{وإذ نادى ربك موسى أن ائت القوم الظالمين} ayetinden kıssanın sonuna kadar, "İn fî zâlike le-âyetün ve mâ kâne ekseruhum mu'minîn * ve inne rabbeke lehüve'l-azîzu'r-rahîm" [Kur'an: "Şüphesiz bunda bir ibret vardır. Ama onların çoğu inanmış değildi. Şüphesiz Rabbin, mutlak güç sahibi ve merhamet sahibidir."] sözüne kadar. Allah Teâlâ Mûsâ kıssasını Kur'an'da, başka hiçbir kıssanın tekrarlanmadığı kadar tekrar edip pekiştirmiştir; çünkü bu kıssa büyük hikmetler ve ibretler içermektedir. Kıssada Mûsâ'nın zalimler ve mü'minlerle olan durumu anlatılır. O, büyük şeriatın sahibidir ve Tevrat'ın sahibidir; Tevrat da Kur'an'dan sonra en faziletli kitaptır. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: Mûsâ'nın yüce halini, Allah'ın ona seslenip konuştuğu, onu peygamber kılıp gönderdiği anı hatırla. Allah ona şöyle buyurdu: [Kur'an: "Zalim olan topluluğa, yani Firavun kavmine git."] Bunlar yeryüzünde büyüklenen, ahalisine üstünlük taslayan ve büyükleri rablik iddia eden kimselerdir. [Kur'an: "Korkmazlar mı?"] Yani onlara yumuşak bir dille ve nazik bir ifadeyle söyle: Sizi yaratıp rızıklandıran Allah'tan korkmuyor musunuz ki, içinde bulunduğunuz küfrü terk edesiniz? Mûsâ aleyhisselam, Rabbinden özür dileyerek, mazeretini belirterek ve bu ağır yükün altından kalkabilmek için Allah'tan yardım isteyerek şöyle dedi: [Kur'an: "Rabbim! Beni yalanlayacaklarından korkuyorum. Göğsüm daralıyor, dilim de açılmıyor."] Sonra şöyle dedi: [Kur'an: "Rabbim! Göğsümü genişlet, işimi kolaylaştır, dilimdeki düğümü çöz ki sözümü anlasınlar ve ailemden bana bir yardımcı ver: kardeşim Hârûn'u."] (Tâhâ: 25-30) Allah onun isteğini kabul etti; kardeşi Hârûn'a da peygamberlik verdi, tıpkı kendisine verdiği gibi. [Kur'an: "Onu benimle birlikte bir yardımcı olarak gönder."] (Kasas: 34) Yani beni doğrulamaları ve işimde bana yardımcı olması için. [Kur'an: "Üstelik benim aleyhimde bir suçları da var, bu yüzden beni öldürmelerinden korkuyorum."] Allah buyurdu ki: [Kur'an: "Hayır, öldüremezler."] Yani sana el süremezler; biz size bir güç vereceğiz, ayetlerimizle size ulaşamazlar. Siz ikiniz ve size uyanlar galip gelirsiniz. Bu yüzden Firavun, Mûsâ'yı öldürmeye muktedir olamadı; onunla en şiddetli biçimde karşı karşıya gelmiş, görüşünü akılsızca bulup onu ve kavmini saptırmış olmasına rağmen. [Kur'an: "Siz ikiniz ayetlerimizle gidin."] Bunlar sizin doğruluğunuzu ve getirdiklerinizin sağlamlığını gösteren mucizelerdir. [Kur'an: "Şüphesiz biz de sizinle beraberiz, dinleyip görürüz."] Yani sizi korur ve gözetirim. [Kur'an: "Firavun'a gidin ve deyin ki: Biz âlemlerin Rabbinin elçileriyiz."] Yani sana gönderildik ki, Rabbine ve bize iman edesin, O'na kulluk etmeye boyun eğesin ve tevhidine teslim olasın. [Kur'an: "İsrailoğullarını bizimle birlikte gönder."] Yani onlara uyguladığın azabı kaldır, ellerini onların üzerinden çek ki Rabblerine ibadet etsinler ve dinlerinin emirlerini yerine getirsinler. Böylece ikisi Firavun'a gelip Allah'ın kendilerine söylediğini söyleyince, Firavun iman etmedi, yumuşamadı; Mûsâ ile tartışmaya başladı. [Kur'an: "Biz seni