سورة الأعراف · الآية ١٨٧
﴿يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا ۖ قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّي ۖ لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلَّا هُوَ ۚ ثَقُلَتْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ لَا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً ۗ يَسْأَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا ۖ قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ﴾
Yas’alûnaka ’anis sâ’ati aiyâna mursâhâ kul innamâ ’ilmuhâ ’inda rabbî lâ yucallaîhâ livaktihâ illâ hû sakulat fis samâvâti val ard lâ tâtîkum illâ bağtah yas’alûnaka ka annaka hafiyyun ’anhâ kul innamâ ’ilmuhâ ’indal lâhi va lâkinna aksaran nâsi lâ ya’lamûn
“Sana, kıyamet saatinin ne zaman gelip çatacağını soruyorlar, de ki: "Onu ancak Rabbim bilir, onun vaktini, O'ndan başka belirtecek yoktur. Göklerin ve yerin, ağırlığını kaldıramayacağı o saat, sizlere ansızın gelecektir." Sen sanki öğrenmişsin gibi sana soruyorlar, de ki: "Onu bilmek ancak Allah'a mahsustur, ama insanların çoğu bu gerçeği bilmezler”
Al-A'raf 7:187 · Diyanet İşleri Başkanlığı meali
Tefsir
تيسير الكريم الرحمن (تفسير السعدي)
Allah Teâlâ, Resûlü Muhammed ﷺ'e şöyle buyuruyor: {Sana kıyameti sorarlar.} Yani seni inkâr edenler ve inatçı olanlar {kıyametin ne zaman geleceğini sorarlar} yani onun gerçekleşeceği vakti ve insanlara ne zaman ineceğini. {De ki: Onun bilgisi ancak Rabbimin katındadır.} Yani kıyamet bilgisi yalnızca Allah'a aittir. {Onu, vaktinde ancak O açığa çıkarır.} Yani onun kıyamet olacağı takdir edilen vaktinde, onu ortaya çıkaracak olan yalnızca O'dur. {Kıyamet göklerde ve yerde ağır geldi.} Yani kıyametin bilgisi göklerde ve yerdekilerden gizlendi ve onun durumu onlara da çok ağır geldi; bu yüzden kıyametten korkarlar. {O, size ancak ansızın gelir.} Yani habersiz ve beklenmedik bir anda, siz hiç farkına varmadan gelir; ona hazırlanmamış ve kendilerini onun kıyametine hazırlamamış olursunuz. {Sanki sen onu çok merak ediyormuşsun gibi sana soruyorlar.} Yani onlar kıyameti sana sormaya çok düşkündürler; sanki sen onun hakkında soru sormaya çok meraklıymışsın gibi. Oysa onlar bilmiyorlar ki sen, Rabbini tam olarak bilmen ve faydası olan şeyleri bilmen sebebiyle, bu soruyu sormaya aldırış etmiyorsun ve buna hevesli değilsin. Öyleyse neden sana uymuyorlar ve faydası olmayan, bilgisi ulaşılamaz bu soruyu merak etmekten vazgeçmiyorlar? Zira onu hiçbir gönderilmiş peygamber ve hiçbir yakın melek bilemez. Kıyamet, Allah'ın kemal hikmeti ve geniş ilmi gereği, yaratıklardan gizlediği şeylerdendir. {De ki: Onun bilgisi ancak Allah katındadır; fakat insanların çoğu bilmezler.