Yani: Bu müşrikler Allah'ın dışında yalnızca dişiler, yani adları dişi isimleriyle anılan putlara ve sanamlara, mesela "Uzzâ" ve "Menât" gibi putlara yalvarıp duruyorlar. Bilindiği gibi isim, adlandırdığı şeyi gösterir. Dolayısıyla bu putların adları dişi ve eksik isimlerse, bu isimlerle anılan varlıkların da eksik olduğu, kemal sıfatlarından yoksun bulunduğu anlaşılır. Nitekim Allah Teâlâ Kur'an'ın birçok yerinde onların yaratamayacağını, rızık veremeyeceğini, tapanlarını koruyamayacağını, hatta kendilerine bile fayda ya da zarar veremeyeceğini, kendilerine kötülük isteyenlere karşı kendilerini bile savunamayacağını bildirmiştir. Üstelik onların işiten kulakları, gören gözleri ve kavrayan kalpleri de yoktur. O hâlde bu nitelikte olan bir varlığa nasıl ibadet edilir ve her türlü isim, sıfat, hamd, kemal, yücelik, izzet, güzellik, rahmet, iyilik ve ihsan sahibi; yaratma ve tedbir konusunda tek olan; emir ve takdirinde büyük hikmet sahibi olan Allah'a ihlasla yönelmek bırakılır? Bu, çirkinliklerin en çirkini değil midir? Sahibinin eksikliğine ve aşağılık ve alçaklığın tasavvur edilebilecek en alt derecesine ulaştığına delalet eden bir durum değil midir? Buna rağmen onların ibadetleri, sadece bu eksik putlara yönelik bir görünüşten ibarettir. Gerçekte onların taptığı şey, düşmanları olan, onları helak etmek isteyen, bunun için gücü yettiği her yolu deneyen, Allah'tan en uzak olan şeytandan başkası değildir. Allah onu lanetlemiş ve rahmetinden uzaklaştırmıştır. Allah onu rahmetinden nasıl uzaklaştırdıysa, o da kulları Allah'ın rahmetinden uzaklaştırmaya çalışır. "Onlar, çılgın alevin halkından olmaları için yalnızca taraftarlarını çağırırlar." [Fâtır: 6] Bu yüzden Allah, şeytanın kulları azdırmak, onlara şerri ve bozgunculuğu süslemek için çabaladığını bildirmiş ve onun Rabbine yemin ederek: "Andolsun, kullarından belirli bir pay alacağım" dediğini haber vermiştir. Lanetlenmiş bu varlık, Allah'ın bütün kullarını azdıramayacağını, Allah'ın ihlaslı kulları üzerinde bir egemenliğinin bulunmadığını; egemenliğinin yalnızca kendisini dost edinen ve Rabbinin itaatine yeğleyen kimseler üzerinde olduğunu bilmiştir. Başka bir yerde de şöyle yemin etmiştir: "Andolsun hepsini azdıracağım, ancak içlerinden ihlaslı kulların hariç." [Hicr: 39-40] Habis olan bunu zannetti ve kesin olarak hükmetti; Allah da bunun gerçekleştiğini şu sözüyle bildirmiştir: "Andolsun İblis onlar hakkındaki zannını doğrulamış, mü'minlerden bir grup dışında hepsi ona uymuştur." [Sebe: 20] Allah'a yemin ederek onları ayıracağını söylediği bu belirlenmiş pay hakkında, onlara neyi istediğini ve neyi amaçladığını şöyle açıklamıştır: "Andolsun onları saptıracağım", yani dosdoğru yoldan saptıracağım; ilimde de amelde de sapkınlığa düşüreceğim. "Andolsun onları kuruntulara düşüreceğim", yani saptırmanın yanında, hidayete erenlerin elde ettiği şeylere kavuşacaklarını umduracağım. Bu, aldatmacanın ta kendisidir. Şeytan, onları sapkınlıklarına karşı yalnızca saptırmakla yetinmemiş, içinde bulundukları sapkınlığı onlara süslemiştir. Bu, şerlerine ilave bir şerdir; cehennem ehlinin azabı gerektiren amellerini yapmışlar, bunların cennete götüreceğini sanmışlardır. Bunu Yahudi, Hristiyan ve benzerlerinin durumundan da anlayabilirsin. Allah'ın onlardan naklettiği gibi, onlar: "Yahudi veya Hristiyan olmayan kimse cennete giremez; bu onların kuruntularıdır" [Bakara: 111] demişlerdir. Yine şöyle buyurulmuştur: "De ki: Amelleri bakımından en çok ziyana uğrayanları size haber vereyim mi? Onlar, dünya hayatındaki çabaları boşa giden, buna rağmen iyi iş yaptıklarını sanan kimselerdir." [Kehf: 103-104] Allah Teâlâ münafıklar hakkında da şöyle buyurmuştur: "Kıyamet günü mü'minlere: Biz sizinle beraber değil miydik? derler. Onlar: Evet, ama siz kendinizi fitneye düşürdünüz, bekleyip şüpheye kapıldınız, kuruntular sizi aldattı; nihayet Allah'ın emri geldi ve