. Hatta bunlar doğru olsaydı, içinde bu kadar ibret ve âyet bulunduğu için Allah bunları zikrederdi; güvenilmeyen bir kaynaktan gelmesine bırakmazdı. Bilakis Kur'ân, bu anlatılanların bir kısmını yalanlar. Nitekim Sâlih onlara: {Yurdunuzda üç gün yaşayın} (Hûd 65) demişti; yani bu çok kısa süreyi nimetlenip zevk alarak geçirin, çünkü sizin için bundan başka bir zevk ve nimet yoktur. Peygamberleri azabın geleceğini ve başlangıçlarını haber verdiği kimselere, bu kısa süre içinde ne lezzet ne de keyif olabilir. Azap, gün be gün, herkesi kapsayacak biçimde geldi. [Yüzlerinin kızarması, sararması ve kararması azaptan kaynaklanıyordu.] Bu, Kur'ân'a aykırı ve onunla çelişen bir şey değil midir?! Kur'ân, kendinden başkasına ihtiyaç bırakmayacak kadar yeterli ve hidayet kaynağıdır. Evet, Allah Resûlü ﷺ'den Kur'ân'a aykırı olmayan bir şey sahih olarak nakledilirse, baş üstüne ve göz üstüne; zaten Kur'ân, Resûl'ün getirdiğine uymayı emreder: {Peygamber size ne verdiyse onu alın, neyi yasakladıysa ondan sakının} (Haşr 7). Daha önce de belirtildiği gibi, Allah'ın kitabını İsrailî haberlerle tefsir etmek caiz değildir; onların doğruluğu veya yalanlığı kesin olmayan konularda bile, Allah'ın kitabının anlamları kesin olduğundan ve bu haberler ne doğrulanabilir ne yalanlanabilir olduğundan ikisinin uzlaşması mümkün değildir.