Bismillahirrahmanirrahim. {Ta, Sin. Bunlar Kur'an'ın ve apaçık bir kitabın ayetleridir. Müminler için bir hidayet ve müjdedir. Onlar ki namazı dosdoğru kılarlar, zekâtı verirler ve onlar ahirete de kesin olarak inanırlar. Ahirete inanmayanlara gelince, onlara yaptıkları işleri süslü gösterdik, bu yüzden bocalayıp dururlar. İşte onlar, kendileri için en kötü azap vardır ve ahirette en çok hüsrana uğrayanlar da onlardır. Sen ise Kur'an'ı hikmet sahibi, bilen (Allah) katından alıyorsun.} Yüce Allah, kullarını Kur'an'ın büyüklüğüne dikkat çekmek için, onu yüceltme anlamı taşıyan bir işaretle anarak şöyle buyurur: {Bunlar Kur'an'ın ayetleri ve apaçık bir kitabın ayetleridir.} Yani: Bunlar ayetlerin en üstünleri, delillerin en kuvvetlisi, açıklamaların en berrağıdır. En yüce amaçları, en üstün maksatları, en hayırlı işleri ve en temiz ahlakı açıklarlar. Doğru haberleri, iyi emirleri ve her kötü işin ve çirkin huyun yasaklanmasını gösteren ayetlerdir. Açıklık ve beyanları bakımından, nurlu basiretler için güneşin gözlere olan durumu gibidirler. İmanı gösteren, kesin bilgiye ulaşmaya çağıran, geçmiş ve gelecek gaybî haberleri olduğu gibi bildiren ayetlerdir. Yüce Rabbi, en güzel isimleri, en yüce sıfatları ve kusursuz fiilleriyle tanımaya davet eden ayetlerdir. Peygamberlerini ve dostlarını bize tanıtan, onları öyle anlatan ayetlerdir ki sanki onları gözümüzle görüyormuş gibi oluruz. Buna rağmen, dünyada yaşayanların çoğu bunlardan faydalanmamış, bütün inatçılar bunlarla doğru yola gelmemiştir. Çünkü Kur'an, içinde hiçbir hayır ve salah bulunmayan, kalbi temiz olmayan kimselerden korunmuştur. Ona ancak Allah'ın imanla şereflendirdiği kimseler yönelmiş, bununla kalpleri aydınlanmış, içleri arınmıştır. Bunun için buyurulmuştur: {Müminler için bir hidayet ve müjdedir.} Yani: Kur'an, onları dosdoğru yola yöneltir, yapmaları ve terk etmeleri gerekenleri onlara açıklar ve bu yola uymanın karşılığı olarak Allah'ın verdiği sevabı onlara müjdeler. Belki şöyle denilebilir: İman iddiasında bulunanlar çoktur. Peki her iman iddiasında bulunana bu iddia kabul mü edilecek, yoksa bunun için bir delil mi gerekir? Doğru olan, delil gerektiğidir. Bunun için Yüce Allah müminlerin vasfını açıklayarak şöyle buyurur: {Onlar ki namazı dosdoğru kılarlar.} Yani farzını ve nafilesini kılarlar; namazın zahir fiillerini, rükünlerini, şartlarını, vaciplerini ve hatta müstehablarını yerine getirirler. Namazın batıni fiillerini de yerine getirirler ki bu, namazın ruhu ve özü olan huşudur. Huşu, Allah'ın huzurunu hatırlamak ve namazda okuduğunu ve yaptığını düşünmekle olur. {Zekâtı verirler.} Yani farz olan zekâtı hak sahiplerine verirler. {Onlar ahirete de kesin olarak inanırlar.} Yani imanları yakîn derecesine ulaşmıştır; yakîn, kalbe yerleşen ve amele sevk eden tam bilgidir. Ahirete olan yakînleri, onun için kâmil bir çaba göstermeyi ve azap sebeplerinden, ceza gerektiren şeylerden sakınmayı gerektirir. Bu da her hayrın temelidir. {Ahirete inanmayanlara gelince,} onu yalanlayan ve ona inanmaya çağıran peygamberleri de yalanlayanlara gelince, {onlara yaptıkları işleri süslü gösterdik, bu yüzden bocalayıp dururlar.