Allah Teâlâ şöyle buyurur: Allah'a karşı yalan uydurup O'na, söz veya hüküm olarak, O'nun münezzeh olduğu şeyleri isnat edenden daha zalim ve daha büyük suç işleyen hiç kimse yoktur. Bu, mahlûkatın en zâlimi olmasının sebebi şudur: Bunda yalan vardır, dinlerin asıllarını ve fürûunu değiştirmek vardır ve bunu Allah'a nispet etmek vardır; bu da en büyük fesadlardandır. Bunun içine nübüvvet iddiası da girer; kendisine Allah'ın vahyettiğini iddia eden kişi bu konuda yalancıdır. Çünkü o, Allah'a karşı yalan söylemekle ve O'nun azamet ve saltanatına karşı cesaret göstermekle birlikte, insanların kendisine uymasını gerektirir, bunun için onlarla savaşır ve kendisine muhalefet edenlerin kanlarını ve mallarını helal sayar. Bu âyetin kapsamına, Müseylime el-Kezzâb, el-Esved el-Ansî ve el-Muhtâr gibi nübüvvet iddia eden herkes ve bu sıfatla nitelenen diğerleri girer. {Ve "Allah'ın indirdiğinin benzerini ben de indireceğim" diyen kimse} yani: Allah'ın kudret gösterdiği şeye kendisinin de kadir olduğunu, Allah'ın hükümlerine benzer hükümler koyabileceğini ve Allah'ın koyduğu gibi şeriatlar koyabileceğini iddia edenden daha zalim kim olabilir? Bunun kapsamına, Kur'an'a karşı çıkabileceğini ve onun benzerini getirebileceğini iddia eden herkes de girer. Zatı itibarıyla aciz, her yönüden noksan olan bir fakirin, zatında, isimlerinde ve sıfatlarında her yönüyle mutlak kemâle sahip olan güçlü ve zengin Allah'a ortak olma iddiasından daha büyük bir zulüm var mıdır?! Zalimleri yerden sonra, can çekişme anında ve kıyamet gününde kendilerini bekleyen azabı zikretti ve şöyle buyurdu: {Zalimlerin ölüm sekeratında olduklarını bir görsen} yani: ölümün şiddetlerini ve korkunç dehşetlerini, çirkin sıkıntılarını görsen, tarif edecek kimsenin tasvir edemeyeceği korkunç bir durumla karşılaşırsın. {Melekler ellerini uzatmış} o ölüm halindeki zalimlere, dövmek ve azap etmek için; ruhları çekişip direnirken ve bedenlerden çıkmak istemezken onlara derler ki: {Ruhlarınızı çıkarın! Bugün, Allah'a karşı haksız şeyler söylemeniz ve O'nun âyetlerine karşı büyüklenmeniz sebebiyle, aşağılanacağınız ve horlanacağınız azapla cezalandırılacaksınız.} Yani: sizi alçaltan ve zelil eden şiddetli azap. Ceza amelin cinsindendir. Bu azap, {Allah'a karşı hak olmayan şeyleri söylemeniz} yani O'na yalan söylemeniz ve peygamberlerin getirdiği hakkı reddetmeniz sebebiyledir. {Ve siz O'nun âyetlerine karşı kibirleniyordunuz} yani: onlara boyun eğmekten ve hükümlerine teslim olmaktan yüz çeviriyordunuz. Bu âyette, berzah âlemindeki azap ve nimetin delili vardır. Çünkü onlara yönelik bu hitap ve azap, ölüm anında, ölümden hemen önce ve sonra gerçekleşir. Ayrıca burada, ruhun girip çıkan, konuşulan, bedenle birlikte bulunup ondan ayrılan bir cisim olduğuna dair delil vardır. Berzahtaki halleri budur. Kıyamet gününe gelince, onlar oraya geldiklerinde, malsız, evladsız, yardımcısız, hiçbir şeyden yoksun, tek başlarına ve iflas etmiş olarak varırlar; tıpkı Allah'ın onları ilk defa yarattığı gibi, her şeyden çıplak. Çünkü şeyler, ancak daha sonra kendi sebepleriyle mal haline gelir ve elde edilir. O gün, dünyada kulun yanında bulunan bütün işler kesilir; ancak ahiret yurdunun maddesi olan, ondan doğan, iyiliği ve kötülüğü, sevinci ve üzüntüsü, azabı ve nimeti amellere göre olan salih amel ve kötü amel kalır. Asıl fayda sağlayan veya zarar veren, üzen veya sevindiren amellerdir. Aile, evlat, mal ve yardımcılar ise dış ödünç eşyalar, geçici sıfatlar ve çabuk değişen hallerdir. Bu yüzden Allah Teâlâ şöyle buyurur: {Andolsun, sizi ilk defa yarattığımız gibi, tek tek yanımıza geldiniz. Size verdiğimiz ve lütfettiğimiz nimetleri arkanızda bıraktınız.} Yani: Size verdik ve sizi onunla nimetlendirdik. {Sizin için ortak olduğunu iddia ettiğiniz şefaatçilerinizi de yanınızda görmüyoruz.} Müşrikler Allah'a ortak koşarlar; O'nun yanında melekleri, peygamberleri, salihleri ve başkalarını ibadet ederler. Bunların hepsi Allah'ındır; fakat onlar bu mahlûkata kendi nefislerinden bir pay verir ve ibadetlerinde ortak tutarlar. Bu, onların bir iddiası ve zulmüdür. Çünkü hepsi Allah'ın kuludur, Allah onların mâlikidir ve ibadete hak kazanan yalnızca O'dur. Dolayısıyla ibadette ortak koşmaları ve onu bazı kullara yöneltmeleri, onları yaratıcı ve mâlik mertebesine indirmektir. Bu yüzden kıyamet gününde azarlanırlar ve kendilerine bu söz söylenir. {Sizin için ortak olduğunu iddia ettiğiniz şefaatçilerinizi de yanınızda görmüyoruz.} {Andolsun, aranızdaki bağlar kesildi} yani: şefaat ve diğer konularda sizinle ortaklarınız arasındaki bağlantılar ve sebepler koptu; bu yüzden hiçbir fayda sağlamadılar ve hiçbir şey bulamadınız. {Ve sizin iddia ettiğiniz şeyler sizden kayboldu} yani: kazanç, güven, mutluluk ve kurtuluş. Bunları size şeytan süslemiş ve kalplerinizde güzel göstermiş, dilleriniz de bunları dile getirmişti. Hakikati olmayan bu batıl iddiaya aldanmıştınız. Size iddia ettiklerinizin tersi ortaya çıkınca ve nefslerinizi, ailelerinizi ve mallarınızı kaybeden kimseler olduğunuz belli olunca durum bu olacaktır.