Allah Teâlâ müttakilerin karşılığını zikrettikten sonra suçluların karşılığını anlatır: Kıyamet günü onlara şöyle denilir: {Ey suçlular! Bugün ayrılın} yani mü'minlerden ayrılın, kendi başınıza bir yana geçin. Bu, onları azarlamak ve herkesin önünde rezil etmek, ateşe atılmadan önce kınamak içindir. Sonra onlara şöyle buyurulur: {Ben size ahd etmedim mi} yani peygamberlerim vasıtasıyla size emretmedim ve tavsiye etmedim mi, [ve size: ] {Ey Âdemoğulları! Şeytana kulluk etmeyin} yani ona itaat etmeyin? Bu azarlama, her türlü küfür ve günahtan dolayı yapılan azarlamayı da kapsar, çünkü bunların hepsi şeytana itaat ve ona kulluktur. {Şüphesiz o, sizin açık bir düşmanınızdır} yani sizi ondan en üst derecede sakındırdım, ondan itaat etmemeniz konusunda uyardım ve sizi neye çağıracağı konusunda bilgilendirdim. {Ve} {Bana kulluk edin} diye emrettim, emirlerime uyarak ve yasaklarımdan kaçınarak. {Bu} yani kulluğum ve itaatim, şeytana isyan etmek {dosdoğru yoldur}. Dosdoğru yolun ilimleri ve amelleri bu iki emre döner. Yani siz ahdime riayet etmediniz, vasiyetimle amel etmediniz, düşmanınızı dost edindiniz. Bu yüzden {sizden çok nesil} yani çok sayıda insanı {saptırdı}. {Hâlâ akıl erdiremiyor muydunuz?} yani Rabbinize ve gerçek velinize dost olmaya emreden, en düşman olan düşmanı dost edinmekten sizi men eden bir aklınız yok muydu? Sağlam bir aklınız olsaydı böyle yapmazdınız. Şeytana itaat edip Rahman'a düşmanlık ettiğinizde, O'nun huzuruna çıkmayı yalanladığınızda ve karşılık gününün yurduna vardığınızda, azap hakkınızda gerçekleşince, şöyle denir: {İşte size vaat edilen ve yalanladığınız cehennem budur.} Gözleriniz önünde bakın. Orada kalpler yerinden oynar, gözler dehşetle bakakalır ve en büyük korku yaşanır. Sonra bu, onların cehenneme sevk edilmesiyle tamamlanır ve onlara şöyle denir: {Bugün, inkâr ettiğiniz şeylerin karşılığı olarak ona girin.} Yani yakıcı hararetinin sizi kuşatacağı ve sizi her şekilde perişan edeceği biçimde girin. Bunun sebebi, Allah'ın ayetlerini inkâr etmeniz ve Allah'ın peygamberlerini yalanlamanızdır. Allah Teâlâ, mutsuzluk yurdundaki korkunç durumlarını anlatırken şöyle buyurur: {Bugün, ağızlarını mühürleriz} yani onları dilsiz kılarız, artık konuşamazlar; işledikleri küfür ve yalanlamayı inkâr edemezler. {Elleri bize konuşur, ayakları da kazandıkları şeye şahitlik eder.} Yani organları, yaptıkları şeyler hakkında onlara karşı şahitlik eder; her şeyi konuşturan Allah, onları da konuşturur. {Dileseydik, gözlerini de silerdik} yani görmelerini giderirdik, nitekim konuşmalarını da kapattık. {Bu hâlde yola koşarlardı, ama nasıl görebilirler ki?} Çünkü gözleri silinmiştir. {Dileseydik, bulundukları yerde onları şekilden şekle sokardık} yani hareketlerini giderirdik. {Ne ileri gidebilirler, ne de geri dönebilirler.} Yani ateşten uzaklaşmak için geriye dönemezler. Mesele şudur: Bu kâfirler hakkında azap sözü gerçekleşmiş, onlar cezalandırılmaktan kaçamamışlardır. O durumda cehennem açığa çıkmıştır ve ancak sırattan geçmekle kurtuluş mümkündür. Bunu ise nurlarında yürüyen mü'minler dışında kimse yapamaz. Bu kâfirlerin ise Allah katında cehennemden kurtulmak için bir ahdi yoktur. Dilerse gözlerini siler, hareketlerini bırakır; o zaman sırata yönelip koşsalar bile yolu bulamazlar. Dilerse hareketlerini tamamen giderir, ne ileri gidebilir ne de geri dönebilirler. Demek istenen şudur: Bunlar sırattan geçemezler, dolayısıyla kurtuluşa eremezler.