} Yani şaşkın ve tereddüt içinde kalırlar; Allah'ın rızasına yerine O'nun gazabını tercih ederler. Hakikatler onlar için tersine dönmüş, batılı hak, hakkı batıl görmüşlerdir. {İşte onlar, kendileri için en kötü azap vardır.} Yani en şiddetli, en kötü ve en büyük azap vardır. {Ahirette en çok hüsrana uğrayanlar da onlardır.} Hüsran yalnızca onlara hasredilmiştir; çünkü kıyamet gününde kendilerini ve ailelerini kaybetmişler, peygamberlerin kendilerini davet ettiği imanı da kaybetmişlerdir. {Sen ise Kur'an'ı hikmet sahibi, bilen (Allah) katından alıyorsun.} Yani: Sana indirilen ve senin alıp öğrendiğin bu Kur'an, {hikmet sahibi} olan, her şeyi yerli yerine koyan ve yerli yerine indiren {bilen} Allah katındandır. Açık ve gizli bütün işlerin iç yüzünü bilen Allah'ın katından gelen bir kitap, tamamen hikmet ve kulların maslahatıdır. Hikmet sahibi ve bilen Allah'ın katından geldiğine göre, kulların maslahatını onlardan daha iyi kim bilebilir? {Hani Musa ailesine demişti ki: Ben bir ateş gördüm.} Kıssanın devamı böyledir. Yani: Musa bin İmran'ın hallerinden, vahyin ona ilk gelişini, risaletle seçilmesini ve Allah'ın onunla konuşmasını anlatan bu yüce ve şerefli hâli hatırla. Şöyle ki: Musa Medyen'de birkaç yıl kaldıktan sonra ailesiyle birlikte Medyen'den Mısır'a doğru yola çıkmıştı. Yol ortasında yolunu kaybetti. Soğuk ve karanlık bir gecede idi. Ailesine şöyle dedi: {Ben bir ateş gördüm.} Yani uzaktan bir ateş gördüm. {Oradan size bir haber getireyim veya ısınmanız için bir kor parçası getireyim, belki ısınırsınız.} Bu da onun ve ailesinin yolunu kaybettiğini ve soğuğun şiddetli olduğunu gösterir. {Oraya varınca, "Ateşin içindekine ve çevresindekilere bereket verildi" diye seslenildi.} Yani Allah ona seslendi ve bildirdi ki bu yer mukaddes ve mübarektir; bereketinden biri de Allah'ın Musa ile konuşması, onu çağırması ve peygamber olarak göndermesi için bir yer kılınmasıdır. {Âlemlerin Rabbi Allah'ı tenzih ederim.} Ona bir noksanlık veya kötülük isnat edilmesinden uzaktır; aksine O, sıfatında ve fiilinde kusursuzdur. {Ey Musa! Şüphesiz ben, güçlü ve hikmet sahibi olan Allah'ım.} Yani Allah ona bildirdi ki O, yalnız kendisine ibadet edilmeye layık olan, eşi ve ortağı olmayan Allah'tır. Nitekim başka bir ayette şöyle buyrulur: [Taha: 14] "Şüphesiz ben, benden başka ilah olmayan Allah'ım. Bana kulluk et ve beni anmak için namaz kıl." {Aziz} olan, her şeyi kahreden ve bütün mahlukatın kendisine boyun eğdiği Allah'tır. {Hakîm} olan, emrinde ve yaratmasında hikmet sahibidir. Hikmetinin bir gereği olarak, kendisinin bildiği, risaletine, vahyine ve kendisiyle konuşmaya layık olduğunu bildiği kulu Musa bin İmran'ı göndermiştir. Azizliğinin bir gereği olarak, ona güvenmeni, yalnız kalmandan ve düşmanlarının çokluğu ile zorbalıklarından çekinmemeni ister. Çünkü onların alınları Allah'ın elindedir ve hareketleri ile durgunlukları O'nun tedbiriyle olur. {Asanı at!