Bu, dünyaya karşı zâhidane bir tutum ve âhirete karşı teşvik niteliğindedir; ayrıca âhirete ulaştıran amelleri de zikretmektedir. Allah şöyle buyurur: {Size verilmiş olan şeylerin hepsi} —hükümdarlık ve makam, mal ve evlat, sağlık ve bedensel afiyet— {dünya hayatının geçici metaıdır} yani kederle karışık, sona eren bir lezzettir. {Allah katında olan} ise büyük sevap, yüce mükâfat ve kalıcı nimetlerdir; {dünya lezzetlerinden daha hayırlı ve daha kalıcıdır}. Bu üstünlük öyle bir üstünlüktür ki aralarında hiçbir kıyas yoktur; çünkü o nimet, kederi ve sıkıntısı olmayan, değişmeyen ve son bulmayan bir nimettir. Sonra bu sevabın kimler için olduğunu belirterek buyurur: {İman edip Rablerine tevekkül edenler için.} Yani onlar, sahih imanı ve bunun gereği olan zâhir ve bâtın amelleri bir araya getirmiş; her amelin aracı olan tevekkülü de elde etmişlerdir. Tevekkülü bulunmayan her amel eksiktir. Tevekkül ise, kişinin sevdiği şeyi elde etmek ve hoşlanmadığı şeyi defetmek için Allah'a kalben güvenmesi ve O'na tam bir itimat beslemesidir. {Büyük günahlardan ve fuhuştan kaçınanlar} için de aynı şey geçerlidir. Büyük günahlar (kebâir) ile fuhuş (fevâhiş) arasındaki fark—ikisinin de büyük günah olmasına rağmen—şudur: Fevâhiş, nefislerde kendisine çağrı bulunan büyük günahlardır, zina ve benzeri gibi. Kebâir ise böyle olmayan günahlardır. Bu ayırım ikisinin birlikte zikredildiği durum içindir. Her biri tek başına zikredildiğinde ise diğeri de ona dahil olur. {Öfkelendikleri zaman da bağışlarlar.} Yani onlar güzel ahlâkla ahlaklanmış, yüce huylara sahip kimselerdir. Hilm onların tabiatı, iyi huy da onların yaradılışı hâline gelmiştir. Öyle ki biri sözü veya fiiliyle onları öfkelendirdiğinde, bu öfkeyi yutarlar, onu uygulamazlar; bilakis bağışlarlar ve kötülük yapana iyilik, affetme ve hoşgörüyle karşılık verirler. Bu af ve hoşgörünün, kendilerinde ve başkalarında pek çok maslahat ve mefsedetin defi gibi sonuçları vardır. Nitekim Allah Teâlâ buyurur: [Fussilet: 34-35] {Kötülüğü en güzel olanla defet; o zaman seninle arasında düşmanlık bulunan kimse, sanki candan bir dost olur. Bu huyu ancak sabredenler kazanır; bunu ancak büyük bir nasip sahibi olanlar kazanır.} {Rablerinin çağrısına icabet edenler} yani O'nun taatine boyun eğenler, davetine koşanlar, gayelerinin O'nun rızası ve O'na yakınlık olduğu kimselerdir. Allah'a icabetin bir parçası olarak namazı kılmak ve zekâtı vermek de vardır. Bu yüzden bunları ayrıca zikredip atfetmiştir: Bu, genelin hastan (özele) atfı kabilindendir ve onların şerefini ve faziletini gösterir. Böylece buyurur: {Namazı dosdoğru kılarlar} yani hem zâhirini hem bâtınını, farzını ve nafilesini. {Kendilerine rızık olarak verdiğimiz şeyleri infak ederler} yani zekât, akrabaya nafaka gibi vacip infaklar ve genel olarak halka yapılan sadaka gibi müstehap infaklar. {İşleri aralarında istişare iledir.} Yani dinî ve dünyevî işlerinde, ortak olan konularda hiçbirisi kendi görüşüyle tek başına hareket etmez. Bu ancak onların birlik, dayanışma, sevgi ve akıl olgunluğu sonucunda gerçekleşir: Fikir ve görüş gerektiren bir iş yapmak istediklerinde bir araya gelir, danışır ve tartışırlar; maslahat kendilerine açıkça belli olunca da onu fırsat bilip hemen yerine getirirler. Bu, savaş ve cihad hakkındaki görüş, memurların bir emir veya kadılık gibi görevlere atanması ve genel olarak dinî meselelerin araştırılması gibi konularda böyledir. Dinî meselelerdeki tartışma da ortak işlerdendir ve doğruyu ortaya koymak için yapılan araştırma Allah'ın sevdiği şeylerdendir; bu da bu âyetin kapsamına girer. {Kendilerine zulüm/haksızlık isabet ettiğinde} yani düşmanlarından kendilerine bir haksızlık ulaştığında {intikam alırlar} çünkü onlar güçlü ve izzetlidirler; aciz ve zelil değildirler ki intikam almaktan geri kalsınlar. Böylece Allah onları; iman, Allah'a tevekkül, kebâir ve fevâhişten kaçınma—ki bununla küçük günahlar bağışlanır—tam bir teslimiyet, Rablerinin çağrısına icabet, namaz, iyilik yollarında infak, işlerinde istişare, güç ve düşmanlarına karşı intikam alma gibi vasıflarla nitelendirmiştir. Bu, kemâl hasletleridir; bunları bir araya getirmişlerdir. Bunların varlığından, bunlardan daha aşağı olan şeylerin yapılmasının ve bunların zıddının bulunmamasının gerekmesi de söz konusudur.