Allah Teâlâ, dostlarından, seçkin kullarından ve sevdiklerinden seçtiklerini bildirmektedir. Âdem'i seçtiğini, yani onu diğer bütün yaratıklar üzerine seçip, onu eliyle yaratıp kendi ruhundan ona üflediğini, meleklere ona secde etmelerini emrettiğini, onu cennetine yerleştirdiğini ve diğer bütün yaratıklardan üstün kılacak ilim, yumuşak huyluluk ve fazilet verdiğini bildirmiştir. Bu yüzden evlâdını da üstün kılmış ve şöyle buyurmuştur: {Andolsun, Âdemoğullarını onurlandırdık, onları karada ve denizde taşıdık, onlara temiz rızıklar verdik ve onları yarattığımız pek çok şeyin üzerine açıkça üstün kıldık.} [Kur'an: "Andolsun, Âdem oğullarını onurlandırdık, onları karada ve denizde taşıdık, onlara temiz rızıklar verdik ve onları yarattıklarımızın birçoğundan üstün kıldık." (el-İsrâ, 70)]. Nuh'u da seçmiş ve putlara tapıldığı bir dönemde onu yeryüzü halkına ilk gönderilen peygamber kılmıştır. Ona sabrı, tahammülü, şükrü ve her zaman Allah'a davet etmeyi nasip etmiştir; bunlar onun seçilmesini ve seçkin kılınmasını gerektirmiştir. Allah, yeryüzü halkını onun davetiyle boğmuş, onu ve beraberindekileri dolu gemide kurtarmış, soyunu da geride kalanlar kılmıştır. Ayrıca her zaman ve her çağda anılacak bir övgüyü ona bırakmıştır. Âl-i İbrâhim'i de seçmiştir. İbrâhim, Allah'ın dostu (Halîlu'r-Rahmân) olup Allah onu dostluğuna özel kılmıştır. Nefsini ateşlere, evladını kurban edilmeye, malını misafirlere adamış, geceli gündüzlü, gizli ve açık Rabbine davet etmiştir. Allah onu kendisinden sonra uyulacak bir örnek kılmış, soyunda peygamberliği ve kitabı yerleştirmiştir. İbrâhim'in soyundan gelen, ondan sonra gönderilen bütün peygamberler de Âl-i İbrâhim'e dâhildir; çünkü onlar onun zürriyetindendir. Allah onları çeşitli faziletlerle özel kılmış, bu sayede âlemler üzerine seçkin olmuşlardır. Onların arasında, Âdemoğullarının efendisi peygamberimiz Muhammed ﷺ de vardır. Allah onda, diğerlerinde dağınık olan kemalleri toplamış, ﷺ evvelkilerin ve sonrakilerin hepsinden üstün kılmıştır. Böylece İbrâhim'in soyundan seçilmiş, peygamberlerin efendisi olmuştur. Allah, Meryem bint İmrân'ın babası veya Musa bin İmrân'ın babası olan İmrân ailesini (Âl-i İmrân'ı) da seçmiştir. Bu sayılan evler, Allah'ın âlemler arasından seçtiği seçkin evlerdir ve iyilik ile muvaffakiyet bu evlerin zürriyetinde devam etmiştir. Bu yüzden Allah şöyle buyurmuştur: {Bazısı bazısının zürriyetindendir.} Yani aralarında yaratılış ve güzel ahlâk bakımından benzerlik ve uyum vardır. Allah, bu büyük evlere dâhil olan bazı peygamberleri zikrettiğinde şöyle buyurmuştur: {Onların atalarından, zürriyetlerinden ve kardeşlerinden de (bazılarını seçtik); onları seçtik ve dosdoğru bir yola iletiriz.} [Kur'an: "Onların babalarından, soylarından ve kardeşlerinden bazılarını da (seçip doğru yola ilettik). Onları seçtik ve dosdoğru yola ilettik." (el-En'âm, 87)]. {Allah işitendir, bilendir.} Yani seçilmeyi hak edeni bilip onu seçer, hak etmeyeni ise bilip onu yüzüstü bırakır ve helâk eder. Bu, bunların onları bu seçkinliğe layık kılan hallerini bilerek, lütfu ve kerimliği gereği seçtiğini gösterir. Bize bu seçkin kulların haberlerini anlatmasının faydası ve hikmeti, onları sevmemiz ve onlara uymamızdır. Allah'tan, bize onlara muvaffak kıldığı şeyleri nasip etmesini isteriz; onlardan geri kalmamızı ve onların güzel sıfatlarına, üstün meziyetlerine sahip olmayışımızı düşünerek kendimizi küçümsemeye devam etmeyelim. Bu da Allah'ın onlara