Yüce Allah, Peygamber ﷺ'i yalanlayan müşriklerin akıl sefahati, hafif meşrepliği ve derin cehaleti hakkında haber vermekte; onların bazı hurafelerini sayarak bu yolla sapkınlıklarına ve onlardan sakınılması gerektiğine dikkat çekmektedir. Bu tür sefihlerin, Resûl'ün getirdiği hakka karşı çıkmalarının hakkı hiçbir şekilde zedelemeyeceğini de bildirmektedir; çünkü onların hakka karşı koyacak bir ehliyetleri yoktur. Bu hurafelerden biri şudur: Allah'ın yarattığı ekin ve hayvanlardan Allah'a bir pay ayırmışlardır: { Allah'ın yarattığı ekinlerden ve hayvanlardan bir pay ayırdılar }. Kendi ortaklarına da bir pay ayırmışlardır. Oysa Allah, bunları kullarına yaratan ve rızık olarak var eden O'dur. Böylece iki değil, üç yasak bir arada işlemişlerdir: Allah'a karşı minnet etmeleri, çünkü Allah'a pay ayırmalarını kendilerinin bir iyilik yapması gibi görmüşlerdir; hiçbir rızık vermeyen, hiçbir şey yaratmayan ortakları Allah'a ortak koşmaları; bir de Allah'a ait olanı önemsemeyip umursamamaları, ortaklarına ait olanı ise titizlikle koruyup gözetmeleridir. Nitekim ekinlerinden, meyvelerinden ve Allah'ın kendilerine yarattığı hayvanlardan bir şey elde ettiklerinde, bunu iki kısma ayırırlar: Bir kısmına "Bu Allah'ındır" derler, bu sözleriyle ve iddialarıyla; oysa Allah yalnızca kendi rızası için yapılanı kabul eder ve O'na ortak koşanın amelini kabul etmez. Diğer kısmı ise putlarına ve eşlerine ayırdıkları paydır. Allah'a ayırdıkları paya, başkası için ayırdıkları şey karışırsa bunu önemsemezler ve "Allah bundan müstağnidir" diyerek geri almazlar. Fakat ortaklarına ayırdıkları paydan bir şey Allah'a ayırdıklarına karışırsa, onu yerine geri koyarlar ve "Onlar fakirdir, paylarının geri verilmesi şarttır" derler. Bundan daha kötü ve daha zalimce bir hüküm var mıdır?! Çünkü yaratılmışa ait olana, Allah'ın hakkına gösterdikleri özeni fazlasıyla gösterip titizlikle koruyorlar. Bu âyetin tevili şöyle de olabilir: Sahihte Peygamber ﷺ'in Allah Teâlâ'dan şöyle naklettiği sabittir: "Ben ortakların ortaklıktan en çok müstağni olanıyım. Benimle birlikte bir şeyi ortak koşan kimseyi, onu ve ortaklığını terk ederim." Âyetin manası da şudur: Putları için yaptıkları ve onlara yakınlık kastıyla ayırdıkları şey, tamamen Allah'tan başkası için yapılmış bir yakınlıktır, Allah'ın bundan hiçbir payı yoktur. Allah'a ayırdıklarını ise kendi zanlarınca O'na ayırmış olsalar da, ortaklık olduğu için O'na ulaşmaz, pay ortaklara ve eşlere kalır. Çünkü Allah bundan müstağnidir ve yanında bir başkasını ortak koşulan ameli kabul etmez. Müşriklerin sefahat ve sapkınlığından biri de şudur: Müşriklerin çoğuna, ortakları, yani reisleri ve şeytanları, çocuklarını öldürmeyi süslü göstermiştir. Bu da diri diri gömmektir (vad). Erkek çocuklarını yoksulluk korkusuyla, kız çocuklarını ise utanç korkusuyla gömerler. Bütün bunlar şeytanların hilelerindendir. Şeytanlar onları helâke sürüklemek ve dinlerini kendilerine karıştırmak isterler; bu yüzden en çirkin fiilleri işlerler. Ortakları bu fiilleri onların gözünde süslemeye devam eder, öyle ki bu işler onların nezdinde güzel ve beğenilen şeyler hâline gelir. Allah dileseydi, onları engeller ve bu fiillerle aralarına girerdi; çocuklarının, ana-babalarını öldürmelerini de önlerdi, bunları yapmazlardı. Ancak O'nun hikmeti, onları kendi fiilleriyle baş