Bu, en merhametli olan Allah'ın kullarına, mü'min olanlara yaptığı bir öğüt, yol gösterme ve rehberliktir; kişinin bununla acılı azaptan kurtulacağı, kalıcı nimetlere kavuşacağı en büyük ticarete, en değerli istenene ve en yüce arzulanana dairdir. Bu ifadeyle, her basiretli kişinin bunu isteyeceğini, her akıllı kişinin buna yükseleceğini belirten bir teklif edatı kullanılmıştır. Sanki şöyle denilmiş gibidir: Değeri bu kadar büyük olan bu ticaret nedir? Allah şöyle buyurmuştur: {Allah'a ve Resulüne iman edersiniz.} Bilindiği üzere tam iman, Allah'ın tasdik edilmesini emrettiği şeylere kesin biçimde inanmaktır ve bu, bedensel amelleri de gerektirir. Bedensel amellerin en değerlilerinden biri de Allah yolunda cihattır. Bu sebeple şöyle buyurmuştur: {Allah yolunda mallarınızla ve canlarınızla cihad edersiniz.} Yani İslam düşmanlarıyla çarpışmak için canlarınızı ve candan sevdiklerinizi feda etmeniz, Allah'ın dinine yardım etmek ve kelimesini yüceltmek amacıyla, bu uğurda mallarınızdan gücünüzün yettiğini harcamanızdır. Bu, nefislere ağır ve zor gelse de, {eğer biliyor olsaydınız, sizin için hayırdır.} Çünkü bunda dünya hayrı vardır: Düşmanlar üzerinde zafer, zillete karşı izzet, geniş rızık, göğsün genişliği ve ferahlığı. Ahirette ise Allah'ın sevabını kazanmak ve azabından kurtulmak vardır. Bu yüzden ahiret karşılığını şöyle zikretmiştir: {Size günahlarınızı bağışlar.} Bu, küçük ve büyük günahların hepsini kapsar; zira Allah'a iman ve O'nun yolunda cihad, büyük günahlar olsa bile günahları örten bir amildir. {Altlarından ırmaklar akan cennetlere sizi koyar.} Yani köşklerinin, saraylarının, odalarının ve ağaçlarının altından; bozulmayan sudan ırmaklar, tadı değişmemiş sütten ırmaklar, içenlere lezzet veren şaraptan ırmaklar ve süzülmüş baldan ırmaklar akar. Orada onlar için her türden meyve vardır. {Adn cennetlerinde güzel meskenler} Yani her güzelliği toplamıştır: yükseklik ve ulvilik, güzel yapı ve süsleme. Öyle ki Illiyyîn ehlinin odalarını cennet ehli, doğu ya da batı ufkunda parlayan yıldızı görür gibi görür. Cennetin yapısının bir kısmı altın tuğlalardan, bir kısmı gümüş tuğlalardan; çadırları inciden ve mercandan, bazı meskenleri zümrüt ve çeşit çeşit renkli en güzel cevherlerden yapılmıştır. Öyle ki berraklıklarından dış görünüş iç tarafından, iç taraf dış tarafından görülür. Orada, tarif edenlerin vasfının yetmeyeceği, âlemlerden hiçbir insanın kalbine gelmeyen güzellik ve iyilik vardır; onu görmeden kavrayamazlar. Görünce ve güzelliğiyle gözleri aydınlanınca, Allah cennet ehlini tam bir yaratılışla yaratıp yok olmayacak şekilde var etmemiş olsaydı, sevinçten neredeyse ölecekler. Yaratıkların hiçbirinin sayılamayacak kadar çok övgüye layık olan Allah'ı tenzih ederiz; O kendini övdüğü gibidir ve kulları onu övmekten çok üstündür. Nimet yurdunu yaratan, insan akıllarını hayrette bırakacak ve gönüllerini esir alacak celal ve cemal sahibi olan Celil ve Cemil olan Allah ne yücedir. Allah'ın tam hikmeti de yücedir; bunun bir parçası şudur: Allah, yaratıkları