البيانAraMakalelerSözlüklerRavîlerKonular

سورة القلم · الآية ٤٦

﴿أَمْ تَسْأَلُهُمْ أَجْرًا فَهُمْ مِنْ مَغْرَمٍ مُثْقَلُونَ﴾

Am tas’aluhum acran fahum mim mağramim muskalûn

“Yoksa, sen onlardan ücret istiyorsun da, ağır bir borç altında mı kalıyorlar? Elbette hayır”

Al-Qalam 68:46 · Diyanet İşleri Başkanlığı meali

Tefsir

تيسير الكريم الرحمن (تفسير السعدي)

Yani: Bana bırak beni, Kur'an-ı Azîm'i yalanlayanları; onların cezasını ben vereceğim. Onlar için acele etme. {Onları, farkında olmadıkları bir yoldan yavaş yavaş (azap ya da helake) götüreceğiz.} Yani onlara mal ve evlad veririz, rızıklarını ve amellerini artırırız ki aldansınlar, zararlarına olan şeylerde devam etsinler. Bu, Allah'ın onlara karşı tuzağıdır. Allah'ın düşmanlarına karşı tuzağı ise sağlam ve güçlüdür; onların zararı ve azabı her ölçüyü aşar. {Yoksa sen onlardan bir ücret mi istiyorsun ki onlar bu borç yükü altında ezilsinler?} Yani onların senden nefret etmeleri ve getirdiğin şeyi doğrulamamaları için bunu gerektirecek bir sebep yoktur. Çünkü sen onları yalnızca kendi menfaatleri için Allah'a davet ediyorsun; mallarından, üzerlerine yük olacak bir borç talep etmiyorsun. {Yoksa gaybı bildikleri ve onu yazdıkları mı var?} Yani onların yanında gaybî bilgiler yoktur ki bunlarda kendilerinin hak üzere olduklarını ve Allah katında sevap bulunduklarını görmüş olsunlar. Bu durum yoktur; onların hali, inatçı ve zalim birinin haliydi. Geriye yalnızca onların eziyetlerine sabretmek, onlardan çıkanlara katlanmak ve davetine devam etmek kalmaktadır. Bunun için buyurdu ki: {Rabbinin hükmüne sabret.} Yani, Rabbinin şer'î ve kaderî olarak hükmettiğine sabret. Kaderî hükümden gelen eziyete sabreder, öfke ve feryatla karşılamaz. Şer'î hükme ise kabul ve teslimiyetle, emrine tam bir boyun eğmeyle karşılık verir. Ve Onun: {Balık sahibi gibi olma} sözü; o, Yunus b. Metta'dır, aleyhisselam. Yani, onu balığın karnına hapsedilmesine yol açan ve bunu gerektiren hâlde ona benzeme; o hâl, onun kavmine karşı gereken sabrı göstermemesi ve Rabbine kızarak gitmesiydi. Gemiye binip denize açıldı. Gemi yolcularıyla ağırlaşınca, gemi halkı kura çekti ki hangisi denize atılsın ve gemi hafiflesin. Kura ona isabet etti ve kendisi kınanır durumdayken balık onu yuttu. {Ve o, kederle dolu olduğu hâlde seslendiğinde} Yani, balığın karnında, ona sıkıntı çökmüşken veya tasalı ve kederli olarak seslenip şöyle dediği zaman: "Senden başka ilah yoktur, seni tenzih ederim, gerçekten ben zalimlerden oldum." [Enbiya: 87] Allah onun duasını kabul etti; balık onu karnından çıplak bir araziye fırlattı ve o hastaydı. Allah onun üzerine bir kabak ağacı bitirdi. Bunun için burada buyurdu ki: {Eğer Rabbinden ona bir nimet yetişmeseydi, kınanmış olarak çıplak araziye atılırdı.} Yani, boş ve ıssız bir araziye bırakılırdı. {Ve o kınanmış olurdu.} Ama Allah onu rahmetiyle sardı; atıldığında övülmüş bir hâldeydi ve hâli ilk hâlinden daha iyi oldu. Bunun için buyurdu ki: {Rabbi onu seçti.} Yani, onu seçti, sevdi ve her kirden arındırdı. {Onu salihlerden kıldı.} Yani, amelleri, sözleri ve niyetleri salih olanlardan kıldı. Peygamberimiz Muhammed ﷺ de Rabbinin emrine uydu; Rabbinin hükmüne öyle bir sabır gösterdi ki alemlerden hiç kimse bu konuda ona yetişemez. Allah ona sonucu verdi: {Ve üstün akıbet takva sahiplerinindir.} [A'raf: 128] Düşmanları ise yalnızca onları üzecek şeylere ulaşabildiler. Hatta kıskançlıklarından, öfkelerinden ve kinlerinden dolayı, gözleriyle onu yere çalmak istediler; yani gözleriyle ona zarar vermek istediler. Bu, fiilî eziyetten güç yetirebildikleri son noktadır; Allah ise onu koruyor ve yardım ediyor. Sözle yapılan eziyete gelince, kalplerinin ilham ettiğine göre çeşitli sözler söylediler: Bazen "Mecnun", bazen "Sihirbaz", bazen de "Şair" dediler. Allah Teâlâ şöyle buyurdu: {Bu, alemler için bir öğütten başka bir şey değildir.} Yani, bu Kur'an-ı Kerîm ve Hikmet dolu Zikr, alemler için yalnızca bir öğüttür; bununla dinî ve dünyevî maslahatlarını hatırlarlar.

