Bu, Allah Teâlâ'nın mü'minleri; kâfirlerle sevgi, yardım ve Müslümanların işlerinden herhangi birinde onlardan destek isteme yoluyla dostluk kurmalarından men etmesidir. Bunu yapanlara da tehditte bulunarak şöyle buyurmuştur: {Kim bunu yaparsa Allah'la hiçbir ilgisi kalmaz.} Yani böyle bir kimse Allah'tan kopmuş olur ve Allah'ın dininde hiçbir payı kalmaz. Çünkü kâfirlerle dostluk imanla bir araya gelmez; zira iman, Allah'ı ve O'nun mü'min dostlarını dost edinmeyi, Allah'ın dinini ayakta tutmak ve düşmanlarıyla cihad etmek konusunda birbirine yardımcı olan mü'minleri dost edinmeyi emreder. Allah Teâlâ şöyle buyurur: [Kur'an: "Mü'min erkekler ve mü'min kadınlar birbirlerinin dostlarıdır."] [Tevbe: 71] Dolayısıyla mü'minleri bırakıp kâfirleri dost edinen, Allah'ın nurunu söndürmek isteyen ve dostlarını fitneye düşürmek isteyenlerle birlikte olan kimse mü'minler zümresinden çıkar ve kâfirler zümresine katılır. Allah Teâlâ şöyle buyurur: [Kur'an: "Sizden kim onları dost edinirse, şüphesiz o da onlardandır."] [Mâide: 51] Bu ayette kâfirlerden uzak durmanın, onlarla birlikte yaşamaktan, dostluk kurmaktan, onlara meyletmekten ve onlara güvenip dayanmaktan kaçınmanın gerektiği; hiçbir kâfirin Müslümanların yönetiminde bir görev üstlenmesinin caiz olmadığı; genel olarak Müslümanların maslahatını ilgilendiren işlerde kâfirden yardım istenmeyeceği hükmü vardır. Allah Teâlâ şöyle buyurur: {Ancak onlardan bir korkuya uğramanız hâli müstesna.} Yani onlardan kendi canlarınız için korkarsanız, kanınızı koruyacak şeyleri yapmanız size helal kılınır; bu da dille takiyye yapmak ve takiyyenin gerçekleşmesini sağlayan davranışları göstermektir. Sonra Allah Teâlâ şöyle buyurur: {Allah sizi kendisine karşı sakındırıyor.} Yani O'nun gazabını celbedecek günahları işleyerek O'nun öfkesine maruz kalmayın, yoksa sizi bunun karşılığında cezalandırır. {Dönüş Allah'adır.} Yani kulların, hesap gününde döneceği yer Allah'tır; O, amellerini sayar, onlara hesap sorar ve karşılığını verir. O hâlde, hak ettiğiniz cezayı gerektiren çirkin işlerden sakının; sevap ve karşılık kazandıracak işleri yapın. Sonra Allah, özellikle nefislerdeki şeyleri, genel olarak da gökte ve yerdeki şeyleri kuşatan ilminin genişliğini ve kudretinin tamlığını bildirmiştir. Bunda kalbin temizlenmesine ve Allah'ın ilminin her an hatırlanmasına dair bir irşad vardır. Kul, Rabbinin kalbini kötü düşüncelerin mahalli kılmasından utanmalı; düşüncelerini Allah'a yaklaştıran şeylerle meşgul etmelidir: Kitabın bir ayetini, Resûlullah'ın bir sünnetini veya hadisini tedebbür etmek, kendisine fayda verecek bir ilim üzerinde düşünmek ve araştırmak, Allah'ın mahlûkatını ve nimetlerini tefekkür etmek ya da Allah'ın kullarına nasihat etmek gibi. Allah'ın ilim ve kudretini bildirmesi içinde, amellere karşılık verilmesinin gerektirdiği sonuç da haber verilmiştir. Bunun yeri kıyamet günüdür; nefisler amelleriyle orada karşılanacaktır. Bu sebeple şöyle buyurmuştur: {O gün her nefis yaptığı hayrı hazır bulur.} Yani eksiksiz ve tam olarak bulur; zerre kadar bir şey eksilmez. Allah Teâlâ şöyle buyurur: [Kur'an: "Kim zerre kadar hayır yaparsa onu görür."] [Zilzâl: 7] Hayır, Allah'a yaklaştıran bütün salih amelleri, küçük ve büyük olsun, kapsayan genel bir addır; kötülük de Allah'ın gazabını celbeden bütün kötü amelleri, küçük ve büyük olsun, kapsayan genel bir addır. {Yaptığı kötülüğü de hazır bulur ve ondan, aralarında uzak bir mesafe olmasını ister.} Yani pişmanlığı ve üzüntüsü çok büyük olduğu için aralarında uzun bir mesafe bulunmasını arzu eder. Bu yüzden kul, mutlaka çok büyük üzüntü duyacağı kötü amellerden sakınmalı ve imkân varken, şu sözü söylemeden önce onları terk etmelidir: [Kur'an: "Allah'a karşı yaptığım kusurlar yüzünden ne yazık bana!"] [Zümer: 56] [Kur'an: "O gün kâfir olanlar ve Resûl'e isyan edenler, yer kendileriyle düz olsaydı diye arzu ederler."] [Nisâ: 42] [Kur'an: "Zalim, ellerini ısırarak derki: Keşke Resûl ile birlikte bir yol tutsaydım! Yazık bana, keşke falanı dost edinmeseydim!"] [Furkân: 27-28] Nihayet bize geldiğinde derki: "Keşke aramızda iki doğu kadar mesafe olsaydı! Ne kötü bir arkadaşmışsın!" [Zuhruf: 38] Vallahi, bu dünyada nefse zor gelse de her şehvetten ve lezzetten vazgeçmek, o şiddetlere katlanmak ve o rezillikleri yüklenmekten daha kolaydır. Ancak kul, zulmü ve cehaleti yüzünden yalnızca hazır olan işe bakar; işlerin sonuçlarını gözeten tam bir akla sahip değildir. Bu yüzden hem acelede hem de sonunda kendisine fayda verecek şeye yönelir, hem acelede hem de sonunda zarar verecek şeyden kaçınır. Sonra Allah Teâlâ, bize merhameti ve şefkatinden dolayı, uzun süre üzerimizden geçip kalplerimizin katılaşmasını önlemek ve bize hem ümit doğuran teşvik ile salih amel, hem de korku doğuran uyarı ile günahları terk etmeyi bir arada kılmak için, nefsi hakkında bizi tekrar uyarmıştır: {Allah sizi kendisine karşı sakındırıyor. Allah kullara karşı çok şefkatlidir.} Biz de O'ndan, O'nun gazabından her zaman sakınmamızı nasip etmesini, O'nu öfkelendirecek ve gazaplandıracak şeyleri yapmamamızı dileriz.