Cahiliye döneminde biri öldüğünde, geride bıraktığı eşi konusunda ölenin akrabası (kardeşi, amca oğlu ve benzerleri) kendisinin kadına herkesten daha hak sahibi olduğunu düşünür ve onu başkalarından korurdu; kadın istese de istemese de böyleydi. Eğer kadını beğenirse, kendisi için istediği bir mehirle onunla evlenirdi; kadını beğenmezse ise onu başkasına vermemek üzere engeller, yalnızca kendi seçtiği kimseye nikâhlamasına izin verirdi. Bazen de kadının, ölen kocasının mirasından ya da mehrinden bir kısmını kendisine vermesi için evlenmesine engel olurdu. Erkek ayrıca, hoşlanmadığı eşini, ona verdiği mehrin bir kısmını geri almak için boşamaz, nikâhı altında tutardı. Allah, mü'minleri bu durumların hepsinden yasakladı; yalnızca iki hâl müstesna tutuldu: Birincisi, kadın razı olup ölen kocasının akrabasıyla evlenmeyi seçerse; nitekim "zorla" (kerhen) ifadesinden bu anlaşılır. İkincisi, kadınlar zina ve açık hayasızlık gibi "apaçık bir fuhuş" işlediklerinde, yani zina ya da çirkin söz söyleme ve kocasına eziyet etme gibi davranışlarda bulunduklarında; bu durumda, işledikleri fiil karşılığında cezalandırmak ve adaletli bir biçimde boşanmak için kocanın onları engellemesi caizdir. Sonra şöyle buyurdu: {Onlarla iyi geçinin.} Bu ifade sözlü ve fiilî geçimi kapsar. Koca, eşiyle örfe uygun biçimde geçinmekle yükümlüdür: güzel arkadaşlık, eziyetten kaçınma, iyilik yapma ve güzel muamele. Buna nafaka, giyecek ve benzeri şeyler de dahildir. Kocanın, eşine o zaman ve o yerde benzeri kadınlara yapılan iyilikten yapması gerekir; bu da hâllere göre farklılık gösterir. {Eğer onlardan hoşlanmazsanız, belki bir şeyden hoşlanmadığınız hâlde Allah onda pek çok hayır kılar.} Yani ey kocalar, eşlerinizden hoşlanmasanız bile onları nikâhınızda tutmanız gerekir; çünkü bunda çok hayır vardır. Bunların arasında Allah'ın emrine uymak ve dünya ile ahiret saadetini içeren vasiyetini kabul etmek vardır. Yine, kendi nefsini, eşine karşı sevgisi olmadığı hâlde buna zorlamak, nefsi terbiye etmek ve güzel ahlakla ahlaklanmak demektir. Çoğu zaman da hoşlanmama zail olur, yerini sevgi alır; gerçekte de böyle olmaktadır. Bazen bu evlilikten salih bir evlat nasip olur ki, o hem dünyada hem ahirette anne babasına fayda sağlar. Bütün bunlar, tutmanın mümkün olduğu ve sakıncalı bir durumun bulunmadığı hâllerde geçerlidir. Ayrılık kaçınılmazsa ve tutmak için bir yer kalmamışsa, tutmak zorunlu değildir. Bilakis, {bir eşin yerine başka bir eş almak istediğinizde} yani bir kadını boşayıp başkasıyla evlenmek istediğinizde, bunda size bir günah ya da sakınca yoktur. Ancak {onlardan birine} yani boşanacağınıza ya da evleneceğinize {bir kantar} yani çok miktarda mal {verdiyseniz} ondan hiçbir şey geri almayın. Onlara verdiğinizi koruyun ve haklarını ödemekte oyalamayın. Bu ayet, mehrin çokluğunun haram olmadığını göstermektedir; ancak en faziletli ve uygun olan, mehri hafif tutmada Peygamber ﷺ'e uymaktır. Delalet şudur: Allah, onların yaptığı bir işi haber vermiş ve bunu onlara inkâr etmemiştir; bu da onun haram olmadığını gösterir. [Ancak dinî bir mefsedet içeriyorsa ve karşılık verecek bir maslahat yoksa, mehrin çokluğundan nehyedilebilir.] Sonra şöyle buyurdu: {Bunu iftira ederek ve apaçık bir günah olarak mı alacaksınız?} Böyle bir şey, türlü hileler kullansanız da helal olmaz, çünkü günahı açıktır. Allah, bunun hikmetini de şöyle beyan etmiştir: {Birbirinizle baş başa kaldığınız ve onlar sizden sağlam bir söz (misâk-ı galiz) almışken nasıl alırsınız?} Açıklaması şudur: Nikâh akdinden önce kadın kocasına haramdır; kadın, ona vereceği mehir karşılığında ancak helal olmasına razı olmuştur. Koca onunla evlenip ona yaklaşınca ve önce haram olan, ancak bu bedel karşılığında vermeye razı olduğu yakınlığı gerçekleştirince, karşılığı tamamen almış ve bedel kendisine borç olarak kalmıştır. Karşılığı alıp tamamlandıktan sonra bedeli geri istemesi nasıl olur? Bu, en büyük zulüm ve haksızlıktır. Aynı şekilde Allah, akitle birlikte kocalardan eşlerine karşı görevlerini yerine getirmek üzere sağlam bir söz almıştır. Sonra Allah Teâlâ şöyle buyurdu: {Babalarınızın nikâhladığı kadınlarla evlenmeyin; ancak geçmiş olan müstesnadır...}