Allah Teâlâ, Müslümanlara en yakın ve onlarla dostluk ile sevgi bakımından en yakın olan toplulukla, bu konuda en uzak olanı beyan ederek şöyle buyurur: {Andolsun, insanların iman edenlere karşı düşmanlıkta en şiddetlisinin Yahudiler ve müşrikler olduğunu görürsün.} Bu iki topluluk, mutlak anlamda İslâm'a ve Müslümanlara karşı en çok düşmanlık besleyen, onlara zarar vermek için en çok çaba gösteren insanlardır. Bunun sebebi, onlara karşı duydukları şiddetli kin, haksızlık, kıskançlık, inatlaşma ve küfürdür. {İman edenlere en yakın sevgi besleyenleri ise, "Biz Hristiyanız" diyenlerdir görürsün.} Allah Teâlâ bunun için birçok sebep zikretmiştir. Bunlardan biri şudur: Onların arasında {keşişler ve rahipler} vardır; yani zahid âlimler ve manastırlarda ibadet eden kulları vardır. İlim ile zühd, ibadet de kalbi yumuşatır ve onun taşıdığı katılık ile sertliği giderir. Bu yüzden onlarda Yahudilerin kabalığı ve müşriklerin şiddeti bulunmaz. Diğer bir sebep: {Onlar büyüklenmezler}; yani onlarda kibir ve hakka boyun eğmeye karşı direnç yoktur. Bu durum Müslümanlara yakınlığın ve onlara duyulan sevginin gerekçesidir, çünkü alçakgönüllü olan, kibirli olandan hayra daha yakındır. Bir diğer sebep: Onlar {Peygamber'e indirileni işittiklerinde} —Muhammed ﷺ'e— bu, kalplerinde etki bırakır, ona karşı huşu duyarlar ve bildikleri hakkı işittiklerinden dolayı gözlerinden yaşlar akar. Bu yüzden iman ederek kabul ettiler ve şöyle dediler: {Rabbimiz! İman ettik, bizi şahitlerle beraber yaz.} Onlar Muhammed ﷺ'in ümmetidir; Allah'a tevhid, peygamberlerine de risalet ve getirdiklerinin doğruluğu konusunda şahitlik ederler; önceki ümmetlere de tasdik ve tekzip bakımından şahitlik ederler. Onlar adildirler, şahitlikleri kabul edilir. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: {Böylece sizi insanlara şahit olasınız ve Peygamber de size şahit olsun diye orta bir ümmet kıldık.} [Bakara: 143]. Sanki onlar imanlarından ve ona koşmalarından dolayı kınandılar ve şöyle dediler: {Bize ne oluyor ki Allah'a ve bize gelen hakka iman etmeyelim? Rabbimizin bizi salih kavimle beraber cennete koymasını ümit ederken.} Yani: Rabbimizden bize gelmiş olan, şüphe ve tereddüt kabul etmeyen hak varken, Allah'a iman etmemizi engelleyen nedir? Biz iman edip hakka uyduğumuzda, Allah'ın bizi salih kavimle beraber cennete koymasını umarız; öyleyse bizi alıkoyacak ne var? Bu, imana koşmayı ve boyun eğmeyi, ondan geri kalmamayı gerektirmez mi? Allah Teâlâ buyurur: {Allah da söyledikleri sebebiyle onlara; altlarından ırmaklar akan, içinde ebedî kalacakları cennetleri mükâfat verdi. İyilik yapanların karşılığı budur.} Yani: İmanla söyledikleri, hakka dair tasdiklerini dile getirdikleri sebebiyle. Bu ayetler, Muhammed ﷺ'e iman eden Hristiyanlar hakkında, Necaşî ve onlardan iman eden diğerleri hakkında inmiştir. Onların içinden İslâm dinini seçen ve önceki inançlarının batıl olduğu kendilerine açıkça anlaşılan kimseler de hâlâ bulunmaktadır; bunlar, Yahudilerle müşriklere göre İslâm dinine daha yakındırlar. Allah Teâlâ, iyilik yapanların sevabını zikrettikten sonra, kötülük yapanların cezasını zikretmiş ve şöyle buyurmuştur: {Küfredip ayetlerimizi yalanlayanlar ise cehennemliklerdir.} Çünkü onlar Allah'ı inkâr etmişler ve hakkı açıklayan ayetlerini yalanlamışlardır.