سورة النساء · الآية ١٥٣
﴿يَسْأَلُكَ أَهْلُ الْكِتَابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتَابًا مِنَ السَّمَاءِ ۚ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسَىٰ أَكْبَرَ مِنْ ذَٰلِكَ فَقَالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ۚ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذَٰلِكَ ۚ وَآتَيْنَا مُوسَىٰ سُلْطَانًا مُبِينًا﴾
Yas’aluka ahlul kitâbi an tunazzila ’alaihim kitâbam minas samâ’i fakad sa alû mûsâ akbara min zâlika fakâlû arinal lâha cahratan fa ahazat humus sâ’ikatu bizulmihim summat tahazul ’icla mim ba’di mâ câ’at humul baiyinâtu fa’afavnâ ’ann zâlik va âtainâ mûsâ sultânam mubînâ
“Kitap ehli, senin kendilerine gökten bir kitap indirmeni isterler. Musa'dan bundan daha büyüğünü istemişlerdi ve "Bize Allah'ı apaçık göster" demişlerdi. Zulümlerinden ötürü onları yıldırım çarpmıştı. Belgeler kendilerine geldikten sonra da, buzağıyı tanrı olarak benimsediler, fakat bunları affettik ve Musa'ya apaçık bir hüccet verdik, söz vermelerine karşılık Tur dağını üzerlerine kaldırdık ve onlara: "Kapıdan secde ederek girin" dedik, "Cumartesileri aşırı gitmeyin" dedik, onlardan sağlam bir söz aldık”
An-Nisa 4:153 · Diyanet İşleri Başkanlığı meali
Tefsir
تيسير الكريم الرحمن (تفسير السعدي)
Ehl-i kitabın Resûlullah ﷺ'e karşı inatçılık ve öneri yoluyla sorduğu bu soru, onların tasdik veya tekzip etmelerini bu soruya bağlamalarıyla ortaya çıkmaktadır. Sordukları şey, Kur'an'ın tıpkı Tevrat ve İncil'in indirildiği gibi bir defada indirilmesiydi. Bu, onların en büyük zulüm ve cahilliğidir. Çünkü Resûl, yönetilen bir kuldur; elinde hiçbir yetki yoktur, her şey Allah'ın elindedir. Dilediğini gönderen ve dilediğini kullarına indiren O'dur. Nitekim Allah Teâlâ, müşriklerin Muhammed ﷺ'den önerilerinin bulunduğu ayetleri zikrettikten sonra Resûl hakkında şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "De ki: Rabbim münezzehtir. Ben ancak insan olan bir elçiyim."] [İsrâ: 93]. Aynı şekilde onların hak ile batılı ayıran şeyi, Kitabın bir defada ya da parça parça indirilmesine bağlamaları, delili olmayan, uygunluğu bulunmayan, hatta şüphesi bile olmayan salt bir iddiadır. Peygamberlerin hiçbirinin nübüvvetinde, "Parça parça indirilen bir kitapla gelen peygamber size geldiğinde ona inanmayın, onu tasdik etmeyin" şeklinde bir ifadeye nerede rastlanır? Bilakis bu Kur'an'ın hâllere göre parça parça indirilmesi, onun ulvîliğine ve Allah'ın kendisine indirilen kişiye gösterdiği özen ve itinaya delalet eder. