{ وإلى عاد أخاهم هودا } ... kıssanın sonuna kadar. Yani: { Ve } Âd kavmine, yani Yemen topraklarında bulunan ilk Âd kavmine, nesep bakımından kardeşleri olan { Hûd'u } (aleyhisselâm) gönderdik. Onları tevhide çağırıyor, şirkten ve yeryüzündeki azgınlıktan men ediyordu. { Dedi ki: } "Ey kavmim! Allah'a ibadet edin. O'ndan başka sizin hiçbir ilahınız yoktur. Hâlâ sakınmaz mısınız?" Yani, bulunduğunuz hâl üzere devam ederseniz Allah'ın gazabından ve azabından sakınmaz mısınız? Ama onlar icabet etmediler, boyun eğmediler. { Kavminden inkâr eden ileri gelenler } onun davetini reddederek ve görüşünü küçümseyerek { dediler ki: } "Biz seni gerçekten bir akılsızlık içinde görüyoruz ve seni yalancılardan sanıyoruz." Yani: Biz seni ancak akılsız, doğru yolu bulamamış biri olarak görüyoruz ve zannımız odur ki sen yalancılardan birisin. Oysa hakikat onların aleyhine dönmüştür; peygamberlerini, kendilerinde bulunan vasıfla suçlamaları yüzünden körlükleri pekişmiştir. Oysa en çok bu vasıftan uzak olan kendileridir; gerçekten akılsız olanlar ve yalancı olanlar onlardır. Hakkın en hakiki olanına karşı çıkıp inkâr edenden, doğru yol göstericilere ve öğüt verenlere boyun eğmekten kibirlenen, kalbi ve bedeniyle her azgın şeytana uyan, ibadeti yeri olmayan yere koyan, hiçbir fayda sağlamayan ağaçlara ve taşlara tapan kimseden daha büyük bir akılsızlık olabilir mi?! Bu işleri Allah Teâlâ'ya nispet edenin yalanından daha büyük bir yalan olabilir mi?! { Dedi ki: } "Ey kavmim! Bende hiçbir şekilde akılsızlık yoktur; bilakis ben, âlemlerin Rabbi tarafından gönderilmiş, doğru yola ileten ve doğru yolu gösteren bir elçiyim. { Size Rabbimin risaletlerini tebliğ ediyorum ve ben size emin bir öğüt vericiyim. }" Sizin bunu kabul edip boyun eğmeniz ve kulların Rabbine itaat etmeniz gerekir. { Sizden bir adama, sizi uyarması için Rabbinizden bir öğüt gelmesine mi şaşıyorsunuz? } Yani: Şaşılması gerekmeyen bir şeye nasıl şaşıyorsunuz? Allah'ın size, işini bildiğiniz, sizin maslahatınızda olanı hatırlatan ve size fayda sağlayacak şeyleri teşvik eden sizden bir adam göndermesine inkârcıların şaşkınlığıyla şaşıyorsunuz. { Sizi yeryüzünün halifeleri yaptığı ve Nuh kavminden sonra geldiğinizi hatırlayın. } Yani: Rabbinize hamdedin ve şükredin; çünkü sizi yeryüzünde yerleştirdi, yok ettiği ve peygamberleri yalanlamış olan helak olmuş ümmetlerin yerine geçirdi ve sizi bıraktı; nasıl amel edeceğinizi görmek için. Onların yaptığı gibi yalanlamada ısrar ederseniz, onların başına gelenin sizin de başınıza gelmesinden sakının. { Ve } Allah'ın size verdiği, size özel kıldığı nimeti hatırlayın: { Yaratılışta sizi bedence genişletti; } kuvvette, cüsselerin büyüklüğünde ve kuvvetli bir darbe gücünde. { Öyleyse Allah'ın nimetlerini hatırlayın; } yani geniş olan ihsanlarını ve tekrarlanan lütuflarını. { Umulur ki } onları şükrünü ederek ve hakkını vererek hatırlarsanız { kurtuluşa erersiniz; } yani istediğinize kavuşur ve korktuğunuzdan kurtulursunuz. Hûd onlara öğüt verdi, hatırlattı, tevhide çağırdı, kendi vasfını anlattı ve emin bir öğüt verici olduğunu