Allah Teâlâ, hakkı batıldan ayırarak kullarına verdiği büyük nimetleri anlatmaktadır. Kullarına kendi nefislerindeki, evrendeki ve Kur'an'daki âyetlerini göstermekte, bunlarla istenen her şeyi delillendirmekte ve hidayeti sapıklıktan açıkça ayırmaktadır. Öyle ki bu âyetlerde düşünen ve üzerinde tefekkür eden kimsenin hakikatleri bilmesinde en küçük bir şüphe kalmaz. Bu, Allah'ın kullarına verdiği en büyük nimetlerden biridir. Çünkü hakkı karışık, doğruyu belirsiz bırakmamış; delilleri çeşitlendirmiş ve âyetleri açıklamıştır; böylece helak olan kimse apaçık bir delille helak olur, hayat bulan kimse de apaçık bir delille hayat bulur. Meseleler ne kadar yüce ve büyük olursa, onlara dair deliller de o kadar çok ve kolay olur. Mesela tevhidi düşünün: Tevhid meselesi en büyük meselelerdir, hatta en büyüğüdür. Bu yüzden onun hakkındaki akli ve naklî deliller çoğalmış, çeşitlenmiş; Allah ona örnekler vermiş ve onun üzerine birçok delil getirmiştir. Bu sebeple Allah, bu yerde tevhidi zikretmiş ve delillerinden bir kısmına dikkat çekerek şöyle buyurmuştur: {Dini yalnız O'na has kılarak Allah'a dua edin.} Allah, kullarına âyetlerini gösterdiğini zikredince, büyük bir âyete dikkat çekerek şöyle buyurmuştur: {Gökten size rızık indirir.} Yani, onunla rızıklandığınız ve siz ile hayvanlarınızın yaşadığı yağmur indirir. Bu da bütün nimetlerin O'ndan olduğunu gösterir. Dinî nimetler de O'ndandır; yani dinî meseleler ve onların delilleri, bunlara uymanın getirdiği amel de O'ndandır. Yağmurdan doğan dünyevî nimetler, yani beldelerin ve kulların onunla diri kaldığı nimetler de böyledir. Bu, Allah'ın tek başına ibadete layık olduğunu ve dinin yalnız O'na ihlasla adanmasının gerektiğini, aynı şekilde tek nimet veren olduğunu kesin bir delille gösterir. {Ancak Allah'a yönelen kimse öğüt alır.} Yani âyetlerle hatırlatıldığında, Allah'ın sevgisine, korkusuna ve itaatine yönelip O'na yalvararak dönen kimse öğüt alır. İşte âyetlerden fayda sağlayan ve bunların onun hakkında rahmet olup basiretini artıran kimse budur. Âyetler düşünmeyi (tezekkürü) meydana getirir, düşünme de Allah'a ihlası gerektirdiği için emir, bu sonuca bağlanmış ve sebep bildiren "fe" harfiyle şöyle buyurulmuştur: {Dini yalnız O'na has kılarak Allah'a dua edin.} Bu, ibadet duası ile istek duasını da kapsar. İhlas, Allah'a ibadetlerde, farz olsun nafile olsun, Allah'ın hakkı ve kulların hakları dahil, niyeti yalnız Allah'a yöneltmek demektir. Yani, dindar olarak inandığınız ve Allah'a yaklaşmak için yaptığınız her şeyde Allah'a ihlaslı olun. {Kâfirler hoşlanmasa da.} Yani, bu yüzden onlara aldırmayın; bu sebeple dininizden alıkonmayın, Allah yolunda hiçbir kınayıcının kınamasından korkmayın. Çünkü kâfirler Allah'a yalnız ihlasla kulluk edilmesinden son derece nefret ederler. Nitekim Allah şöyle buyurmuştur: {Yalnız Allah anıldığında ahirete inanmayanların kalpleri daralır; O'ndan başkaları anıldığında ise hemen sevinirler.