Allah'ın Resûlü Muhammed ﷺ'i nitelemek için buyurduğu bu sıfatlar, onun risaletinin amacı, özü ve kendisine özgü temel esaslarıdır. Bunlar beş şeydir: Birincisi: Onun { şâhid } olmasıdır; yani ümmetinin yaptığı hayır ve şerre dair onlara şahit olmasıdır. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "Böylece siz insanlara şahit olasınız, Peygamber de size şahit olsun."] [Bakara: 143] Yine: [Kur'an: "Her ümmetten bir şahit getirdiğimiz, seni de bunlara şahit olarak getirdiğimiz zaman halleri nasıl olacak?"] [Nisâ: 41] Dolayısıyla o ﷺ, kabul edilen adil bir şahittir. İkincisi ve üçüncüsü: Onun { müjdeleyici ve uyarıcı } olmasıdır. Bu, müjdelenenleri, uyarılanları, müjdelenen ve uyarılan şeyleri ve bunları gerektiren davranışları da kapsar. Müjdelenenler, iman ile takvayı birlikte taşıyan, salih amel işleyen ve günahlardan sakınan mü'minlerdir. Onlara dünyada, iman ve takvaya bağlı olarak verilen her dünyevi ve dini sevap ile müjdeler vardır; âhirette ise kalıcı nimetler vardır. Bütün bunlar, amellerin ayrıntılarını, takva hasletlerini ve sevap çeşitlerini açıklamayı gerektirir. Uyarılanlar ise suçlu ve zalim kimselerdir; cehalet ve zulüm ehli olanlardır. Onlara dünyada, cehalet ve zulmün gerektirdiği dünyevi ve dini cezalar ile uyarı vardır; âhirette ise ağır azap ve uzun süren işkence vardır. Bu özetin ayrıntısı, Peygamber ﷺ'in bunu kapsayan Kitap ve Sünnet'le getirdikleridir. Dördüncüsü: Onun { Allah'a davet eden } olmasıdır. Yani Allah onu, yaratılmışları Rablerine çağırmak, onları ikramına yöneltmek ve yaratılış gayeleri olan ibadete davet etmek için göndermiştir. Bu da onun davet ettiği şeye bizzat bağlı kalmasını, davetinin ayrıntılarını bildirmesini; Rab'bi, mukaddes sıfatlarıyla tanıtmasını, celâline yakışmayan şeylerden tenzih etmesini, kulluğun çeşitlerini anlatmasını, insanı Allah'a ulaştıran en yakın yolla davet etmesini, her hak sahibine hakkını vermesini ve davetin ihlâsla yalnızca Allah'a yapılmasını, kendisine ve nefsinin yüceltilmesine yönelik olmamasını gerektirir. Bu makamda birçok nefse böyle bir durum arız olabilir. Bütün bunlar, Allah Teâlâ'nın onun davetine izin vermesi, onu emretmesi, dilemesi ve takdir etmesiyle gerçekleşir. Beşincisi: Onun { aydınlatıcı bir kandil } olmasıdır. Bu, insanların büyük bir karanlık içinde olduklarını; o karanlıklarda kendisiyle yol bulunacak bir nur, cehaletlerinde dayanılacak bir ilim bulunmadığını gösterir. Nihayet Allah bu kerim Peygamber'i getirmiş, onunla o karanlıkları aydınlatmış, onunla cehaletleri bilgiyle gidermiş ve sapıklığa düşmüş olanları dosdoğru yola iletmiştir. Böylece doğru yolda olanlara yol açıkça belirmiş, onlar bu öncünün ardınca yürümüşler, onunla hayrı ve şerri, mutluluk ehliyle bedbaht olanı ayırt etmişler ve ma'bûdlarını tanımak için onunla aydınlanmışlardır. Onu güzel sıfatlarıyla, isabetli fiilleriyle ve doğru hükümleriyle tanımışlardır. Allah'ın: { Mü'minlere, kendilerine Allah katından büyük bir fazl olduğunu müjdele } buyruğunda, bu cümlede müjdelenenler olan mü'minler zikredilmiştir. Tek başına iman zikredildiğinde, salih amel de buna dahildir. Müjdelenen şey ise büyük fazldır; yani pek yüce ve ulu olan, değeri takdir edilemeyen fazldır: dünyada zafer, kalplerin hidayeti, günahların bağışlanması, sıkıntıların giderilmesi, bol rızık, sevindirici nimetlerin elde edilmesi, Rab'lerinin rızasını ve sevabını kazanmak ve O'nun gazabından ve azabından kurtulmak. Amel edenleri canlandıran şey, Allah'ın amellerine karşılık verdiği sevabın kendilerine bildirilmesidir; böylece dosdoğru yolda yürümekte bunlardan yardım alırlar. Bu da şeriatın hikmetlerindendir. Şeriatın hikmetlerinden biri de korkutma makamında, korkulan şeye bağlı olarak doğacak cezaların bildirilmesidir; böylece Allah'ın haram kıldığı şeylerden sakınmaya yardımcı olur. Peygamberlerden ve onlara uyanlardan Allah'a davet edenleri engellemeye hazır bir takım insanlar bulunduğu için, yani iman konusunda uyum gösterdiklerini açığa vuran ve içten fasık ve kâfir olan münafıklar ile zâhiren ve bâtınen kâfirler bulunduğu için, Allah Resûlü'ne onlara itaat etmemesini emretmiş ve bundan sakındırmıştır. Nitekim şöyle buyurmuştur: { Kâfirlere ve münafıklara itaat etme }; yani Allah yolundan alıkoyacak her işte onlara uyma. Ancak bu, onların eziyetlerini hoş görmeyi gerektirmez. [Bu yüzden onlara itaat etme { ve eziyetlerini bırak } .] Çünkü böyle davranmak, onları kendine çeker, İslam'ı kabule çağırır ve onların kendisine ve ehline yaptıkları birçok eziyetten vazgeçmelerine yol açar. { Ve işinin tamamlanmasında Allah'a tevekkül et } ve düşmanını hezimete uğratmasında da; { Vekil olarak Allah yeter }; önemli işler ona havale edilir, O da bunları yerine getirir ve kuluna kolaylaştırır.