} Bu yüzden onlar, hirsle arzulanmaması gereken şeye hırs gösteriyorlar. Özellikle de daha önemli olan konuyu sormayı bırakıp, gerekli olan ilmi terk ederek, kimsenin ulaşamayacağı ve bilmekle yükümlü olmadığı şeye yönelen bu kimselerin durumu gibi. {De ki: Ben kendime bir fayda ve zarar sağlamaya gücüm yetmez.} Çünkü ben, kendisine güç yetirilmiş bir kulum; bana gelen her hayır yalnızca Allah'tandır, bana gelen her kötülüğü de yalnızca O savar. Bana Allah'ın öğrettiğinden başka bir ilmim yoktur. {Eğer gaybı bilseydim, hayrı çoğaltırdım ve bana bir kötülük dokunmazdı.} Yani, sonuçlarının bana fayda ve menfaat getireceğini bildiğim sebepleri yapardım, ve kötülüğe ya da hoşa gitmeyen bir duruma götürecek her şeyden sakınırdım; çünkü şeyleri olmadan önce bilirdim ve nereye varacaklarını da bilirdim. Ama bilmediğim için, başıma gelen kötülük başıma gelir, dünyevi maslahatlardan ve menfaatlerden de bazıları elimden çıkar. İşte bu, benim gaybı bilmediğime en açık delildir. {Ben ancak bir uyarıcıyım.} Dünyevi, uhrevi ve dinî azapları uyarır, bunlara götürecek amelleri açıklar ve onlardan sakındırırım. {Bir müjdeleyiciyim.} Çabuk ve geç gelecek sevabı müjdelerim; onlara ulaştıracak amelleri ve bu amellere teşvik etmeyi açıklarım. Ancak herkes bu müjde ve uyarıyı kabul etmez; bundan yalnızca mü'minler yararlanır ve kabul ederler. Bu yüce âyetler, Peygamber ﷺ'e bir fayda elde etmek ya da bir zararı defetmek için yönelen ve onu çağıran kimselerin cahilliğini açıklamaktadır. Çünkü onun elinde hiçbir şey yoktur; Allah'ın nafile kılmadığı kimseye fayda veremez, Allah'ın zararı defetmediği kimseden zararı da savamaz. Onun bilgisi de yalnızca Allah'ın kendisine öğrettiği kadardır. Onun faydası, getirdiği müjde ve uyarıya uyan ve ona göre amel eden kimselere ulaşır. İşte Peygamber ﷺ'in bu faydası, ana babanın, dostların ve kardeşlerin faydasını aşmaktadır; çünkü o, kullarını her hayra teşvik etmiş, her şerden sakındırmış ve bunları onlara en açık ve en güzel şekilde beyan etmiştir.
Arapça metin
يقول تعالى لرسوله محمد صلى الله عليه وسلم: { يسألونك } أي: المكذبون لك، المتعنتون { عن الساعة أيان مرسها } أي: متى وقتها الذي تجيء به، ومتى تحل بالخلق؟ { قل إنما علمها عند ربي } أي: إنه تعالى مختص بعلمها، { لا يجليها لوقتهآ إلا هو } أي: لا يظهرها لوقتها الذي قدر أن تقوم فيه إلا هو. { ثقلت في السموت والأرض } أي: خفي علمها على أهل السماوات والأرض، واشتد أمرها أيضا عليهم، فهم من الساعة مشفقون. { لا تأتيكم إلا بغتة } أي: فجأة من حيث لا تشعرون، لم يستعدوا لها، ولم يتهيأوا لقيامها. { يسألونك كأنك حفي عنها } أي: هم حريصون على سؤالك عن الساعة، كأنك مستحف عن السؤال عنها، ولم يعلموا أنك - لكمال علمك بربك، وما ينفع السؤال عنه - غير مبال بالسؤال عنها، ولا حريص على ذلك، فلم لا يقتدون بك، ويكفون عن الاستحفاء عن هذا السؤال الخالي من المصلحة المتعذر علمه، فإنه لا يعلمها نبي