Allah Teâlâ, kulu ve halili İbrahim aleyhisselâmı anınca, ona verdiği ilim, davet ve sabır nimetlerini zikretti; ardından ona ihsan ettiği salih zürriyeti ve temiz nesli anlattı. Allah'ın, yaratılmışların seçkinlerini onun neslinden kılması, eşi benzeri görülmemiş büyük bir üstünlük ve onurdur. Bu sebeple şöyle buyurdu: {Ona İshak'ı ve Yakub'u bağışladık} Yakub, yani İsrail, Allah'ın âlemlere üstün kıldığı İsrailoğullarının babasıdır. {Her birini doğru yola ilettik} İlim ve amelde Sırat-ı müstakime ulaştırdık. {Nuh'u da daha önce hidayete erdirmiştik.} Nuh'un hidayeti, dünyada yalnızca belli kimselere verilen özel hidayet türlerindendir; o da ulu'l-azm peygamberlerden biridir. {Onun zürriyetinden} Zamir Nuh'a dönebilir, çünkü zikredilen en yakın kişi odur ve Allah, zikrettiği kişilerle birlikte Lut'u da anmıştır; Lut Nuh'un zürriyetindendir, İbrahim'in zürriyetinden değildir, çünkü onun kardeşinin oğludur. Zamir İbrahim'e de dönebilir, çünkü bağlam onu överek anmaktadır; Lut her ne kadar onun zürriyetinden olmasa da onun eli ile iman edenlerdendir ve bu sebeple Halil'in makamı ve fazileti, sadece kendisine bağlı bir oğul olmasından daha beliğdir. {Davud ve Süleyman} Süleyman Davud'un oğludur. {Eyyub ve Yusuf} Yusuf Yakub'un oğludur. {Musa ve Harun} İmran'ın iki oğludur. {İşte böyle} Halil İbrahim'in zürriyetini ıslah ettiğimiz gibi; çünkü o Rabbine ibadette ihsan üzere davranmış ve halka fayda sağlamada da iyilik etmiştir. {Biz iyilik edenleri böyle mükâfatlandırırız} Onlara doğru övgü ve iyiliklerine göre salih zürriyet vererek. {Zekeriyya ve oğlu Yahya} ve {İsa b. Meryem} ile {İlyas}. Bunların hepsi ahlaklarında, amellerinde ve ilimlerinde {salihlerdendir}; hatta onlar salihlerin efendileri, önderleri ve imamlarıdır. {İsmail} İbrahim'in oğludur; insanların en faziletlisi olan Arap milletinin babasıdır ve Âdemoğullarının efendisi Muhammed ﷺ'in babasıdır. {Yunus} b. Metta, {Lut} da İbrahim'in kardeşi Haran'ın oğludur. {Bunların hepsini âlemlere üstün kıldık.} Çünkü fazilet dereceleri dörttür ve Allah bunları şu âyetinde zikretmiştir: {Kim Allah'a ve Peygambere itaat ederse, işte onlar, Allah'ın nimet verdiği peygamberler, sıddıklar, şehitler ve salihlerle beraberdir.} [Kur'an: "Kim Allah'a ve Resûl'e itaat ederse, işte onlar Allah'ın nimet verdiği peygamberler, sıddıklar, şehitler ve salihlerle birliktedir."] Bunlar en yüksek derecedeki kimselerdir; hatta onlar mutlak anlamda en faziletli peygamberlerdir. Allah'ın kitabında kıssalarını anlattığı peygamberler, bize haberlerini anlatmadıklarından üstündür, bunda şüphe yoktur. {Atalarından, zürriyetlerinden ve kardeşlerinden de} yani bu zikredilenlerin atalarından, zürriyetlerinden ve kardeşlerinden de hidayet verdik. {Onları seçtik ve doğru bir yola ilettik.} {İşte bu} anılan hidayet {Allah'ın hidayetidir.} O'nun hidayetinden başka hidayet yoktur. {Kullarından dilediğini onunla hidayete erdirir.} Öyleyse hidayeti O'ndan isteyin; çünkü eğer sizi hidayete erdirmezse, O'ndan başka size hidayet edecek yoktur. Hidayetini dilediği kullar da bu zikredilenlerdir. {Eğer onlar da şirk koşsalardı} farz ve takdir edilerek, {yaptıkları amel boşa giderdi.} Çünkü şirk ameli boşa çıkarır ve ateşte ebedi kalmayı gerektirir. Bu seçkin ve iyi kimseler şirk koşsalardı -Allah korusun- amelleri boşa giderdi; başkaları ise bundan daha evlâdır. {Onlar} anılan kimselerdir: {Allah'ın hidayet verdiği kimselerdir. Sen onların hidayetine uy.} Ey yüce Peygamber, bu hayırlı peygamberlerin ardından yürü ve onların milletine tâbi ol. Peygamber ﷺ de bunu yerine getirmiş, kendisinden önceki peygamberlerin hidayetiyle hidayete ermiş ve onlardaki her kemali toplamıştır. Böylece bütün âlemi geride bırakan birçok fazilet ve özellik kendisinde toplanmış, peygamberlerin efendisi ve muttakilerin imamı olmuştur; Allah'ın salat ve selamı onun ve hepsinin üzerine olsun. Sahabeden bazıları, Resûlullah ﷺ'in bütün peygamberlerin en faziletlisi olduğuna bu noktadan istidlal etmişlerdir. {De ki:} Davetinden yüz çevirenlere: {Ben bunun karşılığında sizden bir ücret istemiyorum.} Yani size tebliğ ettiğim ve davet ettiğim için sizden bir borç ya da mal talep etmiyorum; böyle bir talep, sizin uzak durmanızın sebeplerinden olurdu. {Benim ücretim ancak Allah'a aittir.} {Bu, âlemler için bir öğüttür.} İnsanlar bununla kendilerine fayda verecek şeyi hatırlayıp yaparlar, zarar verecek şeyi de terk ederler; ayrıca bununla Rablerini isimleri ve sıfatlarıyla tanımayı hatırlarlar. Güzel ahlakı ve ona ulaştıran yolları, çirkin ahlakı ve ona götüren yolları da bununla hatırlarlar. Eğer bu, âlemler için bir öğütse, Allah'ın onlara verdiği en büyük nimettir; bu sebeple onlara düşen, onu kabul etmek ve bunun için şükretmektir.