çocukken aramızda büyütmedik mi?"] Yani çocuk olarak beşiğinde iken, sana nimet verip terbiyene ihtimam göstermedik mi? Ve bu durum hep böyle sürdü. [Kur'an: "Ömründen birçok yıl da aramızda kaldın. Sonra da yaptığın işi yaptın."] Bu iş Mûsâ'nın Kıptî'yi öldürmesidir; bu, Mûsâ'nın partisinden olan kimsenin düşmanına karşı kendisinden yardım istemesi üzerine olmuştu. [Kur'an: "Mûsâ onu yumruklayınca öldürdü."] (Kasas: 15) [Kur'an: "Sen de nankörlerdensin."] Yani o zaman senin yolun bizim yolumuz, senin yönün bizim yönümüz, küfür üzeredir. Böylece Firavun, farkında olmadan kendi aleyhine küfrünü ikrar etmiş oldu. Mûsâ şöyle dedi: [Kur'an: "Ben o işi yaptığımda, sapıklardandım."] Yani bu, küfür sebebiyle değil, cahillik ve akılsızlık sebebiyle olmuştu. Bunun üzerine Rabbimden bağışlanma diledim ve beni bağışladı. [Kur'an: "Sizin beni öldüreceğinizden korkunca sizden kaçtım."] Siz beni öldürmek üzere istişare ettiğinizde, Medyen'e kaçtım, orada yıllarca kaldım, sonra size geldim. [Kur'an: "Rabbim bana hikmet verdi ve beni elçilerden kıldı."] (Şuarâ: 21) Özetle, Firavun'un Mûsâ'ya yaptığı itiraz, bilmeyerek veya bilmezlikten gelerek yapılmış bir itirazdır. O, elçi olmasına engel olarak öldürme işini göstermiştir. Mûsâ ise öldürmenin, kasıtlı öldürme olmayıp sapkınlık ve hata yoluyla gerçekleştiğini açıklamıştır. Allah'ın lütfunu hiç kimsenin engelleyemeyeceğini de belirtmiştir. Öyleyse Allah'ın bana verdiği hikmeti ve risaleti neden engelliyorsunuz? Ey Firavun, geriye senin "Biz seni aramızda çocuk iken büyütmedik mi?" sözünle bana karşı öne sürdüğün nimet kalıyor. Gerçekte bunda senin bir minnetin yoktur. Bu yüzden Mûsâ şöyle dedi: [Kur'an: "Benim üzerimde saydığın bu nimet, İsrailoğullarını kölece çalıştırmanın sonucudur."] Yani sen bu minnetle beni suçluyorsun, çünkü İsrailoğullarını boyunduruk altına aldın, onları kendine köle gibi kullandın. Ben ise Allah'ın beni senin eziyetinden kurtarmasıyla bu köleliğe son verildi. Düşününce anlaşılır ki sen bu seçkin halka zulmettin, onları işkenceyle ve çalıştırmayla ezdin. Allah beni, kavmime ulaşan eziyetin yanında, senin eziyetinden kurtardı. Öyleyse senin bu sözünde ettiğin ve övündüğün minnet nedir? [Kur'an: "Firavun dedi ki: Âlemlerin Rabbi de kim?"] Bu, zulüm ve büyüklenme yüzünden Rabbini inkâr etmesidir; oysa Mûsâ'nın kendisine çağırdığı şeyin doğruluğundan emindi. [Kur'an: "Göklerin, yerin ve ikisi arasında bulunanların Rabbidir. Eğer kesin inanıyorsanız."] Yani gökteki ve yerdeki âlemi yaratan, onu çeşitli tedbirlerle yöneten ve çeşitli terbiyelerle besleyen O'dur. Bunların arasında sizin de bulunduğunuz hitap ettiğim kimseler de vardır. Yaratılmışları ve gökleri, yeri yaratan Rabbi nasıl inkâr edersiniz? [Kur'an: "Eğer kesin olarak inanıyorsanız."] Bunun üzerine Firavun, Mûsâ'yı küçümseyerek ve kavmine şaşırarak şöyle dedi: [Kur'an: "Bu adamın ne dediğini duymuyor musunuz?"] Mûsâ şöyle dedi: [Kur'an: "Sizin ve sizden önceki atalarınızın Rabbi."] Şaşırdınız mı, şaşırmadınız mı; büyüklendiniz mi, boyun mu eğdiniz, bunu önemsemiyorum. Firavun ise hakka inat