البيانAraMakalelerSözlüklerRavîlerKonular

سورة الحديد · الآية ٢٥

﴿لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ ۖ وَأَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ وَرُسُلَهُ بِالْغَيْبِ ۚ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ﴾

Lakad arsalnâ rusulanâ bilbaiyinâti va anzalnâ ma’ahumul kitâba val mîzâna liyakûman nâsu bilkist, va anzalnal hadîda fîhi bâsun şadîdunv va manâfi’u linnâsi va liya’lamal lâhu many yansuruhû va rusulahû bilğaib innal lâha kaviyyn ’azîz

“And olsun ki peygamberlerimizi belgelerle gönderdik; insanların doğru (adaletli) hareket etmeleri için peygamberlere kitap ve ölçü indirdik; pek sert olan ve insanlara birçok faydası bulunan demiri de indirdik. Bu, Allah'ın dinine ve peygamberlerine görmeksizin yardım edenleri meydana çıkarması içindir. Doğrusu Allah kuvvetlidir, güçlüdür”

Al-Hadid 57:25 · Diyanet İşleri Başkanlığı meali

Tefsir

تيسير الكريم الرحمن (تفسير السعدي)

Allah Teâlâ şöyle buyurur: {Andolsun, peygamberlerimizi açık delillerle gönderdik.} Bunlar, peygamberlerin getirdiklerinin doğruluğunu ve hakkaniyetini gösteren kanıtlar, şahitler ve alametlerdir. {Onlarla birlikte kitabı ve ölçüyü indirdik.} Kitap, Allah'ın insanları hidayete ve doğru yola iletmek için indirdiği bütün kitapları kapsayan bir cins isimdir; bunlar kişiye dininde ve dünyasında yarar sağlayacak olanı öğretir. {Ölçü} ise sözlerde ve fiillerde adalettir. Peygamberlerin getirdiği din bütünüyle adalettir; emir ve yasaklarda, insanlar arasındaki muamelelerde, cinayetlerde, kısas ve hadlerde [miras ve diğer hükümlerde] adalet ve hakkaniyet vardır. Bunun amacı {insanların adaleti ayakta tutması}dır; yani Allah'ın dinine uygun olarak hareket etmeleri ve sayılamayacak kadar çok olan maslahatlarını gerçekleştirmeleridir. Bu, peygamberlerin şeriatın temel ilkesinde ittifak ettiklerinin delilidir; bu ilke adaleti ayakta tutmaktır. Zaman ve hallere göre adaletin türleri farklı olsa da temel ilke aynıdır. {Demiri indirdik; onda çetin bir güç vardır.} Bu, silâh ve zırh gibi savaş araçlarını kapsar. {Ve insanlar için faydalar vardır.} Bu, demirin sanayi ve meslekler, kaplar ve ziraat aletleri gibi alanlardaki görülen faydalarıdır; öyle ki demire ihtiyaç duymayan neredeyse hiçbir şey yoktur. {Allah, kendisini ve peygamberlerini gaybda destekleyeni bilsin diye} yani Allah, indirdiği kitap ve demir ile bir imtihan pazarı kurmuştur; gaybda, yani imanın şahitlikten önce fayda verdiği, şahitlikten sonra ise imanın bir faydasının kalmadığı, çünkü o durumda imanın zorunlu hale geleceği hâlde, kimin Allah'ı ve peygamberlerini desteklediği ortaya çıksın diye. {Şüphesiz Allah kuvvetlidir, güçlüdür.