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "İnkâr edenler dediler ki: Bu Kur'an ona bir defada indirilseydi ya! Böyle yaptık ki onunla kalbini sağlamlaştıralım ve onu ağır ağır okuduk. Sana bir örnek getirmeye kalkıştıklarında, biz sana hakkı ve en güzel açıklamayı getirmişizdir."] [Furkân: 32-33]. Onların bu fâsid itirazını zikrettikten sonra, bunun onların durumundan şaşırtıcı olmadığını bildirmiştir. Çünkü onların, iman ettiklerini iddia ettikleri Resûl'e karşı yaptıklarından daha büyük çirkin öncüllere sahip olduklarına dair daha önce de örnekler vardır: Allah'ı gözle görmek istemeleri, gözleriyle görmedikleri mucizeleri gördükleri halde buzağıyı ilah edinip ona tapmaları, kitapları Tevrat'ın hükümlerini kabul etmekten kaçınmaları, öyle ki başlarının üzerine Tur Dağı kaldırılmış, inanmazlarsa üzerlerine düşeceği tehdit edilmiş ve bunun üzerine gizlice, zorunlu imana benzer bir iman ile kabul etmişlerdir. Secde ederek bağışlanma dileyerek girmekle emrolundukları kapıdan girmekten kaçınmaları, böylece sözle fiili birbirine aykırı kılmaları. Cumartesi günü haddi aşanların haddi aşmaları ve Allah'ın onları korkunç bir cezayla cezalandırması. Üzerlerine ağır bir kesin söz alınmasına rağmen onu arkalarına atmaları, Allah'ın ayetlerini inkâr etmeleri ve peygamberlerini haksız yere öldürmeleri. Mesih İsa'yı öldürdük ve haça gerdik demeleri; oysa onu ne öldürmüşler ne de haça germişlerdir, bilakis onlara benzetilmiş, başkasını öldürüp haça germişlerdir. Kalplerinin kapalı olduğunu, söylediklerini anlamadıklarını ve kavramadıklarını iddia etmeleri; insanları Allah yolundan alıkoymaları, onları hakkı kabul etmekten engellemeleri ve kendi sapkınlık ve azgınlıklarına davet etmeleri. Haram mal yemeleri ve faiz almaları, Allah'ın bunlardan nehyetmesine ve bunlar konusunda sert uyarmasına rağmen. İşte bu çirkin işleri yapanların, Muhammed'den Allah'ın üzerlerine gökten bir kitap indirmesini istemelerine şaşırılmaz. Bu yöntem, batıl üzere olan rakibi susturmanın en güzel yollarındandır: Rakip, hakkı reddetmek için kendisinin ve başkalarının şüphe olarak kullanacağı batıl bir itiraz ortaya koyduğunda, onun kötü hâlini ve çirkin fiillerini, en çirkin olanlarını ortaya koyarak, herkesin bu itirazın o alçak vadiden geldiğini bilmesini sağlamak; ve bunun arkasında yatan öncüllerin de olduğunu göstermektir. Aynı şekilde, Muhammed ﷺ'in nübüvvetine yönelttikleri her itiraz, iman ettiklerini iddia ettikleri kimselerin nübüvvetine karşı da benzeriyle, hatta daha güçlüsüyle karşılanabilir; böylece onların şerri kesilmiş ve bâtılları bastırılmış olur. Onların, kendi iman ettikleri peygamberlerin nübüvvetini ispat etmek için kullandıkları her delil, bunun benzeri ve daha güçlüsü, Muhammed ﷺ'in nübüvvetini de delillendirir ve doğrular. Allah'ın onların bu çirkinliklerini saymasının amacı bu karşılaştırmadır; dolayısıyla burada bunu uzatmamış, işaret etmiş ve yerlerine havale etmiştir. Bunu da uygun yerinde başka bir yerde geniş biçimde açıklamıştır. Allah'ın: {Ehl-i kitaptan öyle kimse yoktur ki ölümünden önce ona mutlaka iman etmiş