مرسل، ولا ملك مقرب. وهي من الأمور التي أخفاها الله عن الخلق، لكمال حكمته وسعة علمه. { قل إنما علمها عند الله ولكن أكثر الناس لا يعلمون } فلذلك حرصوا على ما لا ينبغي الحرص عليه، وخصوصا مثل حال هؤلاء الذين يتركون السؤال عن الأهم، ويدعون ما يجب عليهم من العلم، ثم يذهبون إلى ما لا سبيل لأحد أن يدركه، ولا هم مطالبون بعلمه. { قل لا أملك لنفسي نفعا ولا ضرا } فإني فقير مدبر، لا يأتيني خير إلا من الله، ولا يدفع عني الشر إلا هو، وليس لي من العلم إلا ما علمني الله تعالى. { ولو كنت أعلم الغيب لاستكثرت من الخير وما مسني السوء } أي: لفعلت الأسباب التي أعلم أنها تنتج لي المصالح والمنافع، ولحذرت من كل ما يفضي إلى سوء ومكروه، لعلمي بالأشياء قبل كونها، وعلمي بما تفضي إليه. ولكني - لعدم علمي - قد ينالني ما ينالني من السوء، وقد يفوتني ما يفوتني من مصالح الدنيا ومنافعها، فهذا أدل دليل على أني لا علم لي بالغيب. { إن أنا إلا نذير } أنذر …
تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن كثير)
وقال الضحاك، عن ابن عباس في قوله: {ثقلت في السماوات والأرض} قال: ليس شيء من الخلق إلا يصيبه من ضرر يوم القيامة. وقال ابن جريج: {ثقلت في السماوات والأرض} قال: إذا جاءت انشقت السماء (1) وانتثرت النجوم، وكورت الشمس، وسيرت الجبال، وكان ما قاله الله، عز وجل (2) فذلك ثقلها. واختار ابن جرير، رحمه الله: أن المراد: ثقل علم وقتها على أهل السماوات والأرض، كما قال (3) قتادة. وهو كما قالاه، كقوله تعالى: {لا تأتيكم إلا بغتة} ولا ينفي ذلك ثقل مجيئها على أهل السماوات والأرض، والله أعلم. وقال السدي [في قوله تعالى] (4) {ثقلت في السماوات والأرض} يقول: خفيت في السماوات والأرض، فلا يعلم قيامها حين تقوم ملك مقرب، ولا نبي مرسل. {لا تأتيكم إلا بغتة} [قال] (5) يبغتهم قيامها، تأتيهم على غفلة. وقال قتادة في قوله تعالى: {لا تأتيكم إلا بغتة} قضى الله أنها {لا تأتيكم إلا بغتة} قال: وذكر لنا أن نبي الله صلى الله عليه وسلم قال (6) "إن الساعة تهيج بالناس، والرجل يصلح حوضه، والرجل يسقي ماشيته، والرجل يقيم سلعته في السوق ويخفض ميزانه ويرفعه" (7) وقال البخاري: حدثنا أبو اليمان، أنبأنا شعيب، حدثنا أبو الزناد عن عبد الرحمن، عن أبي هريرة؛ أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "لا تقوم الساعة حتى تطلع الشمس من مغربها، فإذا طلعت فرآها الناس آمنوا أجمعون، فذلك حين لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل أو كسبت في إيمانها خيرا، ولتقومن الساعة وقد نشر الرجلان ثوبهما (8) بينهما، فلا يتبايعانه ولا يطويانه. ولتقومن الساعة وقد انصرف الرجل بلبن لقحته فلا يطعمه. ولتقومن الساعة وهو يليط حوضه فلا يسقي فيه. ولتقومن الساعة والرجل قد رفع أكلته إلى فيه فلا يطعمها" (9) وقال مسلم في صحيحه: حدثني زهير بن حرب، حدثنا سفيان بن عيينة، عن أبي الزناد، عن الأعرج، عن أبي هريرة يبلغ به النبي صلى الله عليه وسلم قال: "تقوم الساعة والرجل يحلب …
تفسير الطبري (جامع البيان)
بقوله: {يسألونك عن الساعة} [الأعراف: 187] فقال بعضهم: عني بذلك قوم رسول الله صلى الله عليه وسلم من قريش، وكانوا سألوا عن ذلك رسول الله صلى الله عليه وسلم