Allah Teâlâ şöyle buyuruyor: {Meryem oğlu bir misal getirildiğinde} yani onun ibadet edilmesinden nehyedildiği, ibadetinin de putların ve eşlerin ibadeti gibi tutulduğu anlatılıyor. {Kavmin} seni yalanlayanlar {bundan dolayı} yani bu getirilen misal yüzünden {gürültü koparır} yani sana karşı tartışmalarında inat eder, bağırır ve hüccetlerinde galip geldiklerini, üstün çıktıklarını iddia ederler. {Ve dediler ki: "Tanrılarımız mı hayırlıdır, yoksa o mu?"} Yani İsa'yı kastederler; çünkü hepsinin ibadetinden nehyedilmiş, onlara tapanlara da azap tehdidi yöneltilmiş ve şu âyet de inmişti: [Kur'an: "Siz ve Allah'ın dışında taptıklarınız, cehennemin yakıtısınız; siz oraya varacaksınız."] (Enbiyâ, 98). Onların bu zalimce hüccetlerinin özeti şudur: "Ey Muhammed, bizce de sizce de kesinleşmiştir ki İsa, Allah'a yakın olan, kendisine güzel akıbet vaad edilen kullardandır. O hâlde neden onu ve bunları ibadetten nehyetmekte eşit tuttun? Hüccetin batıl olmasaydı çelişmezdi. Nitekim neden: 'Siz ve Allah'ın dışında taptıklarınız cehennemin yakıtısınız, oraya varacaksınız' dedin? Bu lafız, onların iddiasına göre putları ve İsa'yı kapsar. Bu çelişki değil midir? Hüccetin çelişmesi, onun batıl olduğuna delildir." Bu, sevinip müjdelendikleri, insanları saptırıp sevindikleri şüphenin en zayıf ifadesidir. Oysa bu şüphe, Allah'a hamdolsun, en zayıf ve en batıl olanlardandır. Çünkü Allah'ın, Mesih'e ibadetin yasaklanmasıyla putlara ibadetin yasaklanmasını bir tutması, ibadetin yalnızca Allah Teâlâ'ya hak olmasındandır; ne yakın melekler, ne gönderilmiş peygamberler, ne de yaratılmışların diğerleri bu hakkı taşımaz. Dolayısıyla İsa'ya ve başkalarına ibadetin yasaklanmasını eşitlemekte ne şüphe vardır? İsa aleyhisselamın üstünlüğü ve Rabbi katında makbul oluşu, bu yerde onunla putlar arasında fark olduğunu göstermez. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: {O, ancak nimet verdiğimiz bir kuldur} peygamberlik, hikmet, ilim ve amelle, {ve onu İsrailoğullarına bir örnek kıldık}; onunla Allah'ın babasız yaratma kudretini tanıyorlar. Allah Teâlâ'nın: [Kur'an: "Siz ve Allah'ın dışında taptıklarınız, cehennemin yakıtısınız; siz oraya varacaksınız."] (Enbiyâ, 98) âyetine gelince, buna üç yönden cevap verilir: Birincisi: "Siz ve Allah'ın dışında taptıklarınız" sözündeki "ma" akıl sahibi olmayanlar için kullanılır; Mesih ve benzeri bunun kapsamına girmez. İkincisi: Hitap, Mekke'de ve çevresindeki müşriklere yöneliktir; onlar putlara ve puta benzer şeylere taparlar, Mesih'e tapmazlar. Üçüncüsü: Allah bu âyetten sonra şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "Kendilerine bizden güzel olan vaad edilenler, işte onlar ondan uzak tutulmuşlardır."] (Enbiyâ, 101). Şüphesiz İsa ve diğer peygamberler ve velîler bu âyetin kapsamına girer. Sonra Allah Teâlâ şöyle buyurur: {Dileseydik sizden yeryüzünde sizin yerinize melekler yaratır, sizin yerinize onlar halife olurlardı} yani sizin yerinize, yeryüzünde size