Onları, eşleriyle ve tapındıkları ilahlarıyla bir araya topladıklarında, cehennemin yoluna yönlendirilip durdurulacaklar; sorguya çekilecek, ama cevap veremeyecekler. Aralarında birbirlerini, birbirlerini saptırmaları ve sapmaları yüzünden suçlamaya başlayacaklar. Bunun üzerine uyanlar, kendilerine uyulan önderlere şöyle diyecekler: {Siz bize sağ taraftan geliyordunuz} yani güç ve zorbalıkla, bizi saptırıyordunuz; sizler olmasaydınız biz mümin olurduk. {Onlar şöyle cevap verecekler:} {Hayır, siz zaten mümin değildiniz} yani siz de bizim gibi müşriktiniz. O hâlde sizin bizden üstünlüğünüz ne ve bizi kınamanızı gerektiren ne? {Oysa} üstelik {bizim sizin üzerinizde bir hâkimiyetimiz yoktu} yani sizi küfrü seçmeye zorlayacak bir güç yoktu. {Bilakis siz azgın bir topluluktunuz} yani sınırı aşan kimselerdiniz. {Bu yüzden} biz de siz de {Rabbimizin sözü hakkımızda gerçekleşti; kesinlikle azabı tadacağız} yani Rabbimizin takdiri ve hükmü hakkımızda gerçekleşti: Biz de siz de azabı tadacak ve cezada ortak olacağız. {Biz de sizi saptırdık, çünkü biz de sapkın kimselerdik} yani bulunduğumuz sapıklık yoluna sizi çağırdık, siz de bize uydunuz; öyleyse bize değil, kendinizi kınayın. Allah Teâlâ şöyle buyurur: {Şüphesiz o gün} yani kıyamet günü {onlar azapta ortaktırlar.} Azaplarının miktarları işledikleri suçlara göre farklı olsa da, dünyada küfürde nasıl ortak olmuşlarsa, ahirette de bunun cezasında ortak olacaklardır. Bu yüzden şöyle buyurulmuştur: {Suçlulara işte biz böyle davranırız.} Sonra suçlarının had safhaya ulaşıp sınırı aştığını bildirerek buyurur: {Onlara "Allah'tan başka ilah yoktur" denildiğinde} ona çağrılıp, O'ndan başkasının ilahlığının terk edilmesi emredildiğinde {büyüklenirlerdi} onu kabul etmekten ve onu getiren kimseye karşı. {Ve derlerdi ki:} ona karşı çıkarak: {Biz şair ve deli bir adam için ilahlarımızı mı terk edeceğiz?} Atalarımızla birlikte hep taptığımız ilahlarımızı... Burada kastettikleri Muhammed ﷺ'dir. Allah onları kahretsin; yüz çevirmeleri ve onu yalanlamaları yetmemiş, ona en çirkin hükümleri vererek onu şair ve deli saymışlardır. Oysa şiiri ve şairleri bilmediğini, onların niteliklerinin ona uymadığını ve onun Allah'ın yarattıklarının en akıllısı ve görüşü en üstün olanı olduğunu biliyorlardı. Bu yüzden Allah Teâlâ onların sözünü reddederek şöyle buyurur: {Hayır, o hakkı getirdi.} Yani Muhammed'in gelişi haktır ve onun getirdiği şeriat ve kitap haktır. {Ve peygamberleri doğruladı.} [Yani onun gelişi peygamberlerin doğruluğunu teyit etmiştir.] Onun gelişi olmasaydı peygamberler doğru olmuş sayılmazdı; bu yüzden o, kendinden önceki her peygamber için bir âyet ve mucizedir. Çünkü peygamberler onun geleceğini haber vermiş, müjdelemişlerdi; Allah onlardan, kendilerine gelirse ona mutlaka iman edeceklerine ve ona mutlaka yardım edeceklerine dair söz ve sağlam bir ahit almış, bunu da ümmetlerine yükletmişti. Onun gelmesiyle, kendisinden önceki peygamberlerin doğruluğu ortaya çıkmış, onlara muhalefet edenlerin yalancılığı açığa çıkmıştır. Bu nedenle, peygamberler onun geleceğini haber vermişken gelmediği farz edilseydi, bu, peygamberlerin doğruluğuna zarar verirdi. Ayrıca peygamberleri, onların getirdiğini getirmesi, onların çağrısını sürdürmesi, onlara iman etmesi ve onların risaletinin, nübüvvetinin ve şeriatlarının doğruluğunu bildirmesiyle de doğrulamıştır. Önceden söylediklerinin, {Biz kesinlikle azabı tadacağız,} doğru da olabilecek ya da olmayabilecek bir söz olması sebebiyle, Allah Teâlâ yalnızca doğruluk ve kesinlik ihtimali taşıyan, kendisinden çıkan haber olan kesin sözü bildirmiş ve şöyle buyurmuştur: {Şüphesiz siz acı azabı tadacaksınız.} Yani acıtan, ağrıtan azabı. {Yaptıklarınızdan başkasıyla cezalandırılmayacaksınız.} Acı azabı tattırmada onlara zulmetmiyoruz, aksine aranızda adaletle hükmediyoruz. Bu hitabın lafzı genel olup kastedilen müşriklerdir; bu yüzden Allah Teâlâ mü'minleri istisna ederek buyurur: {Ancak Allah'ın halis kulları hariç...}