cenneti yarattığı anda görmelerini ve içindeki nimetlere bakmalarını sağlasaydı, hiçbiri ondan geri kalmazdı; bu kederli dünyada, nimeti acıyla karışık, sevinci hüzünle bulanık olan hayat onlara tat vermezdi. Cennete "Adn cenneti" denilmesinin sebebi, ehlinin orada ebediyen kalması, oradan asla çıkmaması ve oradan başka yer aramamasıdır. İşte bu, büyük sevap, güzel mükafat, benzeri olmayan büyük kurtuluştur. Bu, ahiret sevabıdır. Bu ticaretin dünyevi sevabına gelince, Allah onu şöyle zikretmiştir: {Bir de sevdiğiniz başka bir nimet: Allah'tan bir yardım ve yakın bir fetih.} Yani sevdiğiniz başka bir haslet de size verilir: Düşmanlar üzerinde Allah'tan bir yardım, bununla izzet ve sevinç elde edilir; {yakın bir fetih} ile İslam'ın alanı genişler ve geniş rızık elde edilir. İşte cihad eden mü'minlerin mükafatı budur. Cihad etmeyen mü'minlere gelince, [başkaları cihad ettiğinde de], Allah onları lütfundan ve ihsanından ümitsiz bırakmamış; {Mü'minleri müjdele} buyurmuştur. Yani her biri imanına göre, hem çabuk hem gecikmeli sevapla müjdelenir; her ne kadar Allah yolunda cihad edenlerin derecesine ulaşamasalar da. Nitekim Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Cennette yüz derece vardır; her iki derece arasında gök ile yer arasındaki mesafe kadar fark vardır. Allah bunları Allah yolunda cihad edenler için hazırlamıştır." Sonra Allah şöyle buyurmuştur: {Ey iman edenler! Allah'ın yardımcıları olun} Yani sözle ve fiille; bu da Allah'ın dinini ayakta tutmak, başkalarına uygulattırmak için çaba göstermek, dinine karşı çıkan ve onu reddedenlerle bedenle ve malla cihad etmek, bâtılı savunanla ise iddia ettiği ilmi ve hakkı reddetmesi ile, delilini çürüterek, aleyhine delil getirerek ve ondan sakındırarak mücadele etmek demektir. Allah'ın dinine yardım eden kişi, Allah'ın kitabını ve Resulünün sünnetini öğrenir, bunu teşvik eder, [iyiliği emreder ve kötülükten sakındırır]. Sonra Allah, mü'minleri kendilerinden önceki salihlere uymaya teşvik ederek şöyle buyurmuştur: {Meryem oğlu İsa, Havarilere: "Allah yolunda bana yardımcı olacak kimdir?" demişti. Havariler: "Biz Allah'ın yardımcılarıyız" demişlerdi.} Yani İsa onlara, kendisine yardım edecek, dini için onunla birlikte duracak, onun girdiği yere girecek ve çıktığı yerden çıkacak kimin olduğunu sormuştu. Havariler hemen atıldılar ve "Biz Allah'ın yardımcılarıyız" dediler. İsa aleyhisselam ve beraberindeki havariler Allah'ın emrine uyarak dinine yardım ettiler. {İsrailoğullarından bir grup iman etti} İsa ve havarilerin davetiyle; {bir grup ise inkâr etti} ve davetlerine boyun eğmedi. Bunun üzerine mü'minler kâfirlerle cihad etti. {Biz de iman edenleri düşmanlarına karşı destekledik} Yani onları güçlendirdik ve onlara karşı yardım ettik. {Böylece onlar galip olanlar oldu.} Yani düşmanlarına üstün gelip onları yendiler. Ey Muhammed'in ümmeti, siz de Allah'ın yardımcıları ve dininin davetçileri olun; Allah sizi de, sizden önceki ümmetleri yardım ettiği gibi yardım edecek ve düşmanınız üzerinde galip kılacaktır.