} [Zümer: 45] Sonra Allah, kendisine ibadetin ihlasla yapılmasını gerektiren celâl ve kemâlinden söz ederek şöyle buyurmuştur: {Dereceleri yüce olan, arşın sahibi.} Yani, en yüce ve en yükseği olan; arşa istiva eden ve onu kendine özel kılan; derecesi öyle yükselmiş ki yaratıklarından ayrılmış, kadri yükselmiş, sıfatları yüce, zatı ulu olandır. Ona ancak temiz, arınmış ve tertemiz amelle, yani ihlasla yaklaşılabilir. İhlas, sahiplerinin derecelerini yükseltir, onları kendisine yaklaştırır ve yaratıklarının üstüne çıkarır. Sonra kullarına peygamberlik ve vahiy nimetini bildirerek şöyle buyurmuştur: {Emrinden olan ruhu, dilediği kullarına indirir.} Yani, bedenler için ruh nasılsa kalpler ve gönüller için de öyle olan vahiy ruhudur. Ruh olmadan beden nasıl yaşamazsa, vahiy ruhu olmadan kalp ve gönül de ne ıslah olur ne de kurtuluşa erer. Allah, kulların yararı ve maslahatı olan bu ruhu emrinden dilediği kullarına indirir. {Dilediği kullarından olan...} Bunlar, Allah'ın fazlettiği, seçip vahyi için ve kullarını davet etmek için kendisine özel kıldığı peygamberlerdir. Peygamber göndermenin faydası, kulların dünya, din ve âhiretteki mutluluğunu sağlamak ve onları dünya, din ve âhirette şekavetten kurtarmaktır. Bu yüzden şöyle buyurmuştur: {Kendisine vahyedilen kişi, {Buluşma günü}nden uyarsın diye.} Yani, kulları o gün ile korkutsun ve oradaki durumdan kurtaracak sebeplerle hazırlanmaya teşvik etsin. O güne "buluşma günü" denmesinin sebebi, orada Yaratıcı ile yaratığın, yaratıkların birbirleriyle, amel edenlerle amelleri ve karşılıklarının buluşmasıdır. {Onların hiçbir şeyinin gizli kalmadığı gün...} Yani, o gün insanlar açıkta, yeryüzünde toplanmış olurlar; tek bir düzlükte bir araya gelmişlerdir, orada ne eğrilik ne de tepe vardır; çağıran onları işitir, görüş onları kuşatır. {Onlardan hiçbir şey Allah'a gizli kalmaz.} Ne zatları ne de amelleri, ne de bu amellerin karşılığı Allah'tan gizli kalmaz. {Bugün mülk kimindir?} Yani, o büyük gün, evvelkileri ve sonrakileri, gök ehlini ve yer ehlini bir araya toplayan bu gün, mülkün kimin olduğu... Orada mülkte ortaklık sona erer, sebepler kopar, geriye yalnız salih ya da kötü amellerden başka bir şey kalmaz. {Mülk, Vâhid ve Kahhâr olan Allah'ındır.} Yani, zatında, isimlerinde, sıfatlarında ve fiillerinde tek olan; bunların hiçbirinde hiçbir yönden ortağı bulunmayan. Kahhar, bütün yaratıkları kahreden; yaratıkların kendisine boyun eğdiği, zelil olduğu ve teslim olduğu; özellikle yüzlerin Hayy ve Kayyum olan Allah'a boyun eğeceği o günde, O'nun izni olmadan hiç kimsenin konuşamayacağı gündür. {Bugün her nefis, dünyada kazandığı ile karşılık görür.} Hayır ve şer, az ve çok ne kazandıysa onun karşılığı verilir. {Bugün kimseye zulüm yoktur.} Kötülüklerinin artırılması ya da iyiliklerinin eksiltilmesi gibi hiç kimseye zulmedilmez. {Muhakkak ki Allah'ın hesabı çabuktur.} Yani, o günün gelmesini geciktirmeyin; zira o gelecektir ve gelecek her şey yakındır. Allah aynı zamanda ilminin kuşatıcılığı ve kudretinin kemali sebebiyle kıyamet gününde kullarının hesabını da çabuk görür.