Bunlar bedbaht kimselerdir. Kendilerini ayırt etmek, rezil ve perişan etmek için amel defterleri sol elleriyle verilir. Bunlardan biri, duyduğu keder, gam ve utanç yüzünden şöyle der: {Keşke amel defterim bana verilmeseydi.} Çünkü o defter, ateşe girişi ve ebedî hüsranı müjdelemektedir. {Hesabımın ne olduğunu da bilmeseydim.} Yani keşke unutulmuş bir hiç olsaydım, diriltilip hesaba çekilmeseydim. Bu yüzden şöyle der: {Keşke ölüm her şeyi bitiren son olsaydı.} Yani keşke bu ölüm, ardından bir daha diriliş olmayan ölüm olsaydı. Sonra malına ve iktidarına döner; bunların kendisine bir yük olduğunu görür. Ahiret için ondan bir şey önceden göndermemiştir ve Allah'ın azabından kurtulmak için fidye olarak da ona bir faydası dokunmaz. Bu yüzden şöyle der: {Malım bana hiçbir fayda sağlamadı.} Yani ne dünyada bana fayda verdi, çünkü ondan hiçbir şeyi önceden göndermedim, ne de ahirette; onun faydalı olma vakti geçmiş oldu. {Gücüm ve iktidarım da yok olup gitti.} Yani kayboldu ve dağıldı. Bu yüzden ne çok sayıda askerler ne de büyük kalabalıklar, ne de geniş itibar fayda sağladı; bütün bunlar rüzgârda savrulup gitti, bunun sebebiyle ticaretler ve kârlar kaçtı, yerine kaygılar, gamlar ve tasalar geldi. Bunun üzerine azabına hükmedilir ve kaba, sert zebanilere şöyle denir: {Onu yakalayın, boynuna bağlayın.} Yani boynuna onu boğacak bir zincir takın. {Sonra onu Cehennem'e atın.} Yani onu alevinde ve ateşinde çevirin. {Sonra uzunluğu yetmiş arşın olan bir zincire bağlayın.} Yani Cehennem zincirlerinden, son derece sıcak olanlarından. {Onu ona sokun.} Yani, arkasından sokulup ağzından çıkacak şekilde ona geçirin ve orada asılı bırakın. Böylece bu korkunç azap sürekli devam eder. Azap ve ceza ne kötüdür! Kınanmayı ve azarlanmayı hak eden kimseye ne acı bir pişmanlık! Çünkü onu bu yere ulaştıran sebep şudur: {Çünkü o, yüce Allah'a iman etmezdi.} Yani Rabbini inkâr eden, peygamberlerine karşı inatçı olan ve getirdikleri hakkı reddeden biriydi. {Yoksulu doyurmaya da teşvik etmezdi.} Yani kalbinde fakirleri ve yoksulları esirgeyecek bir merhamet yoktu; bu yüzden onlara malından yedirmezdi ve başkalarını da onları doyurmaya teşvik etmezdi, çünkü kalbinde onu durduracak bir engel yoktu. Bunun nedeni, mutluluğun dayanağı ve kaynağının iki şey olmasıdır: Allah'a samimiyet ki temeli Allah'a imandır ve yaratılmışlara iyilik etmek; iyiliğin yollarıyla. Bunların en büyüklerinden biri de muhtaçların zaruretini gidermek, onlara ayakta kalmalarını sağlayacak yiyecek vermektir. Bunlarda ise ne samimiyet vardır ne de iyilik; bu yüzden hak ettikleri şeyi hak ettiler. {Bugün burada onun hiçbir dostu yoktur.} Yani kıyamet günü, Allah'ın azabından kurtulması için onu şefaat edecek bir yakını veya dostu yoktur ya da Allah'ın sevabını kazanabilsin diye yardım edecek kimse yoktur: Onun katında şefaat ancak kendisine izin verilenin fayda vermesidir. [Sebe': 23] Zâlimlerin ne bir dostu vardır ne de itaat edilecek bir şefaatçisi. [Mü'min: 18] Onun için yiyecek de yoktur, ancak irin vardır; cehennemliklerin irinidir. Bu irin son derece sıcaktır, kokusu pistir, tadı çirkin ve acıdır. Bu alçakça yiyeceği {ancak hatâkârlar} yer. Yani doğru yoldan sapan, cehennem yollarına giden kimseler. Bu yüzden acı verici azabı hak ettiler.