} Yani hiçbir şey O'nu aciz bırakamaz ve hiçbir kaçan O'ndan kurtulamaz. Kuvvet ve izzetinin bir göstergesi olarak kuvvetli araçların yapıldığı demiri indirmiştir; ayrıca düşmanlarına galip gelmeye kadirdir. Fakat dostlarını düşmanlarıyla sınar; böylece gaybda kimin kendisine yardım ettiğini bilir. Bu yerde Allah Teâlâ kitap ile demiri birlikte zikretmiştir; çünkü Allah dinini bu iki şeyle destekler ve kelimesini yüceltir: İçinde delil ve burhan bulunan kitapla ve Allah'ın izniyle yardım eden kılıçla. Her ikisi de adaletle ayakta durur ve bununla Yaratıcı'nın hikmetine, kemaline ve O'nun peygamberleri diliyle koyduğu şeriatın kemaline delil getirilir. Allah Teâlâ, peygamberlerin genel olarak peygamberliğini zikrettikten sonra, onların seçkin kişilerinden olan iki kerim peygamber Nuh ve İbrahim'i anmıştır. Allah, peygamberliği ve kitabı bu ikisinin soyunda kılmıştır. Şöyle buyurur: {Andolsun Nuh'u ve İbrahim'i peygamber olarak gönderdik ve onların soyunda peygamberliği ve kitabı kıldık.} Yani önceki ve sonraki bütün peygamberler Nuh ve İbrahim aleyhimesselamın soyundandır ve bütün kitaplar da bu iki kerim peygamberin soyuna indirilmiştir. {Onlardan bir kısmı} yani kendilerine peygamberler gönderilen kimselerden {hidayete erenler}, onların davetiyle yola gelenler, emirlerine boyun eğenler ve hidayetlerinden doğru yolu bulanlardır. {Onların çoğu ise fasıktır} yani Allah'ın ve peygamberlerin itaatinden çıkanlardır. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurur: {Sen ne kadar istesen de insanların çoğu inanacak değildir.} [Yusuf: 103] {Sonra onların izleri üzerine peygamberlerimizi art arda gönderdik} yani onların ardından gönderdik, {Meryem oğlu İsa'yı da gönderdik.} Allah, İsa aleyhisselamı özellikle zikretmiştir; çünkü bağlam, İsa'ya uyduklarını iddia eden Hristiyanlarla ilgilidir. {Ona İncil'i verdik} ki bu, Allah'ın değerli kitaplarındandır. {Ona uyanların kalbine şefkat ve merhamet koyduk.} Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurur: {Kesinlikle iman edenlere karşı insanların en şiddetli düşmanlığını yapanların Yahudiler ve müşrikler olduğunu göreceksin; iman edenlere en yakın sevgide olanların ise "Biz Hristiyanız" diyenler olduğunu göreceksin. Bu, onların arasında papazlar ve rahipler bulunması ve kibirlenmemeleri sebebiyledir.} [Maide: 82] Bu yüzden İsa aleyhisselamın şeriatı üzereyken Hristiyanlar, diğerlerinden kalpçe daha yumuşaktı. {Bir de kendilerinin uydurduğu bir rahbanlık...} Rahbanlık ibadet demektir. Onlar kendi nefislerinden bir ibadet icat ettiler, bunu kendilerine görev kıldılar ve Allah'ın üzerlerine yazmadığı, farz kılmadığı şeylerin gereklerini üstlendiler; bunu tamamen kendi istekleriyle yaptılar, bununla Allah'ın rızasını amaçladılar. Buna rağmen {ona gereken özeni göstermediler} yani onu gereği gibi yerine getirmediler, haklarını ödemediler. Bu yönden iki açıdan eksik kaldılar: İcat etmeleri yönünden ve kendilerine farz kıldıklarını yerine getirmemeleri yönünden. Bu durum onların hâllerinin çoğunluğudur. Ancak aralarında Allah'ın emrine sıkı sıkıya bağlı olanlar da vardır. Bu yüzden şöyle buyurur: {İman edenlerden olanlara ecirlerini verdik.} Yani Hz. İsa'ya inanmakla birlikte Hz. Muhammed'e ﷺ de iman edenlere, her birine imanına göre Allah'ın verdiği ecri verdik. {Onların çoğu ise fasıktır.}

