Allah Teâlâ, dünya ve âhiretin hâlini haber vermekte; bunun içinde dünyayı önemsiz gösterip âhireti arzu ettirmektedir. Şöyle buyurmuştur: {Bu dünya hayatı} gerçekte {ancak bir oyun ve eğlencedir}. Kalpler onunla oyalanır, bedenler onunla oynar. Bunun sebebi, Allah'ın dünyaya koyduğu süs ve lezzetler, kalpleri büyüleyen şehvetler, gafil gözleri parlatan görünüşler, batıl olan ve bâtılı benimseyen nefisleri sevindiren şeylerdir. Sonra bu dünya çabucak yok olur ve hepsi sona erer. Onu seveni ise pişmanlık, hasret ve ziyandan başka bir şeye ulaştırmaz. Âhiret yurduna gelince, o {hayvan} yurdudur; yani kâmil hayattır. Bu hayatın gereği olarak, orada ehlinin bedenleri en üst düzeyde güçlü, kuvvetleri en üst düzeyde sağlam olacaktır; çünkü bu bedenler ve kuvvetler hayat için yaratılmıştır. Orada hayatın tamamlanmasını sağlayan ve lezzetleri eksiksiz kılan her şey bulunacaktır: kalpleri sevindiren şeyler ile bedenlerin şehvetleri, yani yemekler, içecekler, evlilikler ve bunun gibi şeyler. Bunlar ne bir gözün gördüğü, ne bir kulağın duyduğu, ne de bir insanın kalbine gelen şeylerdir. {Keşke bilselerdi.} Eğer bilselerdi, dünyayı âhirete tercih etmezlerdi; akıl etselerdi, hayvan yurdundan yüz çevirip oyun ve eğlence yurduna yönelmezlerdi. Bundan anlaşılıyor ki bilen kimseler, iki yurdun hâlini bildikleri için mutlaka âhireti dünyaya tercih ederler. Sonra Allah Teâlâ müşrikleri, sıkıntı anında Allah'a yönelmelerinden dolayı, sorgulamaktadır. Deniz yolculuğunda dalgalar kendilerini sarıp helak korkusu baştan çıkarınca, ortaklar koştukları putları terk ederler ve duayı yalnız Allah'a, ortağı olmayan Allah'a has kılarlar. Ne zaman ki bu sıkıntı onlardan kalkar ve dualarını ihlâsla yaptıkları Allah onları karaya kurtarır, hemen O'na başka ortaklar koşarlar; oysa o ortaklar onları bir sıkıntıdan kurtaramaz ve bir zorluğu onlardan gideremezdi. Peki, rahatlık ve sıkıntı, kolaylık ve zorluk zamanında duayı Allah'a has kılmazlar mı? Böylece O'na gerçekten iman eden, sevabını hak eden ve azabı kendilerinden uzaklaşan kimseler olurlar. Ama bu şirkleri, Allah'ın onlara denizden kurtularak verdiği nimetten sonra gerçekleşmiştir. Sonucu, Allah'ın verdiği nimeti inkâr etmek ve nimete kötülükle karşılık vermek olsun diye; bir de hayvanların faydalanması gibi dünyada faydalanmalarını tamamlasınlar diye. Onların tek kaygısı karınları ve cinsel organlarıdır. {Yakında bilecekler.} Dünyadan âhirete geçtikleri zaman, pişmanlığın şiddetini ve acı azabı bileceklerdir. Sonra Allah onlara, güvenli haremini bahşettiğini, onların bu haremin ehli olduklarını, güven, genişlik ve rızık içinde bulunduklarını hatırlatır; oysa çevrelerindeki insanlar kapılıp götürülmekte ve korkuya düşmektedir. {Öyleyse onlar, kendilerini açlıktan doyuran ve korkudan emin kılan Rab'be ibadet etmezler mi?} {Onlar batıla mı iman ediyorlar?} Bu batıl, onların içinde bulundukları şirk ve batıl sözler ile davranışlardır. {Allah'ın nimetine mi nankörlük ediyorlar?} Nerede aklı başları gitti, nerede akılları sıyrıldı? Hidayeti sapıklığa, hakkı batıla, saadeti sefalete tercih ettiler ve insanların en zalimi oldular. {Allah'a karşı yalan uydurup O'na iftira edenden, ya da kendisine gelen hakkı, yani Resûlü Muhammed'in ﷺ getirdiği hakkı yalanlayandan daha zalim kim olabilir?} Bu zalim ve inatçı kimsenin önünde cehennem vardır. {Cehennemde kâfirler için bir barınak yok mu?} Hak, orada onlardan alınır, orada rezil edilirler ve orası onların sürekli kalacakları, asla çıkmayacakları konaklarıdır. {Bizim yolumuzda cihad edenler} var ya, onlar Allah yolunda hicret edenler, düşmanlarıyla savaşanlar ve O'nun rızasını gözetmek için bütün güçlerini harcayanlardır; {onları mutlaka yollarımıza ileteceğiz}, yani bize ulaştıran yollara. Bunun sebebi, onların iyilik yapanlar olmalarıdır. {Şüphesiz Allah, iyilik yapanlarla beraberdir.} Yardım, destek ve hidayetle onlarla birliktedir. Bu ayetten şu anlaşılır: Doğruya en layık olan insanlar cihad ehlidir. Emredildiği şeyde iyilik yapan kimseye Allah yardım eder ve hidayet sebeplerini kolaylaştırır. Şer'î ilmi çalışıp gayret ile arayan kimseye de, ictihadının kavrayışının dışında, ilahî hidayet ve yardım gelir; ilim elde etme işi onun için kolaylaşır. Çünkü şer'î ilmi talep etmek Allah yolunda cihattandır; hatta cihadın iki türünden biridir. Bu, yalnızca seçkin kimselerin yerine getirdiği bir cihaddır: Kâfirlere ve münafıklara karşı söz ve dil ile cihad etmek, dinin emirlerini öğretmek ve hakka muhalefet edenlerin çekişmesini, Müslümanlardan olsalar bile, def etmek.