ederek ve getirdiği kişiyi itibarsızlaştırarak şöyle dedi: [Kur'an: "Size gönderilen bu elçiniz gerçekten delidir."] Çünkü o bizim üzerinde olduğumuz şeye aykırı konuşuyor, bizim gittiğimiz yolu reddediyor. Firavun'a göre akıl, yaratılmadıklarını iddia edenlerde ve göklerle yerin hiçbir yaratıcı olmaksızın var olduğunu, kendilerinin de yaratıcısız yaratıldığını ileri sürenlerde; akıl, her yönden eksik olan yaratılmışa kulluk etmektedir. Firavun'a göre delilik ise, gökteki ve yerdeki âlemin Rabbini ve Yaratıcısını, zahir ve batın nimetleri veren Rabbi kabul edip O'na ibadet etmeye çağırmaktır. Firavun bu sözü kavmine süslü gösterdi; onlar akılsız, aklı hafif kimselerdi: [Kur'an: "Böylece kavmini hafife aldı, onlar da ona itaat ettiler. Çünkü onlar fasık bir kavimdi."] (Zuhruf: 54) Mûsâ aleyhisselam, Firavun'un inkârına ve âlemlerin Rabbini tanımamasına cevap olarak şöyle dedi: [Kur'an: "Doğunun ve batının ve ikisi arasında bulunanların Rabbi."] Yani diğer bütün yaratılmışların Rabbi. [Kur'an: "Eğer akıl erdiriyorsanız."] Size, aklı az da olsa olan herkesin anlayacağı açıklık ve beyanı yaptım. Peki neden size hitap ederken bilmezlikten geliyorsunuz? Bunda şöyle bir ima ve uyarı da vardır: Mûsâ'ya attığınız delilik iftirası aslında sizin hastalığınızdır. Siz en temiz ahlaklı, akılca en üstün ve ilimce en kâmil kişiye delilik iftirası attınız; oysa asıl deli olan sizsiniz. Gökleri, yeri ve ikisi arasındakileri yaratan, en açık varlığı inkâr etmek için akıllarınızı kaybettiniz. Eğer onu inkâr ediyorsanız, o halde neye inanıyorsunuz? Eğer onu bilmiyorsanız, neyi biliyorsunuz? Eğer onu ve ayetlerini tasdik etmiyorsanız, Allah'tan ve ayetlerinden sonra neye iman edeceksiniz? Allah'a andolsun ki, hayvan gibi olan deliler, sizden daha akıllıdır; otlayan hayvanlar da sizden daha doğru yoldadır. Fîravun delili boğulup, gücü ve beyanı karşılık vermekte aciz kalınca, Mûsâ'yı kudretiyle tehdit ederek dedi ki: {Eğer benden başka bir ilah edinirsen seni mutlaka zindanda olanlardan kılarım.} Allah onu kahretsin; o, Mûsâ'yı saptırmaya ve ondan başka bir ilah edinmemeye tamah ettiğini ileri sürüyordu. Oysa durum açıktır: O ve tâbileri, yaptıkları işte basiret üzereydiler. Bunun üzerine Mûsâ ona dedi ki: {Ya sana apaçık bir şey getirmiş olsam?} Yani, getirdiğinin doğruluğuna dair açık ve seçik bir mucize, âdet dışı bir olay. {Doğru söyleyenlerden isen onu getir.} {Asasını attı, bir de baktı ki o, apaçık bir ejderha oldu.} Yani hayvanların en büyüğü; herkes için açık ve seçik, ne hayal ne de benzetme. {Elini koynundan çıkardı, bir de baktı ki o, bakanlar için parlak bir beyazlık oldu.} Yani büyük bir nuru vardı; ona bakan için hiçbir eksiklik yoktu. {Fîravun, çevresindeki ileri gelenlere dedi ki:} Hakka ve onu getirene karşı çıkarak: {Bu, gerçekten bilgili bir sihirbazdır. Sizi yurdunuzdan çıkarmak istiyor.} Onları aldatarak, akıllarının zayıflığını bildiğinden, bunun sihirbazların getirdiği türden olduğunu söyledi. Çünkü onlar nezdinde şu da kesinleşmişti: Sihirbazlar, insanların yapamayacağı harikalar getirirler. Onları korkuttu; bu sihirle amacının, kendilerini yurtlarından çıkarmaya ulaşmak olduğunu söyledi ki, çocuklarını ve yurtlarını elinden almak isteyeni engellemek için çaba gösterip uğraşsınlar. {Ne buyurursunuz, ona ne yapalım?