halef olacak melekler yapardık; ta ki onlara kendi cinslerinden melekler gönderelim. Ey insanoğlu, sizin meleklerin size gönderilmesine dayanacak gücünüz yoktur. Bu yüzden Allah'ın size merhametinin bir gereği olarak, sizin cinsinizden peygamberler gönderdi ki onlardan öğrenebilesiniz. {Şüphesiz o, kıyamet için bir alamettir} yani İsa aleyhisselam kıyamete delildir; babasız bir anneden yaratmaya kadir olan, ölüleri kabirlerinden diriltmeye de kadirdir. Ya da İsa aleyhisselam, son zamanda inecek ve inişi kıyamet alametlerinden biri olacaktır. {O hâlde ona kuşku duymayın} yani kıyametin kopacağında şüphe etmeyin; çünkü onda şüphe etmek küfürdür. {Bana uyun} size emrettiğimi yerine getirerek ve yasakladığımdan kaçınarak. {Bu dosdoğru yoldur} Allah'a ulaştıran. {Şeytan sizi (Allah'ın emrettiğinden) alıkoymasın} çünkü şeytan {sizin açık bir düşmanınızdır}; sizi saptırmak için çaba harcar ve bunda gücünü sarf eder. {İsa, açık delillerle geldiğinde} yani peygamberliğinin doğruluğuna ve getirdiklerinin sıhhatine delalet eden mucizelerle, ölüleri diriltmek, anadan doğma körü ve alacalıyı iyileştirmek ve benzeri ayetlerle geldiğinde, {dedi ki}: İsrailoğullarına: {Size hikmetle geldim}, yani nübüvvet ve ilimle, gereken şekilde ve gerektiği ölçüde. {Ve ihtilaf ettiğiniz bazı şeyleri size açıklayayım} yani onların doğrusunu ve cevabını size açıklayayım ki bu sayede şüpheniz gitsin. Böylece İsa aleyhisselam, Musa aleyhisselamın şeriatını ve Tevrat'ın hükümlerini tamamlayıcı ve bütünleyici olarak geldi; kendisine boyun eğmeyi ve getirdiklerini kabul etmeyi gerektiren bazı kolaylıklar da getirdi. {Öyleyse Allah'a karşı gelmekten sakının ve bana itaat edin} yani yalnız Allah'a, ortağı olmayana ibadet edin, emrine uyun, nehyettiğinden kaçının, bana iman edin, beni doğrulayın ve bana itaat edin. {Şüphesiz Allah benim de Rabbim, sizin de Rabbinizdir; onda ibadet edin. Bu dosdoğru yoldur.} Bu âyette rububiyet tevhidinin ikrarı vardır; Allah'ın, zahir ve batın nimetleriyle bütün mahlûkatını terbiye eden olduğu ikrar edilmektedir. Uluhiyet tevhidinin ikrarı da vardır; Allah'tan başkasına ortak koşmaksızın yalnız O'na ibadet emredilmektedir. Ayrıca İsa aleyhisselamın Allah'ın kullarından bir kul olduğunu bildirmesi vardır; Hristiyanların onun hakkında söyledikleri gibi, "Allah'ın oğlu" ya da "üç tanrıdan üçüncüsü" değildir. Bu zikredilen yolun, Allah'a ve cennetine ulaştıran dosdoğru yol olduğu da bildirilmektedir. {İsa aleyhisselam bunu getirince, topluluklar aralarında ihtilafa düştü}, yani peygamberi yalanlamak üzerine birleşen gruplar. Her biri İsa aleyhisselam hakkında batıl bir söz söyledi ve getirdiklerini reddetti; ancak Allah'ın hidayet verdiği, onun peygamberliğine şahitlik eden ve getirdiği her şeyi tasdik edip "O, Allah'ın kulu ve elçisidir" diyen mü'minler hariç. {Zulmedenlerin o elim günün azabına karşı vay hâllerine!} Yani o günde zalimlerin üzüntüsü ne kadar şiddetli, zararları ne kadar büyüktür!