bildirdi; Allah'ın, öncekileri aldığı gibi kendilerini de yakalayacağı konusunda uyardı; onlara Allah'ın nimetlerini ve üzerlerine bol rızık indirdiğini hatırlattı. Ama boyun eğmediler ve icabet etmediler. { Dediler ki: } Onun davetine şaşarak ve ona itaat etmelerinin imkânsız olduğunu bildirerek: "Bize yalnızca Allah'a ibadet etmemizi ve atalarımızın tapmakta olduğu şeyleri bırakmamızı mı söylemeye geldin?" Allah onları kahretsin! Farzların en farzı ve işlerin en kâmili olan bu emri, atalarını üzerinde buldukları şeylere karşı çıkılmayacak şeyler arasına koydular. Böylece dalalet içindeki atalarının şirki ve put tapıcılığını, peygamberlerin çağrıda bulunduğu Allah'ın birliği ve ortağının olmadığı tevhide önceliklendirdiler, peygamberlerini yalanladılar ve dediler ki: "Eğer doğru söyleyenlerden isen, bizi tehdit ettiğin şeyi bize getir." Bu, onların kendi aleyhlerine verdikleri bir hükümdür. Hûd aleyhisselâm onlara dedi ki: { Rabbinizden size bir azap ve gazap vâki olmuştur. } Yani: Mutlaka gerçekleşecektir; çünkü sebepleri kurulmuş ve helâk vakti gelmiştir. { Siz ve atalarınızın koyduğu, hakikati olmayan isimler konusunda benimle tartışıyor musunuz? } Yani: Hakikati olmayan ve ilahlık hiçbir payı bulunmayan, ilah diye adlandırdığınız putlar hakkında nasıl tartışıyorsunuz? Zerre kadar bile ilahlık yoktur. { Allah bunun için hiçbir delil indirmemiştir. } Çünkü bunlar doğru olsaydı, Allah bunun için bir delil indirirdi; onun indirilmemesi batıl olduğunun delilidir. Her aranan ve istenen şeyin, özellikle büyük işlerin, Allah'ın üzerine delil gösterdiği ve kendisine dair hiçbir kuşku bırakmayan açık bir delili vardır. { Öyleyse bekleyin; } başınıza gelecek azabı, size vadettiğim şeyi. { Ben de sizinle beraber bekleyenlerdenim. } Bekleyişler arasında fark vardır: Azabın vâki olmasından korkan kimsenin beklemesi ile Allah'tan yardım ve sevap uman kimsenin beklemesi birbirinden farklıdır. Bu yüzden Allah iki grup arasında ayrım yaptı ve şöyle buyurdu: { Biz de onu, yani Hûd'u ve onunla birlikte iman edenleri { kendi katımızdan bir rahmetle } kurtardık. Çünkü onları imana hidayet eden ve imanlarını rahmetine nail olabilecekleri bir sebep kılan O'dur; rahmetiyle onları kurtardı. { Âyetlerimizi yalanlayanların kökünü kestik. } Yani onları, geriye hiçbir kimseyi bırakmayan şiddetli azapla kökünden yok ettik. Allah üzerlerine, değdiği her şeyi çürük kemik gibi kılan kısır rüzgârı musallat etti. Helâk oldular ve sadece meskenleri görünür hâle geldi. Uyarılanların akıbetinin nasıl olduğuna bak: Üzerlerine deliller kurulmuş, ama onlar boyun eğmemiş, imana çağrılmış, ama iman etmemişlerdi; sonuçta helâk, rezillik ve utanç onların akıbeti oldu. Bu dünyada bir lanete uğratıldılar, kıyamet günü de. Biliniz ki Âd kavmi Rablerini inkâr etti. Biliniz ki Hûd'un kavmi Âd'a lanet olsun! [Hûd: 60]. Burada da şöyle buyurdu: { Âyetlerimizi yalanlayanların kökünü kestik ve onlar iman edenlerden değillerdi. } Yani, hiçbir şekilde iman etmiş değillerdi; bilakis onları yalanlama ve inatlaşma niteliği ile tanımlandı, kibir ve bozgunculukla nitelendirildiler.