Şüphesiz Kārûn, Mûsâ'nın kavminden idi; fakat onlara karşı azgınlık etti. (Kıssanın sonuna kadar.) Yüce Allah, Kārûn'un halini, ne yaptığını, kendisine ne yapıldığını, ona nasihat edilip öğüt verildiğini haber veriyor. Buyurdu ki: "Şüphesiz Kārûn, Mûsâ'nın kavminden idi." Yani İsrailoğullarındandı; onlar âlemlere üstün kılınmışlardı ve kendi zamanlarındaki insanlardan üstündüler. Allah, onlara lütfettiği nimetlerle onlara minnet etmişti. Dolayısıyla durumları doğruluğa (istikamete) uygundu. Ancak bu Kārûn, azgın servetlerle kendisine verilen mallar yüzünden kavmine karşı zulmetti ve azdı. "Ona hazinelerden öyle şeyler verdik ki" yani mal hazinelerinden çok şey verdik; "anahtarları, güçlü bir topluluğu bile bunaltacak kadar ağırdı." Topluluk ise on kişiden, dokuz kişiden ya da yedi kişiden oluşan gruptur ve benzeri. Yani mal hazinelerinin anahtarları, güçlü bir topluluğun taşımasını zorlaştıracak kadardı. Bu anahtarlar böyleyse, hazinelerin durumu nasıl olur? "Kavmi ona şöyle dedi" (ona nasihat ederek ve azgınlıktan sakındırarak): "Sevinme; çünkü Allah sevinenleri sevmez." Yani bu büyük dünya malına sevinme, onunla övünme; seni ahiretten alıkoymasın. Çünkü Allah, bununla sevinenleri, onu sevmeye kendini kaptırmış olanları sevmez. "Allah'ın sana verdiğinde ahiret yurdunu ara." Yani senin elinde, başkalarında bulunmayan, ahiretin vasıtalarından olan mallar var; bununla Allah'ın katındakini iste, sadaka ver ve yalnızca şehvetleri elde etmekle yetinme, lezzetleri kazanmakla kalma. "Dünyadan payını da unutma." Yani sana bütün malını sadaka vermeni ve kendini yoksul bırakmanı emretmiyoruz; aksine ahiretin için harca ve dinini bozmayan, ahiretine zarar vermeyen bir biçimde dünyanın nimetlerinden yararlan. "Allah'ın sana iyilik ettiği gibi sen de iyilik et." Bu mallarla Allah'ın kullarına iyilik et. "Yeryüzünde bozgunculuk arama." Kibirlenerek, Allah'ın yasaklarını işleyerek ve nimeti veren Rabbi unutup nimetlerle meşgul olarak bozgunculuk yapma. "Şüphesiz Allah bozguncuları sevmez." Bilakis onlara bu yüzden en şiddetli cezayı verir. Kārûn ise onların nasihatini reddederek, Rabbinin nimetine nankörlük ederek şöyle dedi: "Bu malı ancak bende olan bir bilgiyle elde ettim." Yani bu malları ancak kendi kazancım, kazanç yollarını bilmem ve becerim sayesinde elde ettim; ya da benim hâlimi bilen Allah'tan bir ilimle, bu işe layık olduğumu bildiği için verildi. Öyleyse Allah'ın bana verdiği şey hakkında neden bana nasihat ediyorsunuz? Allah Teâlâ, verdiğinin verenin halinin iyi olduğuna delil olmadığını açıklayarak buyurdu: "Onun öncesinde, ondan daha güçlü ve daha çok mal toplamış nice nesilleri helak ettiğini bilmez miydi?" Öyleyse Kārûn'un helak edilmesine ne engel olabilir? Çünkü helak etmek bizim âdetimiz ve sünnetimizdir; ondan daha benzer ve daha büyük olanları da, helak gerektiren işi yaptıkları için helak ettik. "Suçluların günahları hakkında sorulmaz." Yani Allah onları, bildiği günahlarından dolayı cezalandırır ve azap eder. Bunlar kendileri için güzel bir hal iddia etseler ve onunla kurtuluşa şahitlik etseler de sözleri kabul edilmez ve bu, onlardan azabı savmaz; çünkü günahları gizli değildir, dolayısıyla inkârlarının bir yeri yoktur. Kārûn, inadında, azgınlığında ve kavminin nasihatini kabul etmemekte devam etti; sevinçli ve şımarık, nefsi kendisini beğenmiş, verilen mallar onu aldatmıştı. "Böylece bir