başa bırakmayı, onlara fırsat vermeyi ve mühlet tanımayı, yaptıklarına aldırmamayı gerektirmiştir. Bu yüzden buyurmuştur: { Onları ve iftira ettikleri şeyleri bırak }, yani onları yalanları ve iftiralarıyla birlikte bırak, onlar için üzülme; çünkü onlar Allah'a hiçbir zarar veremezler. Bir diğer sefahat türleri de şudur: Allah'ın genel olarak helal kılıp rızık ve rahmet olarak verdiği, yararlanıp faydalandıkları hayvanlar hakkında kendi nefislerinden bid'atler ve sözler uydurmuşlardır. Bazı hayvanlar ve ekinler hakkında bir ıstılahları vardır; şöyle derler: { Bu hayvanlar ve ekin haramdır }, yani haram kılınmıştır; { Onu, dilediğimizden başkası yiyemez }, yani onu hiç kimsenin yemesi caiz değildir, sadece bizim yemesini dilediğimiz veya bizim kendi uydurduğumuz bir vasıfla vasıflandırdığımız kimse yiyebilir. Bütün bunların onların iddiasına göre hiçbir dayanağı ve delili yoktur; yalnızca keyfi istekleri ve fasit görüşleri vardır. Bazı hayvanlar ise tamamen haram değildir, sadece sırtlarına binmek ve yük yüklemek yasaklanmıştır; sırtlarını korurlar ve onlara "hâm" adını verirler. Bazı hayvanlar da üzerine Allah'ın adı anılmaz, bunun yerine üzerine putlarının ve Allah'tan başka taptıklarının adını anarlar; bu fiilleri de Allah'a nispet ederler, oysa bu konuda yalancı ve günahkârdırlar. { Allah, uydurdukları iftiraların karşılığını onlara verecektir }: Allah'a ortak koşmayı helal kılmalarının, helal olanları yemek ve faydalanmak bakımından haram kılmalarının cezasını göreceklerdir. Sefil görüşlerinden biri de şudur: Bazı hayvanları belirleyip onlara özel kılarlar; karnındakini dişilere haram, erkeklere ise helal kılarlar. Derler ki: { Bu hayvanların karnındakiler erkeklerimize özeldir }, yani onlara helaldir, kadınlar bunda onlara ortak olmaz; { Eşlerimize ise haramdır }, yani kadınlarımıza. Bu, doğup canlı olması hâlindedir. Eğer karnındakiler ölü doğarsa, bunda erkekler ve dişiler ortaktır, yani hem erkeklere hem dişilere helaldir. { Allah onları, Allah'ın helal kıldığını haram vasfettikleri ve haramı helal vasfettikleri zaman yaptıkları vasıflarının karşılığını verecektir }; böylece Allah'ın şeriatına karşı çıkmış, ona muhalefet etmişler ve bunu Allah'a nispet etmişlerdir. { Şüphesiz O hakimdir }, onlara mühlet verdiği ve içinde bulundukları sapkınlığa fırsat tanıdığı için. { Alîm'dir }, onları ve Allah'a karşı söyleyip uydurduklarını bilir; hiçbir gizli şey O'ndan saklanmaz. Yüce Allah onları bilir ve onları bağışlar, rızık verir; celâli yücedir. Sonra onların hüsranını ve akıl sefihliklerini şöyle beyan etmiştir: { Akılsızlıkla, bilgisizce çocuklarını öldüren kimseler hüsrana uğramıştır }, yani dinlerini, çocuklarını ve akıllarını kaybetmişlerdir. Sağlam akıldan sonra onların vasfı, mahveden sefahat ve sapkınlık olmuştur. { Allah'ın kendilerine rızık olarak verdiği şeyleri haram kıldılar }, yani Allah'ın kendilerine rahmet kıldığı ve rızık olarak gönderdiği şeyleri. Böylece Rablerinin ikramını reddettiler; bununla da yetinmeyip onu haram diye nitelendirdiler, oysa o helallerin en helalidir. Bütün bunlar { Allah'a karşı bir iftiradır }, yani her inatçı kâfirin yalanladığı bir yalandır. { Gerçekten sapmışlardır ve hidayete erenlerden değillerdir }, yani pek uzak bir sapkınlığa düşmüşler ve işlerinin hiçbirinde doğru yola ermiş olmamışlardır.