Bu, cennet ehlinin nimetinin tamamlanmasındandır: Allah, iman eden zürriyetlerini, iman üzere onlara tabi olanları, babalarının imanıyla kendilerine ulaştırmak suretiyle, onları babalarına katar. Böylece zürriyet iman bakımından onlara tabi olur. Kendi imanlarıyla kendilerine tabi olan zürriyetleri için bu daha da evladır. Adı geçen bu kimseleri Allah, cennetteki babalarının makamlarına katar; onlara yetişmemiş olsalar bile. Bu, babalarına bir karşılık ve sevaplarına bir artış olarak yapılır. Buna rağmen Allah, babaların amellerinden hiçbir şeyi eksiltmez. Cehennem ehlinin de böyle olduğu, yani Allah'ın onlara çocuklarını ve zürriyetlerini katacağı zannedilebileceği için, iki yurdun hükmünün bir olmadığını bildirmiştir. Cehennem adalet yurdudur ve Allah'ın adaletinin bir gereği, hiç kimseyi ancak bir günahından dolayı azap etmemesidir. Bu yüzden şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "Her insan kazandığına karşılık rehindir."] Yani herkes amelinin rehinidir. [Kur'an: "Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez."] Kimsenin günahı bir başkasına yüklenmez. Bu bir itiraz niteliğindedir ve faydalarından biri, sözü edilen vehmi gidermektir. "Ve onlara meyve ve dilediklerinden et de verdik" ayetindeki anlam şudur: Cennet ehline fazlımızdan ve bol rızkımızdan yardım ettik. [Onlara verdik:] Üzüm, nar, elma ve geçimlerine yetenin ötesinde olan lezzetli meyvelerin çeşitlerinden; "dilediklerinden et" ise nefislerinin istediği ve arzuladığı her şeyden, kuş eti ve başka etlerden. "Orada birbirlerinden kadeh kapışırlar": Rahîk ve şarap kadehleri aralarında dönüp dolaşır, aralarında birbirlerine sunarlar. Ebedî kalacak gençler onların etrafında testiler, ibrikler ve kadehlerle dolaşırlar. "Orada ne boş söz ne günah vardır": Cennette boş söz yoktur; yani hiçbir faydası olmayan söz bulunmaz. Günah ve isyan içeren söz de yoktur. Bu iki şey yok olunca üçüncü durum sabit olur: Onların orada söyledikleri, selam ve temiz sözlerdir; nefisleri ferahlatan, kalpleri sevindiren sözlerdir. Birbirleriyle en güzel şekilde geçinirler ve en güzel sohbetle birlikte olurlar. Rableri tarafından, gözlerini aydınlatacak ve onların hoşnutluğunu ve sevgisini gösterecek sözlerden başkasını işitmezler. "Yanlarında, ebedî kalacak gençler dolaşır": Yani hizmetçi olan genç uşaklar; hüsünlerinden ve güzelliklerinden dolayı "saklı inciler gibidirler." Onların ihtiyaç duydukları şeyleri yerine getirmek için hizmet ederek etrafta dolaşırlar. Bu, nimetlerinin çokluğunu, genişliğini ve rahatlarının tamamlığını gösterir. "Birbirlerine yönelip sorarlar": Dünyadaki işlerden ve hallerinden birbirlerine sorarlar. "Derler ki: Biz bundan önce, ailemiz içinde korkarak yaşardık." Yani dünya yurdunda, korkan ve titreyenler idik; bu yüzden günahları terk eder, kusurlarımızı düzeltirdik. "Allah bize lütfetti ve bizi kavurucu azaptan korudu": Yani o şiddetli sıcak azaptan. "Biz bundan önce ona dua ederdik": Bizi o kavurucu azaptan korumasını ve nimete ulaştırmasını isterdik. Bu, ibadet duasını da istek duasını da kapsar; yani onunla sürekli çeşitli ibadetlerle yakınlaşmaya, her zaman ona dua etmeye devam ettik. "Gerçekten O, iyilik eden, merhamet edendir." Onun bize iyiliği ve bize olan merhameti, bize rızasını ve cenneti, bize de gazabından ve cehennemden korumasıdır.