olan lütfundandır; onların övgüsünü evvelkilere ve sonrakilere açıkça göstermesi, şereflerini duyurmasıdır. Allah'ın cömertliği ve kerimliği ne kadar büyüktür, onunla muamelenin faydaları ne kadar çoktur! Onların şerefi yalnızca anılarının ebedileşmesi, menkıbelerinin sürekli olması olsaydı bile bu, fazilet olarak yeterdi. Allah, bu değerli evlerin faziletlerini zikrettikten sonra, Îsâ'nın annesi Meryem'in başına gelenleri anlatmış, onun yetiştirilmesi ve büyümesinde Allah'ın ona nasıl lütufta bulunduğunu belirtmiştir. Şöyle buyurmuştur: {İmrân'ın karısı demişti ki: Rabbim! Karnımdaki çocuğu sırf sana adadım; benden kabul buyur. Şüphesiz sen işitensin, bilensin.} Yani Meryem'in annesi, hamile kalınca şöyle demişti: Karnımda olanı yalnızca senin rızan için, sana ve senin evine hizmet etmek üzere hür olarak adadım; bu mübarek ameli benden kabul et. Şüphesiz sen duamı işitensin, niyetimi ve maksadımı bilensin. Bu söz, çocuğu karnındayken, doğurmadan önce söylenmişti. {Onu doğurunca, "Rabbim! Ben onu kız olarak doğurdum" dedi.} Sanki erkek olmasını ummuştu; çünkü erkek hizmete daha yatkın ve daha değerli görülürdü. Sözünde Rabbine karşı bir özür vardı. Allah buyurdu ki: {Allah, onun ne doğurduğunu en iyi bilendir.} Yani Allah'ın bunu annesine bildirmesine ihtiyaç yoktur; onun ilmi, annesinin ne olduğunu bilmesinden önce bu çocukla ilgilidir. {Erkek, kız gibi değildir. Ben onu Meryem diye adlandırdım.} Bu ayette erkeğin kadından üstün olduğuna, doğum anında isim vermenin caizliğine ve baba çocuğun ismini uygun bulmadığı sürece annenin de çocuğa isim koyabileceğine delâlet vardır. {Onu ve soyunu kovulmuş şeytandan sana sığındırıyorum.} Meryem'in annesi, kızına ve zürriyetine Allah'ın onları kovulmuş şeytandan koruması için dua etmiştir. {Rabbi onu güzel bir kabulle kabul etti.} Yani Allah onu makbul bir adak kıldı; onu ve zürriyetini şeytandan koruyup korudu. {Onu güzel bir bitkiyle bitirdi.} Yani bedeninde, yaratılışında ve ahlâkında güzel bir şekilde yetişti; çünkü Allah, ona Zekeriyya aleyhisselâmı görevlendirmişti. {Onun sorumluluğunu ona verdi.} Bu, onu en mükemmel hallerde yetiştirmesi için Allah'ın ona olan merhametindendi. Böylece Meryem, Rabbine ibadet içinde büyüdü, kadınları geçti ve Rabbine ibadete kendini adadı, mihrabına, yani namaz kıldığı yerine bağlandı. Zekeriyya ne zaman mihraba girse onun yanında bir rızık bulurdu. Yani bu rızık, bir kazanç veya emek olmaksızın, Allah'ın ona gönderdiği bir rızıktı; Allah'ın ona ikram ettiği bir kerametti. Zekeriyya ona: "Bu sana nereden?" diye sorardı. O da: "O, Allah'ın yanından gelir" derdi. {Şüphesiz Allah dilediğine hesapsız rızık verir.} Yani kulun hesabı ve kazancı olmaksızın. Allah şöyle buyurmuştur: {Kim Allah'a karşı gelmekten sakınırsa, Allah ona bir çıkış yolu verir ve onu hiç beklemediği yerden rızıklandırır.} [Kur'an: "Kim Allah'tan korkarsa, Allah ona bir çıkış yolu yaratır ve onu hiç ummadığı yerden rızıklandırır." (et-Talâk, 2-3)]. Bu ayet, velilerin âdeti aşan kerametlerinin varlığına delildir; nitekim bu konudaki haberler mütevatir olarak gelmiştir. Bunu inkâr edenlerin görüşü ise reddedilmiştir. Zekeriyya aleyhisselâm, Allah'ın Meryem'e verdiği lütfu ve onu, emek vermeden, kazanç olmadan kendisine gelen temiz rızıkla ikramlandırdığını görünce nefsi çocuk isteğine kapıldı. Bu yüzden Allah şöyle buyurmuştur: {Orada Zekeriyya Rabbine dua etti ve dedi ki: Rabbim! Bana katından temiz bir zürriyet ver...}