Allah Teâlâ, Hz. Peygamber ﷺ döneminde basiret olmaksızın ve imanın gerektirdiği yükümlülükleri yerine getirmeksizin İslâm'a girmiş olan bedevîlerin sözünü haber veriyor. Bu kimseler, buna rağmen iddia ederek "İnandık" dediler; yani tüm yönleriyle eksiksiz bir iman kastediliyordu. Sözün gereği de buydu. Bunun üzerine Allah, Peygamberine onlara cevap vermesini emretti ve şöyle buyurdu: {De ki: Siz iman etmediniz.} Yani kendiniz için zahiren ve batınen, tam anlamıyla iman makamını iddia etmeyin. {Ancak "İslâm'a girdik" deyin.} Yani İslâm'a dahil olduk deyin ve yalnızca bununla yetinin. {Halbuki iman henüz kalplerinize girmiş değildir.} Yani sizin bu sözü söylediğiniz anda iman henüz kalplerinize yerleşmemişti. Bu ifade, onların sonraki hallerine de bir işarettir; çünkü onların çoğunu Allah sonradan gerçek imana ve Allah yolunda cihada muvaffak kılmıştır. {Eğer Allah'a ve Resûlüne itaat ederseniz} yani hayır işleyerek veya kötülükten sakınarak, {amellerinizden hiçbir şeyi eksiltmez.} Yani onlardan zerre kadar bile eksiltmez; aksine bunları en mükemmel biçimde size tam olarak verir, küçük ya da büyük hiçbir şeyi kaybettirmez. {Şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhametlidir.} Yani kendisine tövbe edip yönelene bağışlayandır ve tövbesini kabul ettiği için ona merhametlidir. {Mü'minler ancak Allah'a ve Resûlüne iman edip sonra şüpheye düşmeyen, mallarıyla ve canlarıyla Allah yolunda cihad edenlerdir.} Yani gerçek mü'minler, imanı ve Allah yolunda cihadı bir arada yerine getirenlerdir. Çünkü kâfirlerle savaşan kimse, kalbindeki imanın tam olduğunu göstermiş olur; zira başkasını İslâm'a ve şeriatının gereklerine davet eden kişinin kendi nefsini bunda yetkinleştirmesi daha evla ve daha uygundur. Ayrıca cihada güç yetiremeyen kimse, imanının zayıflığının delilidir. Allah, imanda şüphenin, yani kuşkunun bulunmamasını şart koşmuştur; çünkü faydalı olan iman, Allah'ın iman etmeyi emrettiği şeylere yönelik, hiçbir yönden kuşkunun girmediği kesin bir inançtır. {İşte onlar sadıklardır} buyruğu ise, imanlarını güzel amelleriyle doğrulayanlar anlamındadır. Sıdk, her iddia edilen şeyde, sahibinin delil ve kanıta ihtiyaç duyduğu büyük bir iddiadır. Bunların en büyüğü, mutluluğun, ebedi kurtuluşun ve sonsuz felahın dayanağı olan imanın iddiasıdır. Kim imanı iddia eder ve onun görevlerini ve gereklerini yerine getirirse, hakikaten sadık ve mü'mindir. Bunun dışında kalan, iddiasında sadık olmadığını ve iddiasının bir faydası olmadığını bilir; çünkü kalpteki imana yalnızca Allah vakıf olur. Dolayısıyla kalpteki imanı kabul ya da reddetmek, Allah'a kalbin durumunu öğretmek gibi olur ki bu bir edepsizlik ve Allah hakkında yanlış bir zandır. Bu yüzden şöyle buyurmuştur: {De ki: Siz dininizi Allah'a mı öğretiyorsunuz? Oysa Allah göklerde ve yerde olanı bilir. Allah her şeyi bilendir.} Bu ifade, kalplerdeki iman ve küfür, iyilik ve günah da dahil olmak üzere tüm şeyleri kapsar. Allah bunların hepsini bilir ve karşılığını verir; hayır ise hayır, şer ise şer. Bu, kendisinde iman bulunmadığı halde iman iddiasında bulunanların hallerinden biridir. Bu kimselerin bu sözleri ya Allah'a öğretmek anlamına gelir, oysa O'nun her şeyi bildiği bilinmektedir; ya da bu sözle Peygamber'e minnet etmek istemiş olabilirler; yani onun dünyevi hazlarından olup kendi menfaatlerine ait olmayan bir şeyi ona sunduklarını ima etmek isterler. Bu, güzel olmayan bir şeyle süslenmek ve Peygamberine karşı övünülmemesi gereken bir şeyle övünmektir. Çünkü minnet Allah'ındır; O, onlara yaratma, rızık ve zâhir ve bâtın nimetleri verdiği gibi, onları İslâm'a iletmesi ve imanla lutfetmesi her şeyden daha büyük bir minnettir. Nitekim Allah şöyle buyurmuştur: {Müslüman olmanızla sana minnet ediyorlar. De ki: Müslüman olmanızla bana minnet etmeyin; sadık iseniz, sizi imana ulaştırmasıyla Allah size minnet etmiştir.} {Şüphesiz Allah göklerin ve yerin gaybını bilir.} Yani göklerde ve yerde insanlardan gizli olan, gizli kalan şeyleri bilir: Derin denizlerin dibindekini, ıssız çölleri, geceyi örtenleri ve gündüzün sakladığını; yağmur damlalarını, kum tanelerini, sinelerin gizlediklerini ve işlerin sırlarını bilir. {Bir yaprağın düşmesi bile, yerin karanlıklarındaki bir tane, yaş ya da kuru olan hiçbir şey yoktur ki apaçık bir kitapta bulunmasın.} [En'âm: 59]. {Allah yaptıklarınızı görendir.} Yani amellerinizi sayar, onları size tam olarak verir ve onlara karşılığını, rahmetinin geniş ve hikmetinin derin gerektirdiği biçimde verir.