} Dediler ki: {Onu ve kardeşini oyalayın} yani ertelediniz, {ve şehirlere toplayıcılar gönderin} insanları toplasınlar. {Her usta sihirbazı sana getirsinler.} Yani bütün şehirlerine, ki orası ilmin yeri ve sihrin kaynağıdır, her maharetli ve sihirde bilgili sihirbazı toplayacak kimseler gönder. Çünkü sihirbaz, ancak kendi cinsinden bir sihirle karşılanır. Bu, Allah'ın lütfundandır: Kulları, cahil, sapkın ve saptırıcı Fîravun'un aldatmaya çalıştığının batıl olduğunu, Mûsâ'nın getirdiğinin sihir olduğu iddiasının boş olduğunu görsünler. Böylece sihirde maharetli olanlar bir araya getirilecek, büyük bir kalabalığın huzurunda meclis kurulacak, hak batıla üstün gelecek; ilim ve sanat ehli, Mûsâ'nın getirdiğinin doğru olduğunu ve sihir olmadığını kabul edecekti. Fîravun, onların görüşüne uyarak sihirbazları toplamak için şehirlere adam gönderdi ve bunda gayret ve çaba gösterdi. {Sihirbazlar, belli bir günün vaktine toplandı.} Mûsâ'nın onlara söz verdiği gün, yani sihirbazların işlerinden boşaldıkları süs günü. {İnsanlara: Toplanıyor musunuz? denildi.} Yani o vaadedilen günde halka toplanmaları için seslenildi. {Sihirbazlar galip gelirse onlara uyalım.} Yani insanlara dediler ki: Sihirbazların Mûsâ karşısında galip gelişini görmek için toplanın; onlar sanatlarında mahirdirler; biz de onlara uyar, sihir ilminin üstünlüğünü tanır, onlara değer veririz. Eğer hakka yönelmiş olsalardı derlerdi ki: Belki onlardan hakka uyanlara uyarız ve doğruyu öğreniriz. Ama bu sözlerinin onlar üzerinde faydası olmadı; yalnızca aleyhlerine delil oldu. {Sihirbazlar gelince} Fîravun'a ulaşınca ona dediler ki: {Biz galip gelirsek bize mutlaka bir ücret var mı?} Mûsâ'ya karşı galip gelirsek? {Dedi ki: Evet.} Size ücret ve sevap vardır. {Ayrıca siz, benim yanımda mutlaka yakınlaştırılanlardan olacaksınız.} Onlara ücret ve kendi yanındaki yakınlık sözü verdi ki, hevesleri artsın ve Mûsâ'nın getirdiğine karşı bütün güçlerini ortaya koysunlar. Onlar, Mûsâ ile birlikte, vaadedilen zamanda toplanınca, Mûsâ ve Mısır halkı onlara öğüt verip hatırlattı ve dedi ki: "Vay halinize! Allah'a karşı yalan uydurmayın, yoksa sizi bir azapla helâk eder. Uydurana mutlaka ziyan vardır." [Tâhâ: 61] Bunun üzerine aralarında tartışıp çekiştiler. Sonra Fîravun onlara cesaret verdi, onlar da birbirlerine cesaret verdiler. {Mûsâ onlara dedi ki: Atacaklarınızı atın.} Yani hatırınızdan geçen her şeyi atın; hiçbir şeyi diğerine bağlamadı, çünkü Hakk'a karşı çıkmalarının batıl olduğunu kesin biliyordu. {Onlar ipleriyle asalarını attılar} ve bir de baktılar ki onlar koşan yılanlardır; böylece insanların gözlerini büyülediler. {Fîravun'un izzetine andolsun, galip gelecek olan biziz, dediler.