aldatıcı (şeytan) sizi Allah hakkında aldatıp durdu." [Hadîd: 14] Allah'ın "Andolsun onlara emredeceğim, hayvanların kulaklarını kesecekler" sözüne gelince: Yani kulaklarını keserek; bu bahîre, sâibe, vasîle ve hâm gibi uygulamalardır. Böylece bunlardan birini zikrederek hepsine dikkat çekmiştir. Bu, Allah'ın helal kıldığını haram kılmayı veya haram kıldığını helal saymayı gerektiren bir saptırma türüdür. Buna, fasit itikatlar ve zalimce hükümler de katılır ki bunlar en büyük saptırmalardandır. "Andolsun onlara emredeceğim, Allah'ın yaratışını değiştirecekler" sözü ise dış görünüşü değiştirmeyi kapsar: dövme yaptırmak, dişleri törpülemek, kaş ve saç almak, güzel görünmek için dişleri aralamak ve benzeri şeyler; şeytanın onları bunlara sürüklediği ve Rahmân'ın yaratışını değiştirdikleri durum budur. Bu, insanın yaratılışından hoşnutsuzluk duymayı, Allah'ın hikmetini eleştirmeyi, ellerinin yaptığı şeylerin Rahmân'ın yaratışından daha güzel olduğuna inanmayı, Allah'ın takdir ve tedbirine râzı olmamayı da içerir. Ayrıca bâtıni yaratılışın değiştirilmesini de kapsar. Allah, kullarını hanif olarak, hakkı kabul etmeye ve onu tercih etmeye fıtraten yaratmıştır. Şeytanlar gelip onları bu güzel yaratılıştan saptırmış, onlara şerri, şirki, küfrü, fısk ve isyanı süslemişlerdir. Nitekim her doğan çocuk fıtrat üzere doğar; ancak anne babası onu Yahudi, Hristiyan veya Mecusi yapar.[^1] Yani Allah'ın kulları üzerine fıtrat olarak yarattığı tevhid, Allah'a sevgi ve Allah'ı tanıma gibi özellikleri değiştirirler. Böylece şeytanlar, bu noktada, yalnız kalan koyunları kapan kurt ve aslan gibi onları parçalamışlardır. Allah'ın ihlaslı kullarına lütfu ve kerameti olmasaydı, bu fitneye düşenlere olanlar onlara da olurdu. Onların Rablerinden ve yaratıcılarından yüz çevirmeleri, her yönden kendilerine şer isteyen düşmanlarını dost edinmeleri, dünyayı ve ahiretini kaybetmelerine, hüsran ve zararlı bir alış verişle dönmelerine yol açmıştır. Bunun için şöyle buyurmuştur: "Allah'ı bırakıp şeytanı dost edinen, apaçık bir hüsrana uğramıştır." Dünyasını ve dinini kaybedip günahları ve hataları yüzünden helak olandan daha apaçık ve büyük bir hüsran olabilir mi? Böylece ebedi bedbahtlık ona kalmış, sonsuz nimet elinden çıkmıştır. Tersine, Rabbini dost edinen ve O'nun rızasını tercih eden kimse, en büyük kazancı elde eder, tam anlamıyla kurtulur, iki dünya saadetini kazanır ve gözü aydın olur. Verdiğini engelleyen yoktur, engellediğini veren de yoktur. Allahım! Bizi dost edindiklerinle dost eyle, afiyet verdiklerinle bizi de afiyetle buluştur. Sonra şöyle buyurmuştur: "Onlara vaadde bulunur, kuruntulara düşürür." Yani şeytan, onları saptırmaya çalışanlara vaatlerde bulunur. Vaat, tehdidi de kapsar. Nitekim Allah şöyle buyurmuştur: "Şeytan sizi fakirlikle korkutur." [Bakara: 268] Yani Allah yolunda harcarlarsa fakir düşeceklerini vaat eder; cihad edip öldürülme gibi tehlikelerle korkutur. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: "Bu, şeytanın kendi dostlarını korkutmasıdır." [Âl-i İmrân: 175] Rızasını tercih ettiklerinde, akıllarına gelebilecek veya gelemeyecek her şeyle korkutur ki hayır işlemekten tembelleşsinler. Aynı şekilde, gerçeğe bakıldığında hiçbir hakikati olmayan serap gibi batıl kuruntular verir. Bunun için şöyle buyurmuştur: "Şeytan onlara aldatmaktan başka bir şey vaat etmez. İşte onların barınağı cehennemdir ve ondan kaçacak bir çıkış yolu bulamazlar." Yani şeytana boyun eğen, Rabbinden yüz çeviren ve İblis'in taraftarlarından olan kimsenin yeri cehennemdir. "Ondan kaçacak bir sığınak bulamazlar" yani kurtuluş yeri ve sığınak yoktur; aksine orada ebedi ebeddir kalacaklardır. [^1]: Hadis: Ebû Hüreyre radıyallahu anh şöyle rivayet etti: Allah'ın Resûlü ﷺ buyurdu ki: "Her çocuk fıtrat üzere doğar; ancak anne babası onu Yahudi, Hristiyan ya da Mecusi yapar." (Buhârî, Mü'min 17 ile Cenâiz 80; Müslim, Kader 22).