"ثم" ifadesi bu yerde zamansal sıralamayı kastetmez; çünkü Musa aleyhisselamın zamanı, Resûl Muhammed ﷺ'in bu kitabı okumasından önce gelir. Burada kastedilen, haber verme sıralamasıdır. Yani Allah, {Musa'ya Kitap'ı} verdiğini bildirmektedir; bu Kitap Tevrat'tır. {Nimetini tamamlamak ve iyilik ettiklerine} kemal olarak verilmiştir. {Güzel davranan kimseler üzerine}, yani Musa'nın ümmetinden iyilik edenlere; Allah onlara sayılamayacak kadar nimet vermiştir. Bunların en başta geleni ve tamamlayıcısı, Tevrat'ın onlara indirilmesidir. Böylece onların üzerinde Allah'ın nimeti tamamlanmış ve bu nimete şükretmeleri gerekmiştir. {Her şeyin ayrıntısını} bilmeye ihtiyaç duydukları şeylerin; helal ve haram, emir ve yasak, akideler ve benzerlerinin ayrıntısını da içeren bir kitaptır. {Hidayet ve rahmet}, yani onları hayra yöneltir, şerri ise asıllarda ve fürûda onlara tanıtır. {Rahmet}, bununla onlara mutluluk, merhamet ve pek çok hayır elde edilir. {Umulur ki} Kitap'ın ve açık delillerin onlara indirilmesi sebebiyle {Rableriyle karşılaşacaklarına inanırlar}. Zira bu Kitap, öldükten sonra diriltilme ve amellere göre karşılık verilmesi konusunda kesin deliller içermektedir; bu da Rablerine kavuşmaya iman etmelerini ve buna hazırlanmalarını gerektirir. {Bu} büyük Kur'an ve hikmet dolu zikirdir. {Bu, mübarek kıldığımız bir kitaptır}, yani onda çok hayır ve geniş bir ilim vardır. Diğer bütün ilimler ondan beslenir ve bereketler ondan çıkarılır. Hayır olan her şeyi emretmiş ve ona teşvik etmiş, bunu teşvik eden hikmet ve maslahatları zikretmiştir. Şer olan her şeyi de yasaklamış ve ondan sakındırmış, o şerden uzaklaştıran sebepleri ve onların kötü sonuçlarını bildirmiştir. {Ona uyun}, emrettiği ve yasakladığı şeylerde; dininizin asıllarını ve fürûunu onun üzerine bina edin. {Allah'tan sakının}, onun emrine karşı çıkmaktan. {Umulur ki rahmete erişirsiniz}; bu Kitap'a ilim ve amel olarak uymak, Allah'ın rahmetine erişmenin en büyük sebebidir. {"Kitap, bizden önceki iki topluluğa indirildi; biz onların okuduklarından habersizdik"} demeniz engellensin diye. Yani: Hüccetinizi kesmek ve "Kitap ancak bizden önceki iki topluluğa, yani Yahudilere ve Hristiyanlara indirildi" demenizden çekinmekle bu mübarek Kitap'ı size indirdik. {Biz onların okuduklarından habersizdik}, yani: "Bize bir kitap indirilmedi; bizim, sizin iki topluluğa indirdiğiniz kitaplardan haberimiz ve bilgimiz yoktu." Bu nedenle size bir kitap indirdik; gökten, bundan daha kapsamlı, daha açık ve daha belirgin bir kitap inmemiştir. {"Ya da: Bize Kitap indirilseydi, onlardan daha doğru yolda olurduk"} demeyesiniz diye. Yani ya asıl hidayetin size ulaşmadığını bahane edebilirdiniz, ya da hidayetin tam ve eksiksiz olmadığını bahane edebilirdiniz. Oysa kitabınızla hidayetin aslı ve tamamı size ulaşmıştır. Bu yüzden şöyle buyurmuştur: {Size Rabbinizden açık bir delil gelmiştir}. Bu, cins isimdir; hakkı açıklayan her şeyi kapsar. {Hidayet} sapıklıktan, {rahmet} ise dininiz ve dünyanız için size mutluluktur. Bu, size onun hükümlerine boyun eğmeyi ve haberlerine iman etmeyi gerektirir. Ona baş kaldırıp yalanlayan kimse, zalimlerin en zalimidir. Bu yüzden şöyle buyurmuştur: {Allah'ın ayetlerini yalanlayan ve onlardan yüz çeviren kimseden daha zalim kim olabilir?} Yani onlardan yüz çevirip sırt dönen kimseden. {Ayetlerimizden yüz çevirenleri kötü azapla cezalandıracağız}, yani sahibini üzen ve zorlayan azapla. {Başkalarını ve kendilerini saptırdıkları için}, kötü amelleri karşılığında onlara verilen ceza olarak. {Rabbin hiçbir kulu zulmeden değildir.} [Fussilet: 46] Bu ayetlerde, Kur'an ilminin en yüce, en bereketli ve en geniş ilim olduğuna; onunla dosdoğru yola kavuşulduğuna, kelamcıların zanlarına ve filozofların düşüncelerine, ne de öncekilerin ve sonrakilerin diğer ilimlerine ihtiyaç bırakmayacak tam bir hidayete delil vardır. Ayrıca bilinen odur ki Kitap cinsi yalnızca iki topluluğa, Yahudilere ve Hristiyanlara indirilmiştir; bu yüzden mutlak anlamda "Ehl-i Kitap" denildiğinde bunlar kastedilir, Mecusiler ve diğer topluluklar bunların kapsamına girmez. Ayrıca bu ayetlerde, Kur'an inmeden önce cahiliye halkının içinde bulunduğu büyük cehalet ve Ehl-i Kitap'ta bulunan ilmi bilmemeleri, ilmin kaynağı olan Ehl-i Kitap'ın kitaplarını okumaktan gafil olmaları anlatılmaktadır.