Allah Teâlâ, kullarını, babalarına nisbet ederek konuştukları şeyler konusunda uyarmaktadır. Babalarına nisbet edilmesi Allah katında daha adildir. Eğer babalarını bilmiyorsanız, onlar sizin dindeki kardeşlerinizdir ve sizin dostlarınızdır. Yanlışlıkla söylediğiniz şeyde size bir günah yoktur; ancak kalplerinizin kasten yaptığında (günah vardır). Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir. Bu sözlerin bir hakikati yoktur ve Allah onları dedikleri gibi kılmamıştır. Çünkü sizin bu sözünüz yalan ve iftiradır ve ondan şeriatta çirkin sonuçlar doğar. Bu, her konuda konuşmak ve Allah'ın kılmadığı bir şeyin var olduğunu haber vermek hakkında genel bir kaidedir. Ancak bu zikredilen şeyler, yaygın olarak görülmeleri ve açıklanmalarına duyulan ihtiyacın büyük olması nedeniyle özellikle zikredilmiştir. Allah şöyle buyurmuştur: {Allah, hiçbir insanın göğsünde iki kalp yaratmamıştır.} Bu böyle bir şey değildir. Öyleyse hiç kimse hakkında "onun gövdesinde iki kalbi var" demekten sakının, yoksa Allah'ın yaratışı hakkında yalan söylemiş olursunuz. {Eşlerinizi zihar yaptığınız kadınları da annelerinizden saymamıştır.} Yani biriniz eşine: "Sen bana annemin sırtı gibisin ya da annem gibisin" der. Allah bu kadınları "anneleriniz" kılmamıştır. Annen, seni doğuran kadındır ve sana karşı en büyük saygı ve haram kılınma bakımından en çok haram olan kadın olmuştur. Eşin ise sana en helal olan kadındır. Öyleyse nasıl olur da birbirine zıt olan iki şeyden birini diğerine benzetirsin? Bu caiz olmayan bir iştir. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "İçinizden eşlerine zihar yapanlar bilsinler ki, onlar onların anneleri değildir. Anneleri, ancak onları doğuran kadınlardır. Onlar gerçekten çirkin ve yalan bir söz söylüyorlar."] [Mücadele, 2]. {Evlatlıklarınızı da gerçek oğullarınız kılmamıştır.} "Edîyâ" (evlatlık), adam'ın kendisine ait olmadığı halde nisbet ettiği çocuk ya da evlat edinmesi sebebiyle kendisine nisbet edilen çocuktur. Cahiliye döneminde ve İslam'ın başlangıcında durum böyleydi. Allah Teâlâ bunu iptal etmek ve ortadan kaldırmak istemiş, bu işin çirkinliğini ve batıl ve yalan olduğunu önce açıklamıştır. Batıl ve yalan olan hiçbir şey Allah'ın şeriatında bulunmaz ve Allah'ın kulları da bununla vasıflanmaz. Allah Teâlâ şöyle buyurur: Allah, sizin nisbet ettiğiniz ya da size nisbet edilen evlatlıkları gerçek oğullarınız kılmamıştır. Çünkü gerçekte oğullarınız, sizin doğurduklarınız ve sizden olanlardır. Bu evlatlıklar ise sizden başkalarındandır; Allah bunu, şunun gibi kılmamıştır. {Bu}, evlatlık hakkında "falancanın oğludur, falancanın onu evlat edindiği" ya da "babası falancadır" diye söylediğiniz {sözünüz, ağzınızla söylediğiniz bir sözdür.} Yani gerçekliği ve anlamı olmayan bir sözdür. {Allah ise hakkı söyler.} Yani kesin ve doğru olanı söyler. Bu yüzden sizi sözüne ve şeriatına uymaya emretmiştir. Onun sözü haktır, şeriatı haktır. Batıl sözler ve batıl fiiller hiçbir yönden O'na nisbet edilmez ve O'nun hidayetinden değildir; çünkü O, yalnızca doğru yola ve gerçek yollara iletir. Bunların olması O'nun dilemesiyle gerçekleşmiş olsa bile, O'nun dilemesi, her türlü hayır ve şer için geneldir. Sonra onlara ilk durumu terk etmelerini açıkça bildirmiş, batıl sözü içeren bu durumu şöyle yasaklamıştır: {Onları babalarına nisbet ederek çağırın.} Yani evlatlıkları, kendilerini doğuran babalarına nisbet ederek çağırın. {Bu, Allah katında daha adildir.} Yani daha adil, daha doğru ve daha hidayete uygundur. {Eğer babalarını bilmiyorsanız,} yani gerçek babalarını {onlar dinde kardeşlerinizdir ve dostlarınızdır.} Yani Allah'ın dinindeki kardeşleriniz ve bu bakımdan dostlarınızdır. Onları iman kardeşliği ve bu esasa dayalı dostlukla çağırın. Dolayısıyla onları evlat edinen kişiye nisbet etmek kesinlikle terk edilmelidir, bunu yapmak caiz değildir. Babalarına nisbet edilmesine gelince, eğer babalarını biliyorlarsa babalarına nisbet edilirler. Bilmiyorlarsa, bilinen kadarıyla yetinilir; bu da din kardeşliği ve dostluktur. Babalarını bilmemenizin, onları evlat edinenlere nisbet etmek için bir mazeret olduğunu sanmayın; çünkü bu yasak, bu şekilde ortadan kalkmaz. {Yanlışlıkla söylediğiniz şeyde size bir günah yoktur.} Yani birinizin dilinden, evlat edinene nisbet ederek çağırması yanlışlıkla çıkmışsa, bunun sorumluluğu yoktur; ya da babası zahirde bilinen biri olup [onu ona nisbet etmiş] olsanız da, bâtında o onun babası değilse, yanlışlıkla olduğu sürece bunda size bir sakınca yoktur. {Ancak} sizi, {kalplerinizin kasten söylediği} caiz olmayan sözlerden dolayı sorumlu tutar. {Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.} Sizi bağışlamıştır ve size merhamet etmiştir; geçmişte yaptıklarınızdan dolayı sizi cezalandırmamış, yanlışlıkla yaptıklarınıza müsamaha göstermiş ve dininizi ve dünyanızı düzeltecek hükümlerini size açıklayarak merhamet etmiştir. Hamd O'na aittir, yücedir.