Arapça metin

أي: دعني والمكذبين بالقرآن العظيم، فإن علي جزاءهم، ولا تستعجل لهم، ف { سنستدرجهم من حيث لا يعلمون } فنمدهم بالأموال والأولاد، ونمدهم في الأرزاق والأعمال، ليغتروا ويستمروا على ما يضرهم، فإن وهذا من كيد الله لهم، وكيد الله لأعدائه، متين قوي، يبلغ من ضررهم وعذابهم فوق كل مبلغ. { أم تسألهم أجرا فهم من مغرم مثقلون } أي: ليس لنفورهم عنك، وعدم تصديقهم لما جئت به ، سبب يوجب لهم ذلك، فإنك تعلمهم، وتدعوهم إلى الله، لمحض مصلحتهم، من غير أن تطلبهم من أموالهم مغرما يثقل عليهم. { أم عندهم الغيب فهم يكتبون } ما كان عندهم من الغيوب، وقد وجدوا فيها أنهم على حق، وأن لهم الثواب عند الله، فهذا أمر ما كان، وإنما كانت حالهم حال معاند ظالم. فلم يبق إلا الصبر لأذاهم، والتحمل لما يصدر منهم، والاستمرار على دعوتهم، ولهذا قال: { فاصبر لحكم ربك } أي: لما حكم به شرعا وقدرا، فالحكم القدري، يصبر على المؤذي منه، ولا يتلقى بالسخط والجزع، والحكم الشرعي، يقابل بالقبول والتسليم، والانقياد التام لأمره. وقوله: { ولا تكن كصاحب الحوت } وهو يونس بن متى، عليه الصلاة والسلام أي: ولا تشابهه في الحال التي أوصلته، وأوجبت له الانحباس في بطن الحوت، وهو عدم صبره على قومه الصبر المطلوب منه، وذهابه مغاضبا لربه، حتى ركب في البحر، فاقترع أهل السفينة حين ثقلت بأهلها أيهم يلقون لكي تخف بهم، فوقعت القرعة عليه فالتقمه الحوت وهو مليم، [وقوله] { إذ نادى وهو مكظوم } أي: وهو في بطنها قد كظمت عليه، أو نادى وهو مغتم مهتم، بأن قال: لا إله إلا أنت سبحانك إني كنت من الظالمين [الأنبياء: 87] فاستجاب الله له، وقذفته الحوت من بطنها بالعراء وهو سقيم، وأنبت الله عليه شجرة من يقطين، ولهذا قال هنا: { لولا أن تداركه نعمة من ربه لنبذ بالعرآء } أي: لطرح في العراء، وهي الأرض الخالية { وهو مذموم } ولكن الله تغمده برحمته، فنبذ وهو ممدوح، وصارت حاله أحسن …

Kitapta devam et ↗

تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن كثير)

هذا المقام في إثبات الربوبية وتوحيد الألوهية، فقال تعالى: {أم خلقوا من غير شيء أم هم الخالقون} أي: أوجدوا من غير موجد؟ أم هم أوجدوا أنفسهم؟ أي: لا هذا ولا هذا، بل الله هو الذي خلقهم وأنشأهم بعد أن لم يكونوا شيئا مذكورا. قال البخاري: حدثنا الحميدي، حدثنا سفيان قال: حدثوني عن الزهري، عن محمد بن جبير ابن مطعم، عن أبيه قال: سمعت النبي صلى الله عليه وسلم يقرأ في المغرب بالطور، فلما بلغ هذه الآية: {أم خلقوا من غير شيء أم هم الخالقون. أم خلقوا السموات والأرض بل لا يوقنون. أم عندهم خزائن ربك أم هم المسيطرون} كاد قلبي أن يطير (1) . وهذا الحديث مخرج في الصحيحين من طرق، عن الزهري، به (2) . وجبير بن مطعم كان قد قدم على النبي صلى الله عليه وسلم بعد وقعة بدر في فداء الأسارى، وكان إذ ذاك مشركا، وكان سماعه هذه الآية من هذه السورة من جملة ما حمله على الدخول في الإسلام بعد ذلك. ثم قال تعالى: {أم خلقوا السموات والأرض بل لا يوقنون} أي: أهم خلقوا السموات والأرض؟ وهذا إنكار عليهم في شركهم بالله، وهم يعلمون أنه الخالق وحده، لا شريك له. ولكن عدم إيقانهم هو الذي يحملهم على ذلك، {أم عندهم خزائن ربك أم هم المسيطرون} أي: أهم يتصرفون في الملك وبيدهم مفاتيح الخزائن، {أم هم المسيطرون} أي: المحاسبون للخلائق، ليس الأمر كذلك، بل الله، عز وجل، هو المالك المتصرف الفعال لما يريد. وقوله: {أم لهم سلم يستمعون فيه} أي: مرقاة إلى الملأ الأعلى، {فليأت مستمعهم بسلطان مبين} أي: فليأت الذي يستمع لهم بحجة ظاهرة. على صحة ما هم فيه من الفعال والمقال، أي: وليس لهم سبيل إلى ذلك، فليسوا على شيء، ولا لهم دليل. ثم قال منكرا عليهم فيما نسبوه إليه من البنات، وجعلهم الملائكة إناثا، واختيارهم لأنفسهم الذكور على الإناث، بحيث إذا بشر أحدهم بالأنثى ظل وجهه مسودا وهو كظيم. هذا وقد جعلوا الملائكة بنات الله، وعبدوهم مع الله، فقال: {أم …

Kitapta devam et ↗

تفسير الطبري (جامع البيان)

تفسير الطبري (جامع البيان) (الطبري، ت ٣١٠هـ: ٢١/٥٩٩) ↗