} Oysa her yönden zayıf ve aciz bir kula, yalnızca büyüklenmiş ve hükümdar ve ordu görünümü kazanmış birine sığındılar; o görkem onları aldattı, basiretleri gerçeğin hakikatine nüfuz edemedi. Ya da bu, onların Fîravun'un izzetine yaptıkları bir yemindi; yemin ettikleri şey ise galip geleceklerdi. {Mûsâ asasını attı; bir de baktı ki o, onların uydurduklarını yutuyor.} Attıkları bütün ip ve asaları yuttu; çünkü onlar yalan, uydurma ve sahteydi; bütün bunlar batıldı, hakka dayanamaz ve onunla boy ölçüşemez. Sihirbazlar bu büyük mucizeyi görünce, bilgileri sayesinde kesin olarak bildiler ki bu sihir değil, Allah'ın bir âyetidir, Mûsâ'nın doğruluğunu ve getirdiğinin sıhhatini bildiren bir mucizedir. {Sihirbazlar secdeye kapandılar.} Rablerine. {Dediler ki: Âlemlerin Rabbine iman ettik; Mûsâ'nın ve Hârûn'un Rabbine.} O toplulukta batıl bastırıldı; önderleri batıl olduğunu kabul etti; hak açığa çıktı ve ortaya kondu; orada bakanlar bunu gözleriyle gördüler. Ama Fîravun, azgınlıktan ve sapkınlıktan, inatta ve sapıklığında direnmekten başka bir şeyi kabul etmedi ve sihirbazlara dedi ki: {Ben size izin vermeden ona mı inandınız?} Bu sözle hem şaşkınlığını gösterdi hem de kavminin, sihirbazların kendisine karşı cesaretine ve izinsiz iman etmelerine şaşırmasını istedi. {Şüphesiz o, size sihri öğreten büyüğünüzdür.} Oysa onları şehirlerinden toplayıp getirenler, bunu öneren ileri gelenleri ve Fîravun'un kendisiydi. Bilirlerdi ki sihirbazlar, Mûsâ ile daha önce bir araya gelmemişler ve onu görmemişlerdi; sihirbazlar ise bakanları şaşırtacak ve dehşete düşürecek bir sihirle gelmişlerdi. Buna rağmen bu sözü, kendileri de batıl olduğunu bildikleri bu sözü kabul ettiler. Bu nedenle bu akıl sahiplerinin, açık hakka ve parlak âyetlere iman etmemelerine şaşmak gerekmez; çünkü Fîravun onlara, hangi konuda olursa olsun, bunun gerçeğin tersi olduğunu söyleseydi, ona inanırlardı. Sonra sihirbazlara tehditte bulunup dedi ki: {Sizin ellerinizi ve ayaklarınızı çapraz olarak kesip doğrayacağım.} Yani sağ el ile sol ayak; yeryüzünde fesat çıkaran kimselere yapıldığı gibi. {Hepinizi mutlaka dara çekeceğim} rezil olup alçalasınız diye. Sihirbazlar, imanın tadını bulup lezzetini duyunca dediler ki: {Zarar yok.} Yani sen bizi tehdit ettiğin şeyden ürkmeyiz. {Biz şüphesiz Rabbimize döneceğiz.} {Rabbimizin bizim hatalarımızı bağışlamasını umuyoruz; küfrümüzden ve sihirden ve başka şeylerden doğan günahlarımızı, bu kalabalıkta Mûsâ'ya iman eden ilk kimseler olduğumuz için.} Allah da onları sabırlı kılarak sebat ettirdi. Fîravun'un, onlara tehdit ettiğini yapmış olması muhtemeldir; çünkü o zaman gücü ve iktidarı yerindeydi. Bir de Allah'ın onları ondan koruması muhtemeldir. Sonra Fîravun ve kavmi küfürlerinde devam ettiler. Mûsâ onlara apaçık âyetlerle geldi. Onlara her âyet geldiğinde ve onları her bakımdan etkilediğinde, Mûsâ'ya söz verip ahdettiler: "Allah bu azabı bizden kaldırırsa, andolsun ona iman edeceğiz ve İsrâiloğulları'nı onunla birlikte göndereceğiz." Allah azabı kaldırdı, fakat onlar yine bozdular. Mûsâ onların imanından ümidini kesince, üzerlerine azap sözü hak oldu ve İsrâiloğulları'nın esaretlerinden kurtulup yeryüzünde yerleşme zamanı geldi. Allah Mûsâ'ya vahyetti: {Kullarımı geceleyin götür} yani: