Bu anlatılanların hepsi, Allah'ın ilahlığını ortaya koymak, müşriklere karşı bunu delil getirmek ve yalnızca O'nun sevgiye, saygıya, yüceltilmeye ve ikrama layık olduğunu açıklamak içindir. Allah, kullarını uyanıklıklarında ve uykularında tek başına yöneten olduğunu bildirmiş; geceleyin onları uyku ile vefat ettirdiğini, böylece hareketlerinin durulduğunu, bedenlerinin dinlendiğini, sonra da uyanıklıkta onları uykularından kaldırdığını, böylece dinî ve dünyevî işlerini yürütmeleri için yeniden hayata döndürdüğünü belirtmiştir. Allah, bu arada yaptıkları her şeyi, kazandıkları amelleri bilir. Sonra O, ecelleri tamamlanana kadar onlar hakkında bu şekilde tasarrufta bulunmaya devam eder. Bu tedbirle belirli bir ecel, yani hayatın ecelini ve ondan sonra gelecek bir başka ecel, yani ölümden sonra diriltilme ecelini takdir eder. Bu yüzden şöyle buyurmuştur: {Sonra dönüşünüz yalnızca O'nadır} başka hiçbir yere değil, {sonra yapmakta olduklarınızı size haber verecektir} hayır ya da şer olarak. {O}, yani Allah, {kullarının üstünde kahir olandır}; iradesini ve genel meşietini onlar üzerinde yürütür. Kullar hiçbir şeye sahip değildir; izni olmadan hareket edemez ve durağan kalamazlar. Bununla birlikte, kullara meleklerden koruyucular görevlendirmiştir. Bunlar kulu korur ve onun yaptıklarını kayda geçirirler. Allah şöyle buyurur: {Şüphesiz üzerinizde gözetleyiciler vardır. Değerli yazıcılardır. Ne yaptığınızı bilirler.} [İnfitâr: 10-12] {Sağdan ve soldan oturmuş iki yazıcı, söylediği hiçbir sözü kaydetmeden bırakmaz.} [Kaf: 17-18] İşte bu, hayat boyunca onları korumasıdır. {Sonunda biriniz ölüm gelince elçilerimiz onun canını alır} yani ruhları kabzetmekle görevli melekler; {onlar da bu konuda kusur etmezler}. Allah'ın takdir edip hükmettiğinden bir saat bile öne geçmezler, geri de kalmazlar; ancak ilahî emirler ve rabbânî takdirler çerçevesinde hareket ederler. {Sonra} ölümden ve berzah hayatından, orada bulunan hayır ve şerden sonra, {hakiki mevlâları olan Allah'a döndürülürler}. Yani O, kaderi hükmüyle onların işlerini üstlenmiş, dilediği her türlü tedbiri onlar hakkında yürütmüş, sonra emir ve yasaklarıyla onları üstlenmiş, kendilerine peygamberler göndermiş, kitaplar indirmiştir. Sonra da cezalandırma yoluyla hüküm vermek için kendisine döndürülürler; yaptıkları hayırlar karşılığında onları mükâfatlandırır, kötülük ve günahları sebebiyle onları cezalandırır. Bu yüzden şöyle buyurmuştur: {Hüküm yalnızca O'nundur} ortağı olmayan tek Allah'ındır. {O, hesap görenlerin en çabuğudur}; çünkü ilmi ve amellerini koruması kâmildir; bunları Levh-i Mahfuz'a kaydetmiştir, sonra da melekleri bunları ellerindeki kitaba geçirmişlerdir. Madem ki Allah, yaratmayı ve tedbir etmeyi yalnız başına yapandır, kullarının üstünde kahir olandır, bütün hallerinde onlarla her yönüyle ilgilenendir, kaderî, şer'î ve cezaî hükmün sahibi olandır; o hâlde müşriklerin, bu vasıf ve niteliklere sahip olandan yüz çevirip, işin hiçbir şeyine sahip olmayan, zerre kadar fayda sağlamaya gücü bulunmayan, kudret ve iradesi olmayan varlıklara tapınmalarının izahı nedir? Vallahi, Allah'a ortak koşarak ve nankörlük ederek O'na karşı başkaldırırlarken, iftira ve yalanla O'nun büyüklüğüne cüret ederlerken, buna rağmen Allah'ın onlara olan hilmini, affını ve merhametini bilseler; O onları bağışlayıp rızıklandırırken, onların hareketleri O'nu tanımaya yönelir, kalpleri O'nu sevmekle dehşete düşerdi; kendi nefislerinden de son derece nefret ederlerdi; çünkü şeytanın, rezillik ve ziyana götüren çağrısına uymuşlardır. Ancak onlar akletmeyen bir topluluktur.