olmasın} buyruğundaki "ölümünden önce" ifadesindeki zamir, Ehl-i kitaba dönebilir. Bu durumda her kitap ehlinden ölüm kendisine gelip gerçeği bizzat gördüğünde İsa aleyhisselâm'a iman edecektir; ancak bu iman, zorunluluk imanıdır ve fayda vermez. Bu tehdit ve uyarının içeriği, onların bu hâlinden ölmeden önce pişman olacakları durumun sürmemesi gerektiğidir. Peki toplanacakları ve kıyamet günündeki hâlleri nasıl olacak?! Ayrıca "ölümünden önce" ifadesindeki zamirin İsa aleyhisselâm'a döndüğü de ihtimaldir. Bu durumda anlam şöyle olur: Ehl-i kitaptan hiç kimse yoktur ki Mesih'in ölümünden önce ona iman etmesin. Bu, kıyametin yaklaşması ve büyük alametlerinin ortaya çıkmasıyla olacaktır. Çünkü onun bu ümmetin sonunda inmesine dair sahih hadisler çoktur. Deccal'i öldürecek, cizyeyi kaldıracak ve Ehl-i kitap, müminlerle birlikte ona iman edecektir. Kıyamet günü İsa onlara karşı şahit olacak, amellerini; bunların Allah'ın şeriatına uygun olup olmadığına şahitlik edecektir. O zaman, Kur'an'ın şeriatına ve Muhammed ﷺ'in davet ettiği şeye aykırı olan her şeyin bâtıl olduğuna şahitlik edecektir. Bunu, Mesih aleyhisselâm'ın adaletinin ve doğruluğunun kemaline ve yalnızca hakkı söyleyeceğini bildiğimiz için biliriz. Muhammed ﷺ'in getirdiği şey hak, ondan başkası ise sapkınlık ve batıldır. Sonra Allah Teâlâ, Ehl-i kitaba kendilerine helal olan birçok temiz şeyi haram kıldığını bildirmiştir. Bu bir cezalandırmadır; zulümleri, haddi aşmaları, insanları Allah yolundan alıkoymaları, onları hidayetten engellemeleri, faiz almaları ve bundan nehyedilmiş olmalarına rağmen muhtaç olanları, onlarla alışveriş yaptıkları kimseleri adaletten mahrum etmeleri sebebiyledir. Allah da onları yaptıklarının cinsinden cezalandırmış, helal olmasına yöneldikleri birçok temiz şeyden onları men etmiştir. Bu ümmete konulan haram ise, onları dinlerinde ve dünyalarında zarar veren pisliklerden tenzih etmek içindir.
Arapça metin
هذا السؤال الصادر من أهل الكتاب للرسول محمد صلى الله عليه وسلم على وجه العناد والاقتراح، وجعلهم هذا السؤال يتوقف عليه تصديقهم أو تكذيبهم. وهو أنهم سألوه أن ينزل عليهم القرآن جملة واحدة كما نزلت التوراة والإنجيل، وهذا غاية الظلم منهم والجهل، فإن الرسول بشر عبد مدبر، ليس في يده من الأمر شيء، بل الأمر كله لله، وهو الذي يرسل وينزل ما يشاء على عباده، كما قال تعالى عن الرسول، لما ذكر الآيات التي فيها اقتراح المشركين على محمد صلى الله عليه وسلم، قل سبحان ربي هل كنت إلا بشرا رسولا [الإسراء: 93]. وكذلك جعلهم الفارق بين الحق والباطل مجرد إنزال الكتاب جملة أو مفرقا، مجرد دعوى لا دليل عليها، ولا مناسبة، بل ولا شبهة، فمن أين يوجد في نبوة أحد من الأنبياء أن الرسول الذي يأتيكم بكتاب نزل مفرقا فلا تؤمنوا به ولا تصدقوه؟ بل نزول هذا القرآن مفرقا بحسب الأحوال، مما يدل على عظمته واعتناء الله بمن أنزل عليه، كما قال تعالى: وقال الذين كفروا لولا نزل عليه القرآن جملة واحدة كذلك لنثبت به فؤادك ورتلناه ترتيلا * ولا يأتونك بمثل إلا جئناك بالحق وأحسن تفسيرا [الفرقان: 32-33]. فلما ذكر اعتراضهم الفاسد أخبر أنه ليس بغريب من أمرهم، بل سبق لهم من المقدمات القبيحة ما هو أعظم مما سلكوه مع الرسول الذي يزعمون أنهم آمنوا به، من سؤالهم له رؤية الله عيانا، واتخاذهم العجل إلها يعبدونه، من بعد ما رأوا من الآيات بأبصارهم ما لم يره غيرهم. ومن امتناعهم من قبول أحكام كتابهم وهو التوراة، حتى رفع الطور من فوق رؤوسهم، وهددوا أنهم إن لم يؤمنوا أسقط عليهم، فقبلوا ذلك على وجه الإغماض، والإيمان الشبيه بالإيمان الضروري. ومن امتناعهم من دخول أبواب القرية التي أمروا بدخولها سجدا مستغفرين، فخالفوا القول والفعل. ومن اعتداء من اعتدى منهم في السبت، فعاقبهم الله تلك العقوبة الشنيعة. وبأخذ الميثاق الغليظ عليهم، فنبذوه وراء ظهورهم، …
تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن كثير)
قال محمد بن كعب القرظي، والسدي، وقتادة: سأل اليهود رسول الله صلى الله عليه وسلم أن ينزل عليهم كتابا من السماء. كما نزلت التوراة على موسى مكتوبة. قال ابن جريج: سألوه أن ينزل عليهم صحفا من الله مكتوبة إلى فلان وفلان وفلان، بتصديقه فيما جاءهم به. وهذا إنما قالوه على سبيل التعنت والعناد والكفر والإلحاد، كما سأل كفار قريش قبلهم نظير ذلك، كما هو مذكور في سورة "سبحان": {وقالوا لن نؤمن لك حتى تفجر لنا من الأرض ينبوعا} [الإسراء: 90، 93] الآيات. ولهذا قال تعالى: {فقد سألوا موسى أكبر من ذلك فقالوا أرنا الله جهرة فأخذتهم الصاعقة بظلمهم} أي: بطغيانهم وبغيهم، وعتوهم وعنادهم. وهذا مفسر في سورة "البقرة" حيث يقول تعالى: {وإذ قلتم يا موسى لن نؤمن لك حتى نرى الله جهرة فأخذتكم الصاعقة وأنتم تنظرون. ثم بعثناكم من بعد موتكم لعلكم تشكرون} [البقرة: 55، 56] . وقوله تعالى: {ثم اتخذوا العجل من بعد ما جاءتهم البينات} أي: من بعد ما رأوا من الآيات الباهرة والأدلة القاهرة على يد موسى، عليه السلام، في بلاد مصر وما كان من إهلاك عدو الله فرعون (1) وجميع جنوده في اليم، فما جاوزوه إلا يسيرا حتى أتوا على قوم يعكفون على أصنام لهم، فقالوا لموسى (2) {اجعل لنا إلها كما لهم آلهة [قال إنكم قوم تجهلون. إن هؤلاء متبر ما هم فيه وباطل ما كانوا يعملون] (3) } [الأعراف: 138، 139] . ثم ذكر تعالى قصة اتخاذهم العجل مبسوطة (4) في سورة "الأعراف"، وفي سورة "طه" بعد ذهاب موسى إلى مناجاة الله، عز وجل، ثم لما رجع وكان ما كان، جعل الله توبتهم من الذي صنعوه وابتدعوه: أن يقتل من لم يعبد العجل منهم من عبده، فجعل يقتل بعضهم بعضا ثم أحياهم الله، عز وجل، فقال الله عز وجل (5) {فعفونا عن ذلك وآتينا موسى سلطانا مبينا} ثم قال تعالى: {ورفعنا فوقهم الطور بميثاقهم} وذلك حين امتنعوا من الالتزام بأحكام التوراة، وظهر منهم إباء عما جاءهم به موسى، …
تفسير الطبري (جامع البيان)
[النساء: 153] يا محمد {أهل الكتاب} [البقرة: 105] يعني بذلك: أهل التوراة من اليهود {أن تنزل عليهم كتابا من السماء} [النساء: 153] واختلف أهل التأويل في الكتاب الذي سأل اليهود محمدا صلى الله عليه وسلم أن ينزل عليهم من السماء، فقال بعضهم: سألوه أن ينزل عليهم كتابا من السماء مكتوبا , كما جاء PageEndV07P639 موسى بني إسرائيل بالتوراة مكتوبة من عند الله.