İsrâiloğulları'nı gecenin başında çıkar ki, (firavun adamları) gidişlerinde gevşesinler ve acele etmesinler. {Muhakkak sizler takip edileceksiniz} yani: Firavun ve ordusu sizi takip edecek. Dediği gibi oldu. Sabah olduğunda bakmışlar ki İsrâiloğulları hepsi Mûsâ ile birlikte yola çıkmış. {Firavun şehirlere toplayıcılar gönderdi} insanları toplamak için, İsrâiloğulları'na saldırmak amacıyla. Kavmini cesaretlendirerek şöyle dedi: {Şüphesiz bunlar} yani İsrâiloğulları {pek az bir topluluktur. Ve bunlar bize öfke veriyorlar} ve bizden kaçan bu kullara karşı öfkemizi boşaltmak istiyoruz. {Biz ise hepimiz tetikteyiz} yani hepimizin bu topluluktan sakınması gerekir; onlar hepimizin düşmanıdır ve menfaatimiz ortaktır. Böylece Firavun ve ordusu büyük bir ordu ve genel bir seferberlikle çıktı; yalnızca mazeret sahipleri, yani acizlikleri kendilerini alıkoyanlar kaldı. Allah Teâlâ buyurur: {Biz onları bahçelerden ve pınarlardan çıkardık} yani Mısır'ın bahçelerinden ve üstün nitelikli bağlarından, akan pınarlarından, topraklarını dolduran ve hem şehirlerini hem köylerini mamur eden ekinlerden. {Ve güzel makamlardan} bakanları hayrete düşüren, düşünenleri kendinden geçiren; uzun bir zaman bu nimetlerden yararlandılar, uzun bir ömür boyunca lezzet ve şehvetleriyle, küfür ve fesat içinde, kullara karşı kibirle ve büyük bir şaşkınlıkla geçirdiler. {İşte böyle; ve bunları} yani bu bahçeleri, pınarları, ekinleri ve güzel makamı {İsrâiloğulları'na miras bıraktık}. Onları önceden kendilerine köle edinmiş, ağır işlerde çalıştırmışlardı. Mülkü dilediğine veren, dilediğinden alan, dilediğini itaatiyle yücelten, dilediğini günahıyla alçaltan Allah'ı tenzih ederim. {Güneş doğarken onları takibe koyuldular} yani Firavun'un kavmi, Mûsâ'nın kavmini güneş doğarken takip etti; öfke ve kin içinde, sürekli tahrik ederek arkalarından sürdüler. {İki topluluk birbirini görünce} yani her biri karşısındakini gördü, {Mûsâ'nın ashabı} Mûsâ'ya şikâyet ederek ve üzülerek dediler ki: {Şüphesiz biz yakalanacağız.} Mûsâ onları teskin ederek ve Rabbinin doğru vaadini haber vererek şöyle dedi: {Hayır} yani durum sandığınız gibi değil, yakalanacağınızı sanıyorsunuz; {şüphesiz Rabbim benimle beraberdir, bana yol gösterecektir} hem benim hem sizin kurtuluşunuz için. Biz de Mûsâ'ya vahyettik: {Asanla denize vur.} Vurdu, {deniz yarıldı} on iki yol oldu, {her parça koca bir dağ gibi oldu.} Mûsâ ve kavmi oraya girdi. {Oradaki diğerlerini de yaklaştırdık} yani Firavun ve kavmini; onları da Mûsâ ve kavminin geçtiği yola soktuk. {Mûsâ'yı ve beraberindekilerin hepsini kurtardık} hepsi çıkıp tamamlandı, aralarından hiçbiri geride kalmadı. {Sonra diğerlerini boğduk} onlardan boğulmaktan kurtulan olmadı. {Şüphesiz bunda} Mûsâ'nın getirdiğinin doğruluğuna ve Firavun ile kavminin üzerinde olduğu yanlışa dair {büyük bir âyet vardır.} {Kalbleriniz bozuk olduğu için} imanı gerektiren bu âyetlere rağmen {çoğu da mü'min değildi.} {Şüphesiz Rabbin, elbette azîz ve rahîmdir.} Azizliğiyle kâfir ve yalanlayanları helâk etti, rahmetiyle Mûsâ'yı ve beraberindekilerin hepsini kurtardı.