Arapça metin

يقول تعالى: { لقد أرسلنا رسلنا بالبينات } وهي الأدلة والشواهد والعلامات الدالة على صدق ما جاؤوا به وحقيته. { وأنزلنا معهم الكتاب } وهو اسم جنس يشمل سائر الكتب التي أنزلها الله لهداية الخلق وإرشادهم، إلى ما ينفعهم في دينهم ودنياهم، { والميزان } وهو العدل في الأقوال والأفعال، والدين الذي جاءت به الرسل، كله عدل وقسط في الأوامر والنواهي وفي معاملات الخلق، وفي الجنايات والقصاص والحدود [والمواريث وغير ذلك]، وذلك { ليقوم الناس بالقسط } قياما بدين الله، وتحصيلا لمصالحهم التي لا يمكن حصرها وعدها، وهذا دليل على أن الرسل متفقون في قاعدة الشرع، وهو القيام بالقسط، وإن اختلفت أنواع العدل، بحسب الأزمنة والأحوال، { وأنزلنا الحديد فيه بأس شديد } من آلات الحرب، كالسلاح والدروع وغير ذلك. { ومنافع للناس } وهو ما يشاهد من نفعه في أنواع الصناعات والحرف، والأواني وآلات الحرث، حتى إنه قل أن يوجد شيء إلا وهو يحتاج إلى الحديد. { وليعلم الله من ينصره ورسله بالغيب } أي: ليقيم تعالى سوق الامتحان بما أنزله من الكتاب والحديد، فيتبين من ينصره وينصر رسله في حال الغيب، التي ينفع فيها الإيمان قبل الشهادة، التي لا فائدة بوجود الإيمان فيها، لأنه حينئذ يكون ضروريا. { إن الله قوي عزيز } أي: لا يعجزه شيء، ولا يفوته هارب، ومن قوته وعزته أن أنزل الحديد الذي منه الآلات القوية، ومن قوته وعزته أنه قادر على الانتصار من أعدائه، ولكنه يبتلي أولياءه بأعدائه، ليعلم من ينصره بالغيب، وقرن تعالى في هذا الموضع بين الكتاب والحديد، لأن بهذين الأمرين ينصر الله دينه، ويعلي كلمته بالكتاب الذي فيه الحجة والبرهان والسيف الناصر بإذن الله، وكلاهما قيامه بالعدل والقسط، الذي يستدل به على حكمة الباري وكماله، وكمال شريعته التي شرعها على ألسنة رسله. ولما ذكر نبوة الأنبياء عموما، ذكر من خواصهم النبيين الكريمين نوحا وإبراهيم اللذين جعل الله …

Kitapta devam et ↗

تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن كثير)

خالف (1) شرع الله الهجرة، وأمرهم بالقتال بالسيوف، وضرب الرقاب والهام لمن خالف القرآن وكذب به وعانده. وقد روى الإمام أحمد وأبو داود، من حديث عبد الرحمن بن ثابت بن ثوبان، عن حسان بن عطية، عن أبي المنيب (2) الجرشي الشامي، عن ابن عمر قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "بعثت بالسيف بين يدي الساعة حتى يعبد الله وحده لا شريك له، وجعل رزقي تحت ظل رمحي، وجعل الذلة والصغار على من خالف أمري، ومن تشبه بقوم فهو منهم" (3) ولهذا قال تعالى: {فيه بأس شديد} يعني: السلاح كالسيوف، والحراب، والسنان، والنصال، والدروع، ونحوها. {ومنافع للناس} أي: في معايشهم كالسكة والفأس والقدوم، والمنشار، والإزميل، والمجرفة، والآلات التي يستعان بها في الحراثة والحياكة والطبخ والخبز وما لا قوام للناس بدونه، وغير ذلك. قال علباء (4) بن أحمد، عن عكرمة، أن ابن عباس قال: ثلاثة أشياء نزلت مع آدم: السندان (5) والكلبتان والميقعة (6) -يعني المطرقة. رواه ابن جرير، وابن أبي حاتم. وقوله: {وليعلم الله من ينصره ورسله بالغيب} أي: من نيته في حمل السلاح نصرة الله ورسله، {إن الله قوي عزيز} أي: هو قوي عزيز، ينصر من نصره من غير احتياج منه إلى الناس، وإنما شرع الجهاد ليبلو بعضكم ببعض. يخبر تعالى أنه منذ بعث نوحا، عليه السلام، لم يرسل بعده رسولا ولا نبيا إلا من ذريته، وكذلك إبراهيم، عليه السلام، خليل الرحمن، لم ينزل من السماء كتابا ولا أرسل رسولا ولا أوحى إلى بشر من بعده، إلا وهو من سلالته كما قال في الآية الأخرى: {وجعلنا في ذريتهما النبوة والكتاب} [يعني] (7) حتى كان آخر أنبياء بني إسرائيل عيسى ابن مريم الذي بشر من بعده بمحمد، صلوات الله وسلامه عليهما؛ ولهذا قال تعالى: {ثم قفينا على آثارهم برسلنا وقفينا بعيسى ابن مريم

تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن كثير) (ابن كثير، ت ٧٧٤هـ: ٨/٢٨) ↗

تفسير الطبري (جامع البيان)

والدلائل، وأنزلنا معهم الكتاب بالأحكام والشرائع، والميزان بالعدل

تفسير الطبري (جامع البيان) (الطبري، ت ٣١٠هـ: ٢٢/٤٢٤) ↗

التحرير والتنوير

والجملة مفيدة للقصر بدون ضمير فصل لأن تعريف المسند إليه والمسند من طرق القصر، فالقراءة بضمير الفصل تفيد تأكيد القصر. [25] 25] لقد أرسلنا رسلنا بالبينات وأنزلنا معهم الكتاب والميزان ليقوم الناس بالقسط وأنزلنا الحديد فيه بأس شديد ومنافع للناس وليعلم الله من ينصره ورسله بالغيب إن الله قوي عزيز (25) استئناف ابتدائي ناشىء عما تقدم من التحريض على الإنفاق في سبيل الله وعن ذكر الفتح وعن تذييل ذلك بقوله: ومن يتول فإن الله هو الغني الحميد [الحديد: 24] ، وهو إعذار للمتولين من المنافقين ليتداركوا صلاحهم باتباع الرسول صلى الله عليه وسلم والتدبر في هدي القرآن وإنذار لهم إن يرعووا وينصاعوا إلى الحجة الساطعة بأنه يكون تقويم عوجهم بالسيوف القاطعة وهو ما صرح لهم به في قوله في سورة الأحزاب [60، 61] لئن لم ينته المنافقون والذين في قلوبهم مرض والمرجفون في المدينة لنغرينك بهم ثم لا يجاورونك فيها إلا قليلا ملعونين أينما ثقفوا أخذوا وقتلوا تقتيلا وقوله في سورة التحريم [9] يا أيها النبيء جاهد الكفار والمنافقين واغلظ عليهم لئلا يحسبوا أن قوله: ومن يتول فإن الله هو الغني الحميد [الحديد: 24] مجرد متاركة فيطمئنوا لذلك. وتأكيد الخبر بلام القسم وحرف التحقيق راجع إلى ما تضمنه الخبر من ذكر ما في إرسال رسل الله وكتبه من إقامة القسط للناس، ومن التعريض بحمل المعرضين على السيف إن استمروا على غلوائهم. وجمع (الرسل) هنا لإفادة أن ما جاء به محمد صلى الله عليه وسلم ليس بدعا من الرسل، وأن مكابرة المنافقين عماية عن سنة الله في خلقه فتأكيد ذلك مبني على تنزيل السامعين منزلة من ينكر أن الله أرسل رسلا قبل محمد صلى الله عليه وسلم لأن حالهم في التعجب من دعواه الرسالة كحال من ينكر أن الله أرسل رسلا من قبل. وقد تكرر مثل هذا في مواضع من القرآن كقوله تعالى: قل قد جاءكم رسل من قبلي بالبينات [آل عمران: 183] .

التحرير والتنوير (ابن عاشور، ت ١٣٩٣هـ: ٢٧/٤١٥) ↗