gün süslenip çıktı." Yani dünyasının en yüksek haliyle çıktı. Mallardan kendisine ne kadar varsa vardı; en büyük imkânlarıyla hazırlanıp süslendi. Benzeri birinin o süslenmesi âdeten ürkütücü olur; dünyanın süsünü, parlaklığını, neşesini ve övünçlerini toplamıştı. Gözler onu bu halde seyretti, kıyafeti kalpleri doldurdu, süsü nefisleri büyüledi. Bakanlar iki kısma ayrıldı; her biri kendi himmet ve arzusuna göre konuştu. Bunun üzerine "Dünya hayatını isteyenler dediler ki: Keşke bize de Kārûn'a verilenin benzeri verilseydi! Şüphesiz o büyük bir talihe sahip." Yani dünyayı isteyenler, arzuları oraya bağlanmış, dünyayı en büyük hedefleri olarak görenler, dünyadan ve onun metaından, çiçeğinden kendilerine de bunun benzeri verilsin istediler. "Gerçekten o büyük bir nasibe sahip." Bunu doğru söylediler; işler yalnızca onların arzularıyla sonuçlansaydı ve dünyadan başka bir yurt olmasaydı, Kārûn gerçekten dünya nimetleriyle en büyük zevki tatmıştı; bu sayede bütün isteklerine güç yetirmişti. Dolayısıyla bu büyük talih, onların himmetine göre bir büyüklüktü. Bu hedefi en yüksek amacı kılan himmet, en düşük ve aşağı himmetlerdendir; onun yüksek amaçlara ve değerli hedeflere çıkacak bir yanı yoktur. "İlim verilenler ise dediler ki: Yazıklar olsun size! Allah'ın sevabı, onunla kastedilen acil olan (ibadetin lezzeti, O'nu sevmek, O'na yönelmek ve O'na yönelip yaklaşmak) ve ahirette ceneti ve oradakileri (nefislerin arzu ettiği, gözlerin hoşlandığı şeyleri) içerir; bu, arzu edip istediğiniz şeyden daha hayırlıdır. Asıl gerçek budur; ancak herkes bunu bilse de yüksek olanı alçak olana tercih etmez. Bu, ancak sabredenlerden başkasına verilmez." Yani nefislerini Allah'ın itaatine ve günahından alıkoyanlar, takdirinin acı veren hükümlerine karşı sabredenler; dünyanın çekiciliklerine ve şehvetlerine karşı, onların Rablerinden alıkoymasına ve yaratılış gayelerinden engellemesine karşı sabredenlerdir. İşte bunlar, Allah'ın sevabını fani dünyaya tercih edenlerdir. Kārûn'un azgınlığı ve övüncü doruğa ulaşınca, dünya onun yanında süslenip beğenisi çoğalınca, azap ansızın ona çattı: "Biz de onu ve evini yere geçirdik." Yaptığının cinsinden bir karşılık olarak, kullar üzerinde kendini yükselttiği gibi Allah onu en aşağılara indirdi; kendisi ve onu aldatan evi, eşyası, malı birlikte. "Artık Allah'a karşı ona yardım edecek bir topluluğu da olmadı; kendisi de yardım edenlerden değildi." Yani azap geldi; ne yardım edildi ne de kendini savundu. "Dün onun yerinde olmak isteyenler sabah olunca dediler ki: Keşke bize de Kārûn'a verilenin benzeri verilseydi!" Bunlar, dünyayı isteyenler ve "Keşke bize de Kārûn'a verilenin benzeri verilseydi, o büyük bir talihe sahip!" diyenlerdi. Şimdi başlarına azap geleceğinden korkarak, ibret alarak ve kaygılanarak derler ki: "Vay be! Allah, dilediği kullarına rızkı genişletir ve daraltır." Yani dilediğinin rızkını daraltır. O zaman bildik ki, Kārûn'a rızkın genişletilmesi onda bir hayır olduğuna delil değilmiş; "O büyük bir talihe sahip" ve "Allah bize lütfetmeseydi" sözlerimizde yanılmışız. "Eğer Allah bize lütfetmeseydi, bizi de yere geçirirdi." Böylece Kārûn'un helakı ona azap, başkaları için ibret ve öğüt oldu. Hatta onu gıpta edenler, nasıl pişman olduklarını ve ilk düşüncelerinin nasıl değiştiğini işittin. "Vay be! İnkârcılar kurtuluşa eremez." Yani ne dünyada ne de ahirette kurtuluşa ermezler.