} Musa asasını attı. {Onu bir yılan gibi kıvrılırken görünce, arkasına bakmadan kaçtı.} Yani gördüğü yılandan korkarak, insan tabiatının gereği olarak kaçtı. Allah ona şöyle dedi: {Ey Musa, korkma!} Başka bir ayette de şöyle buyurulmuştur: [Kasas: 31] "Yaklaş ve korkma, sen güvene kavuşanlardan olacaksın." {Benim huzurumda peygamberler korkmaz.} Çünkü bütün korkular Allah'ın kaza ve kaderinde, tasarrufunda ve emrinde yer alır. Allah'ın risaleti ile seçtiği ve vahyine seçtiği kimselerin Allah'tan başkasından korkmaları yakışmaz; özellikle Allah'a yakınlık arttıkça ve O'nunla konuşmaya mazhar oldukça. {Ancak zulmeden, sonra kötülüğün yerine iyilik yapan (korkmaz).} Yani korku ve ürkeklik, işlediği zulüm ve önceden işlediği suç sebebiyle olanlar içindir. Peygamberler ise korku ve ürkekliğe nasıl düşsünler? Yine de, Allah'ın günahlarıyla nefsine zulmeden, sonra tövbe edip Allah'a yönelen kimse, kötülüklerini iyiliklere, günahlarını ibadetlere çevirirse, Allah şüphesiz çok bağışlayan ve çok merhamet edendir. Bu yüzden hiç kimse Allah'ın rahmetinden ve mağfiretinden ümidini kesmesin. Çünkü O bütün günahları bağışlar ve kullarına annenin çocuğuna olan merhametinden daha merhametlidir. {Elini koynuna sok, çıkarınca hiçbir kusur olmadan parlak beyaz olarak çıksın.} Ne baras (alaca hastalık) ne de noksanlık, bilakis ışığı seyredenleri kamaştıran bir beyazlık olarak. {Firavun'a ve kavmine dokuz mucizeyle (gönderilmiştir).} Yani bu iki mucize, asanın diri bir yılan olması ve elin koyundan beyaz olarak çıkması, dokuz mucizeden ikisidir. Bunlarla Firavun ve kavmi davet edilecektir. {Çünkü onlar fasık bir kavimdi.} Şirkleri, azgınlıkları, Allah'ın kulları üzerindeki büyüklenmeleri ve yeryüzünde haksız yere kibirlenmeleri sebebiyle fısk içindeydiler. Musa aleyhisselam Firavun'a ve onun ileri gelenlerine gitti, onları Allah'a davet etti ve mucizeleri gösterdi. {Ayetlerimiz onlara gözleri açan (apaçık) olarak geldiğinde} yani aydınlık olarak, hakkı gösteren ve gözlerin güneşle görmesi gibi onunla görülen olarak. {Dediler ki: Bu apaçık bir sihirdir.} Sadece sihir olduğunu söylemekle yetinmediler, {apaçık} dediler; yani herkes için açık bir sihir. Bu, en acayip acayip şeylerden biridir: Gözleri açan ayetler ve parlayan nurlar, onları boş hurafelerden ve en açık sihirden ayırt edilemez kılıyor! Bu, ancak en büyük inatçılık ve en utanmaz safsatadır. {Onları inkâr ettiler.} Yani Allah'ın ayetlerini inkâr ettiler, onlara karşı çıktılar. {Halbuki nefisleri onların doğruluğuna kesin olarak inanmıştı.} Yani inkârları şüpheye ve kuşkuya dayanmıyordu; doğruluklarını bildikleri ve kesin olarak bildikleri halde inkâr ettiler. {Zulmederek} Rablerinin hakkına ve kendi nefislerine karşı; {ve büyüklenerek} hakka, kullara ve peygamberlerin itaatine karşı. {Bak, bozguncuların sonu nasıl oldu!} En kötü sona uğradılar. Allah onları helak etti, denizde boğdu, rezil etti ve evlerini Allah'ın kullarından zayıf düşürülenlere miras bıraktı.